Czy samorząd ma obowiązek udzielić odpowiedzi nieletnim i cudzoziemcom

@RY1@i02/2011/208/i02.2011.208.088000300.803.jpg@RY2@

Bogdan Dąbrowski, radca prawny z wydziału urbanistyki i architektury Urzędu Miasta Poznań

Warto zwrócić uwagę na definicję informacji publicznej, która jest zawarta w ustawie z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Jej analiza pomoże nam odkryć źródło problemów ze stosowaniem przepisów tej regulacji. W art. 1.1 dowiadujemy się, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. To mocne stwierdzenie, które rozwiewa wątpliwości i przecina spory. Dalej czytamy, że przepisy wspomnianej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Natomiast w artykule 2.1 jest mowa, że każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, zwane dalej prawem do informacji publicznej. Ustawa stanowi dalej w art. 2.2, że od osoby wykonującej obowiązki wynikające z ustawy o dostępie do informacji publicznej nie wolno żądać wykazywania interesu prawnego lub faktycznego.

Gdy w celu uzyskania pełnego obrazu sięgniemy do przepisów art. 61 Konstytucji RP, odkryjemy, że te najbardziej zasadnicze reguły gwarantują prawo do informacji o działalności organów władzy i osób sprawujących funkcje publiczne tylko obywatelom! Zestawienie norm konstytucyjnych z przepisami ustawy pokazuje, że ten ostatni akt prawny idzie dalej niż zapis art. 61 Konstytucji RP!

W świetle art. 2 ww. ustawy prawo do informacji publicznej przysługuje nawet osobom małoletnim, cudzoziemcom czy zagranicznym jednostkom organizacyjnym i to w znacznie szerszym zakresie, niż przewiduje konstytucja.

Pracownicy jednostek samorządu terytorialnego powinni być świadomi powyższej fundamentalnej niespójności. Dodatkowo przy braku ustawowej definicji precyzującej, co należy rozumieć pod pojęciem "sprawa publiczna", muszą wykazać się szczególną ostrożnością w publikowaniu informacji publicznej, kierując się własną i wyważoną oceną w każdej sprawie. Z zasady, a szczególnie w sprawach budzących duże zainteresowanie, powinni ustalać, czy określone dane są sprawą publiczną i czy dane te nie są zastrzeżone przepisami wielu odrębnych ustaw. Warto brać pod uwagę zwłaszcza wymagania wynikające z ustaw: o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 1997 r., nr 133, poz. 883 z późn. zm.), o ochronie informacji niejawnych (Dz.U. z 1999 r., nr 11, poz. 95 z późn. zm.) w kontekście przepisu art. 24 ust. 2 pkt 3 i 4, o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 2008 r., nr 223, poz. 1458) oraz art. 74 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 1960 r. nr 30, poz. 168 z późn. zm.).

Samorządy nie mają instrumentów prawnych do usunięcia sprzecznych lub doprecyzowania niejasnych zapisów ustaw, a jednocześnie mają obowiązek ich stosowania. Co więcej, to organy samorządu terytorialnego występują najczęściej w roli organów administracji wydających decyzje w pierwszej instancji, ocenianych później przez organy odwoławcze czy sądy. Nie mają przy tym prawnych możliwości obrony wydanego rozstrzygnięcia, nawet po wszczęciu nadzwyczajnego postępowania o stwierdzenie nieważności takiej decyzji. W tym stanie rzeczy samorządy mogą jedynie pragmatycznie zadbać o należyte wyszkolenie swoich pracowników w zakresie często zmieniających się przepisów prawa oraz kłaść nacisk na wnikliwe analizowanie każdej indywidualnej sprawy i ścisłe stosowanie przepisów wykonawczych.

POL