Skutki nowelizacji odczują urzędnicy

Zmiany można pogrupować w trzy zasadnicze części: podmiotowe, proceduralne i przedmiotowe. Przy czym nie mają one jednolitego charakteru i ciężaru (jedne to drobne modyfikacje doprecyzowujące, inne zaś wprowadzają nieznane dotychczas rozwiązania), a przede wszystkim nie dają się jednolicie ocenić. Część z nich jest bez wątpienia pozytywna. Inne budzą kontrowersje. O charakterze jeszcze innych zdecyduje zaś praktyka. Nowela ta jest zatem dość rzadkim przykładem aktu prawnego, którego praktyczna ocena zależeć będzie nie tyle od samej treści przepisów, co od ich wykorzystywania przez podmioty zaangażowane w realizację programów operacyjnych.

Jakiego rodzaju zmiany dla sektora publicznego wprowadza nowelizacja

a. uzyskanie przez wojewodę nowych kompetencji w regionalnych programach operacyjnych,

b. zwiększenie roli ministra ds. rozwoju regionalnego,

c. wprowadzenie instytucji rzecznika funduszy europejskich,

d. rozszerzenie katalogu partnerów o podmioty powiązane,

e. rozszerzenie kompetencji ekspertów o udział w fazie realizacji umowy o dofinansowanie.

a. zmiany w zasadach wyboru i oceny projektów,

b. skrócenie terminów w postępowaniu wywołanym protestem,

c. zmiany w kontraktach terytorialnych.

a. wprowadzenie możliwości tworzenia regionalnych funduszy rozwoju,

b. wprowadzenie kompleksowej regulacji dotyczącej pomocy zwrotnej,

c. doprecyzowanie zasad ponownego wykorzystania środków,

d. zmiana terminu naliczania odsetek od środków pozostałych do rozliczenia,

e. uściślenie terminu przedawnienia roszczenia o zwrot niewykorzystanej części dofinansowania.ⒸⓅ

PiSZ

NOWE ORGANY, NOWE ZADANIA

Nowelizacja zakłada zwiększenie roli wojewodów w procedurach wyboru, monitorowania oraz kontroli realizacji projektów. W dwóch pierwszych przypadkach odbywać się to ma za sprawą możliwości uczestniczenia przez wojewodę lub jego przedstawiciela w pracach odpowiednio: komisji oceny projektów oraz komitetu monitorującego. W tym celu właściwa w danym przypadku instytucja informować będzie wojewodę o posiedzeniach komitetu monitorującego czy o powołaniu komisji oceny projektów. Jeśli wojewoda będzie chciał w nich uczestniczyć, to wystosuje pisemny wniosek. Wówczas właściwa instytucja będzie miała obowiązek umożliwienia mu albo jego przedstawicielowi udziału w pracach komitetu (albo komisji) w charakterze obserwatora. Ustawa nie precyzuje przy tym szczegółowej roli ani kompetencji takiego obserwatora.

Co więcej, nowela zakłada, że minister rozwoju będzie mógł przekazać wojewodom zadania z zakresu kontroli oraz kontroli doraźnych w ramach regionalnych programów operacyjnych, m.in. w instytucjach zarządzających, instytucjach pośredniczących oraz instytucjach wdrażających.

Powyższe zmiany mogą wpłynąć z jednej strony na wydłużenie procedur (konieczność zawiadomienia wojewody), z drugiej zaś - w zestawieniu z kompetencjami kontrolnymi - stanowić formę presji na samorządy. Taki nacisk wszakże może działać również pozytywnie, stać się czynnikiem motywująco-mobilizującym. Ponadto udział kompetentnego przedstawiciela wojewody może wpłynąć pozytywnie na pracę organów zajmujących się programami unijnymi.

ZMIENIONE ZASADY PRZYZNAWANIA I KONTROLI UNIJNEGO WSPARCIA

Wybór i ocena projektów

Dla samorządowych i rządowych beneficjentów istotne są również zmiany, które zaszły w przepisach regulujących zasady wyboru i oceny projektów. Tu informujemy o nich bardzo skrótowo, szerzej są omówione w części dla firm.

Kontrakty terytorialne

W definicji kontraktu terytorialnego zrezygnowano ze wskazywania w nim sposobu finansowania i realizacji przedsięwzięć priorytetowych. Uznano, że są to kwestie, które powinny zostać uregulowane w poszczególnych umowach czy porozumieniach dotyczących realizacji każdego z tych przedsięwzięć.

Ważniejszą jednak zmianą jest wprowadzenie jedynie możliwości, w miejsce dotychczasowego obowiązku zawierania porozumień przez zarząd województwa z jednostkami samorządu terytorialnego, które są zaangażowane w realizację kontraktu. Uzasadnieniem dla tej zmiany jest fakt, że za realizację kontraktów po stronie samorządowej odpowiadają zarządy województw, do których wyłącznej kompetencji należy decyzja, czy do realizacji nałożonych kontraktem zobowiązań konieczne jest zawieranie porozumień z JST. Dalsze zmiany w zakresie kontraktów terytorialnych dostosowują regulację do omówionych wyżej modyfikacji.

ŚRODKI PUBLICZNE NIECO INACZEJ

Regionalne fundusze rozwoju i pomoc zwrotna

Utworzone zostaną regionalne fundusze rozwoju (w tym zakresie została znowelizowana ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa - t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 486 ze zm.).

- Środki pochodzące z instrumentów zwrotnych, np. z funduszy pożyczkowych czy poręczeniowych, oraz z pomocy zwrotnej to środki, które mają być przeznaczone na określone cele związane z rozwojem. Po ich wydaniu i rozliczeniu z KE, nie są to już środki unijne, a tzw. środki odunijnione. Przy czym mają one jednak swoje przeznaczenie określone przepisami UE - wyjaśnia Stanisław Krakowski z biura prasowego Ministerstwa Rozwoju. - Samorządy będą mogły swobodnie wydatkować te fundusze na cele rozwojowe jako ich dysponenci. Koordynacyjna rola ministra rozwoju będzie zaś polegała m.in. na podejmowaniu inicjatyw w zakresie efektywnego gospodarowania tymi pieniędzmi, monitorowaniu ich wykorzystania oraz ocenie stopnia ich wykorzystania w skali kraju - dodaje Stanisław Krakowski.

!Nowelizacja jest przykładem aktu prawnego, którego praktyczna ocena zależeć będzie nie tyle od samej treści przepisów, ile od ich wykorzystywania przez podmioty zaangażowane w realizację programów operacyjnych.

Województwo będzie mogło także tworzyć fundusze w formie spółek z o.o. lub spółek akcyjnych. W dłuższej perspektywie projektowane rozwiązanie ma - zdaniem resortu - korzystnie wpłynąć na budżet państwa. W wyniku jego wdrożenia ograniczone zostaną bowiem potrzeby finansowania inwestycji rozwojowych z dotacji celowej budżetu państwa, a uzyskane w ten sposób oszczędności będą mogły zostać ukierunkowane na inne cele rozwojowe.

Wspomniana wyżej pomoc zwrotna wprowadzona została w art. 10a. Stanowi kolejną, obok dotacji i instrumentów finansowych, formę wsparcia dopuszczoną do stosowania w ramach polityki spójności na mocy rozporządzenia ogólnego. patrz str. 6 , część fip

Ponowne wykorzystanie

Środki finansowe po wykonaniu zobowiązań wynikających z umowy o dofinansowanie projektu lub decyzji o dofinansowaniu projektu, przypisane do wkładu finansowego z programu operacyjnego, oraz odsetki i inne przychody, a także zyski powstałe na skutek obrotu tymi środkami, podlegają zwrotowi na rachunek wskazany przez właściwą instytucję, a następnie są ponownie wykorzystywane. W odniesieniu do środków pochodzących z regionalnego programu operacyjnego ich dysponentem jest zarząd województwa.

Nowela zmienia sposób ponownego wykorzystania zwróconych środków po okresie kwalifikowalności. Fundusze te będą mogły być wykorzystywane:

● w okresie co najmniej 8 lat po okresie kwalifikowalności - na realizację celów określonych zgodnie z art. 45 rozporządzenia ogólnego;

● w okresie następującym po okresie, o którym mowa powyżej - w formie wsparcia finansowego niestanowiącego dotacji, podlegającego całkowitemu albo częściowemu zwrotowi, przyznawanego w szczególności w formie pożyczek, gwarancji lub poręczeń, na realizację celów wynikających z programów rozwoju, o których mowa w ustawie z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.

Zmiana pozwala na wykorzystanie części zwróconych środków w sposób bardziej elastyczny niż dotychczas. Nowelizacja dodaje także zapisy, które wymagają zawierania umów lub porozumień o określonej treści z podmiotami, którym środki są przekazywane.

Przedawnienie

Przez wprowadzenie do ustawy o finansach publicznych art. 66a dokonano doprecyzowania instytucji przedawnienia zobowiązania do zwrotu środków. Okres przedawnienia wynosić będzie 5 lat oraz liczony będzie od dnia:

● w którym decyzja o zapłacie odsetek albo decyzja określająca kwotę przypadającą do zwrotu stała się ostateczna, albo

● wypłaty salda końcowego

- w zależności od tego, który z tych terminów nastąpi później.

Co ważne, wskazane zasady znajdą zastosowanie także w przypadku orzekania o odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania do zwrotu ww. środków.

Jak już napisaliśmy w części tekstu dotyczącej przedsiębiorców - nowela zmienia także zasady naliczania odsetek pobieranych w przypadku nieterminowego złożenia wniosku o płatność.