Finansowe światełka w tunelu i strach przed rokiem 2024

Jak zwykle w trakcie kongresu Perły Samorządu sporo miejsca poświęcono finansom JST. Zwłaszcza na sesji pt. „Finanse samorządów – czy leci z nami pilot?”. Tytuł tegorocznej dyskusji nie jest przypadkowy, nawiązuje do rozdźwięku między tym, co o stanie finansów lokalnych mówi rząd („nigdy nie było tak dobrze w zakresie dochodów”), a co samorząd („skoro jest tak dobrze, to dlaczego jest tak źle?”).

Wydaje się, że oba stanowiska próbował w ostatnim czasie połączyć Bank Gospodarstwa Krajowego, który w maju opublikował raport dotyczący finansów i zróżnicowania JST. Wynika z niego, że z jednej strony sytuacja finansowa polskich samorządów na koniec 2022 r. poprawiła się w stosunku do 2021 r. przede wszystkim w wymiarze inwestycyjnym (wydatki majątkowe stanowiły większą część wydatków ogółem niż w latach 2019–2021). Zmalał też poziom zadłużenia w relacji do PKB. Jednocześnie BGK dostrzega też niepokojące trendy. – Obserwowaliśmy spadek nadwyżki operacyjnej (w odniesieniu do PKB nie była ona na tak niskim poziomie nawet w 2020 r.) i spadek tempa wzrostu PIT per capita – po raz pierwszy w analizowanym okresie (2018–2022) skumulowana zmiana PIT per capita była niższa niż skumulowany wzrost PKB w cenach bieżących – podaje BGK.