Poradnia samorządowa

• Czy w uchwale można ograniczyć prawo pierwokupu przy najmie na czas nieoznaczony
• Jak prawidłowo określić zasady umarzania długów czynszowych
• Czy rada może zawęzić krąg uczniów, którym przysługuje stypendium socjalne
• Dlaczego nie wolno ograniczać składu rady młodzieżowej

Nie. Co do zasady prawo pierwszeństwa przy wykupie lokali komunalnych wynika bezpośrednio z art. 34 ustawy z o gospodarce nieruchomościami (dalej: u.g.n.). I tak najemcy z umową bezterminową mają prawo pierwszeństwa przy wykupie lokali z mocy samego prawa, czyli z art. 34 ust. 1 u.g.n. Z kolei dla najemców z umową najmu na czas oznaczony rada gminy może (ale nie musi) na podstawie art. 34 ust. 6 u.g.n. przyjąć różne ograniczenia. Zatem cytowane w pytaniu uchwalone przez radnych prawo miejscowe zawiera nieprawidłowe zapisy. Potwierdził to ostatnio wojewoda dolnośląski, który w rozstrzygnięciu nadzorczym z 28 września 2023 r. (nr NK-N.4131.48.2.2023.AS) przypomniał, że skoro art. 34 ust. 1 pkt 3 u.s.g. dotyczy wyłącznie osób będących najemcami lokali mieszkalnych, których najem został zawarty na czas nieoznaczony i którzy mają wynikające z ustawy pierwszeństwo w nabyciu wynajmowanych przez nich lokali (o ile gmina podejmie decyzję o ich sprzedaży), to art. 34 ust. 6 u.g.n. dotyczy – w przypadku lokali mieszkalnych – wyłącznie najemców, którzy umowę najmu lokalu mieszkalnego zawarli na czas oznaczony. „I tylko wobec takich osób, najemców na czas oznaczony, gmina, przyznając im uznaniowo pierwszeństwo w nabyciu wynajmowanych przez nich lokali, może uchwalić dodatkowe warunki, zawężające krąg podmiotów uprawnionych do skorzystania z prawa do nabycia lokalu w pierwszej kolejności” – wskazał organ nadzoru. Wojewoda podkreślił, że wobec najemców na czas nieoznaczony, korzystających z pierwszeństwa ustawowego z art. 34 ust. 1 pkt 3 u.g.n., takich dodatkowych warunków gmina nie może stawiać – nie może bowiem ograniczyć w drodze uchwały prawa przyznanego ustawą. Zdaniem organu nadzoru rada gminy, regulując kwestie pierwszeństwa nabycia komunalnych lokali mieszkalnych przez najemców, którzy mają zawartą umowę najmu na czas nieoznaczony w sposób odmienny, niż postanowił o tym ustawodawca, niewątpliwie przekracza zakres upoważnienia ustawowego i dokonuje nieuprawnionej modyfikacji przesłanek ustawowych (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1101/19). ©℗

Rada miasta przyjęła w drodze uchwały program oddłużeniowy dla osób korzystających z lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. W akcie tym ustalono przesłanki korzystania z możliwości umorzenia długu, w tym powody wyłączające tę możliwość. Czy rada może określić takie zasady umarzania długów mieszkaniowych?