Kto i na jakich zasadach może zostać dziennym opiekunem

Czy opieka może być sprawowana we własnym domu

@RY1@i02/2012/145/i02.2012.145.18300110e.817.jpg@RY2@

Dzienny opiekun jest jedną z form opieki, którą przewiduje tzw. ustawa żłobkowa. Zostaje nim osoba, która w swoim domu lub mieszkaniu zajmuje się maksymalnie pięciorgiem lub trojgiem dzieci, jeżeli w tej grupie znajduje się maluch, który nie ukończył roku, jest niepełnosprawny lub wymaga szczególnej opieki. Wśród nich mogą też być biologiczne dzieci opiekuna. Jest on zatrudniany przez gminę na podstawie umowy o świadczeniu usług, do której mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego w zakresie umowy-zlecenia. Jej wzór nie został określony, ale obowiązkowymi elementami, które powinny się w niej znaleźć, są m.in. czas i miejsce sprawowania opieki, liczba dzieci, obowiązki dziennego opiekuna, czas, na jaki została zawarta umowa, warunki i sposób zmiany oraz rozwiązania, a także wysokość wynagrodzenia, sposób i termin jego wypłaty.

Podstawa prawna

Art. 36, art. 38 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. nr 45, poz. 235 z późn. zm.).

Czy gmina podpisze umowę z każdym chętnym

@RY1@i02/2012/145/i02.2012.145.18300110e.818.jpg@RY2@

Przyjęta w ustawie żłobkowej formuła zatrudniania dziennego opiekuna nie przewiduje możliwości, że zainteresowana osoba, która zgromadziła grupę dzieci, zgłasza się do gminy i ta podpisuje z nią umowę. Zostanie dziennym opiekunem wymaga wystartowania w konkursie ogłoszonym przez gminę. Co więcej samorządy nie mają obowiązku ogłaszania konkursu, a decyzję w tej sprawie uzależniają od ewentualnego zainteresowania ze strony potencjalnych opiekunów oraz rodziców zainteresowanych taką formą opieki. Gdy gmina zdecyduje się na takie działanie, to otwarty konkurs ofert jest przeprowadzany na zasadach określonych w ustawie o działalności pożytku publicznego i wolontariacie. Zgłaszająca się osoba nie ma więc gwarancji zatrudnienia, bo będzie to zależało od tego, ilu dziennych opiekunów zamierza zatrudnić gmina i ile osób weźmie w nim udział, a potem objęcia opieką wybranych przez siebie maluchów.

Podstawa prawna

Art. 45 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. nr 45, poz. 235 z późn. zm.).

Czy samorząd ustali stawkę wynagrodzenia

@RY1@i02/2012/145/i02.2012.145.18300110e.819.jpg@RY2@

Wprawdzie rodzice dzieci są zobowiązani do ponoszenia opłaty za pobyt oraz wyżywienie dzieci u dziennego opiekuna, ale pieniądze wpłacają na konto gminy, która potem będzie z nich wypłacać mu wynagrodzenie. Zarówno wysokość opłaty pobieranej od rodziców, jak i maksymalną wysokość wynagrodzenia opiekuna oraz sposób jego ustalania każdy samorząd określa indywidualnie w uchwale podejmowanej przez radnych. To, ile będzie zarabiał dzienny opiekun, będzie więc uzależnione od przyjętej w danym samorządzie stawki za godzinę opieki, liczby dzieci, którymi będzie się zajmować, oraz liczby godzin, w ciągu których będą u niego przebywać maluchy. W tym ostatnim przypadku przepisy nie zawierają zastrzeżenia co do maksymalnej liczby godzin, jakie może dziecko spędzać u opiekuna, będzie więc to zależało od potrzeb rodziców w tym zakresie. Kwestie te będą szczegółowo określone w umowie zawieranej między gminą a dziennym opiekunem.

Podstawa prawna

Art. 45 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. nr 45, poz. 235 z późn. zm.).

Czy opiekun musi mieć odpowiednie kwalifikacje

@RY1@i02/2012/145/i02.2012.145.18300110e.820.jpg@RY2@

Kandydat na dziennego opiekuna musi mieć odpowiednie kwalifikacje niezbędne do zagwarantowania dziecku właściwej opieki pielęgnacyjnej oraz prowadzenia zajęć opiekuńczo-wychowawczych. W tym celu musi on odbyć szkolenie wynoszące 160 godzin lub krótsze 40-godzinne, jeżeli posiada kwalifikacje w zawodzie pielęgniarki, położonej, opiekunki dziecięcej, nauczyciela wychowania przedszkolnego, nauczyciela edukacji wczesnoszkolnej lub pedagoga opiekuńczo-wychowawczego. Szczegółowy zakres obydwu kursów jest określony w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej z 25 marca 2011 r. w sprawie zakresu programów szkoleń dla opiekuna w żłobku lub klubie dziecięcym, wolontariusza oraz dziennego opiekuna (Dz.U. nr 69, poz. 328). Natomiast z odbycia szkolenia zwolniona jest osoba, która pracowała z dziećmi w wieku do lat 3 przez okres co najmniej 12 miesięcy przed podjęciem zatrudnienia jako dzienny opiekun.

Podstawa prawna

Art. 39 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. nr 45, poz. 235 z późn zm.).

Czy program szkolenia musi być zatwierdzony

@RY1@i02/2012/145/i02.2012.145.18300110e.821.jpg@RY2@

Osoba, która zdecyduje się na odbycie szkolenia na dziennego opiekuna, powinna sprawdzić, czy podmiot prowadzący zatwierdził jego program w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej (MPiPS). Lista kursów, wobec których wydała została pozytywna decyzja (obowiązuje przez pięć lat), znajduje się na stronie biuletynu informacji publicznej MPiPS. Jest tam zamieszczony m.in. numer decyzji, nazwa i adres instytucji, która ją uzyskała, oraz dokładna nazwa zatwierdzonego kursu.

Podstawa prawna

Art. 48 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. nr 45, poz. 235 z późn. zm.).

Czy gmina sfinansuje opiekunowi szkolenie

@RY1@i02/2012/145/i02.2012.145.18300110e.822.jpg@RY2@

Przepisy nie przewidują możliwości sfinansowania kursu przez samorząd. Może on jedynie ubiegać się o pieniądze na ten cel z rządowego programu "Maluch" (w tym roku upłynął już termin na składanie wniosków). Z kolei bezrobotny kandydat na opiekuna może ubiegać się sfinansowanie szkolenia w urzędzie pracy. Jednak, jak wskazuje resort pracy, gmina może też tak określić warunki konkursowe, aby osoby, które w momencie zgłaszania się do niego nie miały odpowiednich kwalifikacji, mogły uzupełnić je dopiero po rozstrzygnięciu konkursu i przedstawić świadectwo ukończenia kursu bezpośrednio przed objęciem opieką dzieci.

Podstawa prawna

Art. 48 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. nr 45, poz. 235 z późn. zm.).

Czy są określone warunki lokalowe i sanitarne

@RY1@i02/2012/145/i02.2012.145.18300110e.823.jpg@RY2@

Przepisy nie określają, jakie standardy musi zapewniać dom lub mieszkanie, w którym będzie pracował dzienny opiekun, tak jak to ma miejsce w przypadku żłobków i klubów dziecięcych. Zawierają jedynie zastrzeżenie, że lokal musi zapewniać bezpieczną opiekę nad dziećmi. Czy takie są w rzeczywistości wójt, burmistrz lub prezydent miasta może sprawdzić, zlecając kierownikowi ośrodka pomocy społecznej przeprowadzenie u niego rodzinnego wywiadu środowiskowego. Gdyby jednak mieszkanie opiekuna nie zapewniało odpowiednich warunków, opiekun może wykonywać swoje obowiązki w lokalu należącym do gminy. Ponadto, aby taka osoba zajmowała się dziećmi w swoim mieszkaniu lub domu, musi mieć do niego tytuł prawny.

Podstawa prawna

Art. 39 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 oraz art. 42 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. nr 45, poz. 235 z późn. zm.).

Czy wójt skontroluje sprawowanie opieki

@RY1@i02/2012/145/i02.2012.145.18300110e.824.jpg@RY2@

Wójt, burmistrz lub prezydent miasta sprawuje nadzór w zakresie warunków i jakości świadczonej przez taką osobę opieki. Kontrola jest przeprowadzana na podstawie planu przyjętego przez radę gminy w uchwale. W niej powinna być wskazana m.in. częstotliwość jej przeprowadzania. Ponadto upoważnione przez władze gminy osoby mają prawo przeprowadzenia kontroli doraźnej poza przyjętym harmonogramem, jeżeli uzyska ona informacje, np. od rodziców o nieprawidłowościach w pracy dziennego opiekuna. W sytuacji gdy w wyniku obydwu typów kontroli zostaną stwierdzone nieprawidłowości, zajmujący się dziećmi zostanie zobowiązany do ich usunięcia w wyznaczonym terminie. Będzie miał też prawo do złożenia swoich zastrzeżeń. Po upłynięciu wyznaczonego terminu gmina sprawdzi, jak zostały zrealizowane zalecenia pokontrolne. Jeżeli okaże się, że nieprawidłowości nie zostały poprawione, umowa z opiekunem zostanie rozwiązana bez zachowania okresu wypowiedzenia.

Podstawa prawna

Art. 54 - 57 ustawy z 4 lutego 2011 r.o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. nr 45, poz. 235 z późn zm.).

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl