Sąsiad na zlecenie wójta pomoże w opiece nad dzieckiem

Ustawa z 9 czerwca 2011 r., o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (dalej ustawa) wprowadziła nowe instytucje: rodzinę pomocową i rodzinę wspierającą. Ta pierwsza dotyczy rodzin zastępczych, a druga - rodzin biologicznych.

Nie tylko asystent

Od nowego roku specjalną opieką mogą być objęte rodziny biologiczne mające różne problemy z opieką nad dziećmi i wychowywaniem ich, np. z powodu alkoholizmu rodziców lub nieradzenia sobie przez nich z prowadzeniem domu. Po pierwsze - takiej rodzinie może być przydzielony asystent, czyli wyspecjalizowany opiekun z ośrodka pomocy społecznej. Po drugie - taka rodzina będzie mogła liczyć na pomoc rodziny wspierającej. Działania podejmowane zarówno przez asystenta, jak i taką rodzinę mają zapobiec sytuacji, gdy z powodu problemów w rodzinie biologicznej dziecko odbierane jest rodzicom i kierowane do placówki opiekuńczo-wychowawczej lub rodziny zastępczej.

Ustawa nie stawia szczególnych warunków osobom, które chcą zostać rodziną wspierającą. Nie muszą one ukończyć specjalnych szkoleń. Takie zadanie może być powierzone osobom z bezpośredniego otoczenia dziecka, np. bliższym lub dalszym krewnym, albo rodzinie z sąsiedztwa, która byłaby chętna do udzielania pomocy, bo zna sytuację konkretnej rodziny.

Do najważniejszych zadań rodziny wspierającej będzie należała pomoc w opiece nad dzieckiem i wychowaniu go oraz w prowadzeniu gospodarstwa domowego. Taką rodzinę będzie ustanawiał wójt (burmistrz prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania rodziny potrzebującej wsparcia, po uzyskaniu pozytywnej opinii kierownika ośrodka pomocy społecznej wydanej na podstawie przeprowadzonego z kandydatami wywiadu środowiskowego. Z rodziną wspierającą wójt (burmistrz, prezydent) lub działający z jego upoważnienia kierownik ośrodka podpisuje umowę (ustawa nie określa jej wzoru), która powinna zawierać m.in. zasady zwrotu ewentualnych kosztów ponoszonych w związku z pomocą w prowadzeniu gospodarstwa domowego. Przepisy ustawy nie przewidują żadnego wynagrodzenia dla rodziny wspierającej.

Dwie możliwości

Z kolei rodziny zastępcze oraz rodzinne domy dziecka mogą od początku roku skorzystać przy sprawowanej opiece ze wsparcia tzw. rodzin pomocowych. Taką rolę może pełnić inna rodzina zastępcza (zarówno zawodowa, jak i niezawodowa) oraz prowadzący rodzinny dom dziecka, bez względu na to, ile dzieci zostało im już przez sąd powierzonych pod opiekę. Mogą nią zostać też małżonkowie lub osoby pozostające poza związkiem małżeńskim, ale pod warunkiem że ukończyły szkolenie do pełnienia jednej z form pieczy zastępczej lub do przysposobienia dziecka.

Dziecko będzie mogło być powierzone rodzinie pomocowej w dwóch sytuacjach. Po pierwsze, w przypadku czasowego niesprawowania opieki przez rodzinę zastępczą lub rodzinny dom dziecka w związku z udziałem w szkoleniu, pobytem w szpitalu lub wykorzystaniem prawa do urlopu, wynoszącego maksymalnie 30 dni w ciągu roku. Druga możliwość dotyczy nieprzewidzianych trudności lub zdarzeń losowych. Maksymalny czas pobytu dziecka w rodzinie pomocowej nie może jednak przekroczyć dwóch miesięcy.

Podstawą do umieszczenia dziecka w rodzinie pomocowej będzie umowa zawierana przez nią ze starostą. Powinny w niej być określone w szczególności: strony umowy, cel i przedmiot, miejsce sprawowania pieczy zastępczej, liczbą dzieci powierzonych opiece, uprawnienia starosty w zakresie bieżącej kontroli, czas, na jaki została zawarta, oraz warunki i sposób jej zmiany.

Ponadto w umowie powinny być zawarte też kwestie związane z zakresem niezbędnej pomocy w razie choroby lub problemów z powierzonymi dziećmi oraz ze sposobem i z zakresem finansowania pieczy zastępczej. Rodzice pomocowi mają bowiem prawo do świadczeń za czas sprawowania opieki.

Jeżeli są oni jednocześnie rodziną zastępczą lub rodzinnym domem dziecka, to otrzymywane przez nich świadczenie wyniesie nie mniej niż 20 proc. otrzymywanego wynagrodzenia. Z kolei rodzina zastępcza niezawodowa oraz inne osoby uprawnione do pełnienia roli rodziny pomocowej otrzymają minimum 400 zł (20 proc. z wynoszącego 2 tys. zł wynagrodzenia dla zawodowych rodzin). Przepisy zawierają też zastrzeżenie, że ostateczna wysokość tego świadczenia będzie obliczana proporcjonalnie do liczby dni w danym miesiącu, w których dziecko przebywało w rodzinie pomocowej. Do umowy będą miały zastosowanie przepisy dotyczące umowy-zlecenia.

Ustawa weszła w życie 1 stycznia 2012 r.

Rodzaje świadczeń

● rodzina pomocowa

- 400 zł

- 20 proc. otrzymywanego wynagrodzenia, jeżeli jest to rodzina zastępcza mająca pod opieką dzieci

● rodzina wspierająca

- nie otrzymuje wynagrodzenia, a jedynie zwrot kosztów związanych z pomocą w prowadzeniu domu

Ważne

Starosta musi niezwłocznie powiadomić sąd o zawarciu umowy z rodziną pomocową. Maksymalny czas pobytu dziecka w takiej rodzinie nie może jednak przekroczyć dwóch miesięcy

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 29 - 31, 73 - 75 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. nr 149, poz. 887 z późn. zm.).