Niektóre gminy dostaną pieniądze na nowe żłobki, klubiki i osoby do opieki nad dziećmi. Które? Wyniki - do 29 kwietnia

W tym roku gminy po raz kolejny mogą ubiegać się o pieniądze na zwiększanie liczby miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3. Umożliwia im to ogłoszony właśnie przez ministra pracy i polityki społecznej konkurs w ramach programu "Maluch" 2013 - edycja 1. Jego zasady zawierają istotne zmiany, które mają zachęcić samorządy do rozwijania sieci żłobków i klubów dziecięcych. Więcej pieniędzy można dostać np. na zatrudnianie dziennych opiekunów. A także ponoszenie kosztów na funkcjonowanie nowych miejsc w placówkach.

Budujemy, remontujemy, adaptujemy

Tak jak w poprzednich latach gmina może ubiegać się o środki na budowę lub zakup nowego budynku (lokalu), na adaptację na potrzeby żłobka istniejącego budynku (lokalu), a także na wyposażenie już istniejącej placówki oraz prace wykończeniowe. Dofinansowanie na każdy z tych celów może być przyznane w przypadku żłobków i klubów dziecięcych, również gdy zakładane zadanie przewiduje nie tylko uruchamianie nowych placówek, lecz także zwiększenie liczby miejsc w tych istniejących. Jeżeli natomiast gmina planuje inwestycję dotyczącą dziennego opiekuna, czyli osoby zajmującej się maluchami w swoim domu lub należącym do samorządu lokalu, to co do zasady może ubiegać się o środki na wyposażenie i prace wykończeniowe. Uzyskanie środków na budowę, zakup lub adaptację budynku jest uzależnione od liczby dzieci, które będą się znajdowały pod opieką placówki. Warunki konkursowe przewidują, że aby dotacja została przyznana na te cele, dzieci musi być pięcioro.

Obecna edycja programu "Maluch" jest rozszerzona i umożliwia dofinansowanie wydatków na:

wnowo utworzone miejsca w 2013 r. w ramach "Malucha",

wutworzone w tym roku nowe miejsca opieki bez udziału programu (np. gmina buduje żłobek z własnych środków, a dofinansowania potrzebuje na utrzymanie placówki),

wmiejsca opieki utworzone w latach 2011-2012 na podstawie ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, czyli ustawy żłobkowej. Chodzi tu o wszystkie nowe instytucje wpisane do rejestru żłobków i klubów dziecięcych lub wykazu dziennych opiekunów, od dnia wejścia w życie ustawy, czyli od 4 kwietnia 2011 r. do 31 grudnia 2012 r. Dotyczy to także nowych miejsc w tych żłobkach, które działały wcześniej jako zakłady opieki zdrowotnej (jeśli powstały po tej dacie).

Do nowych zadań, o które rozszerzona została obecna edycja programu "Maluch", należą m.in. organizacja nowych miejsc opieki u dziennych opiekunów wraz z zapewnieniem ich funkcjonowania oraz dofinansowanie do wydatków na ich funkcjonowanie.

Wniosek na rok lub dwa lata

Tak jak w ubiegłym roku regulamin konkursu przewiduje, że o dotację gmina może ubiegać się samodzielnie lub we współpracy z partnerami publicznymi i niepublicznymi, np. osobami fizycznymi i organizacjami pozarządowymi. Swoje oferty mogą składać także te samorządy, które uzyskały już dofinansowanie w poprzednich edycjach programu. Mają bowiem możliwość ubiegania się o środki na nowe miejsca oraz na kontynuację inwestycji rozpoczętych w 2012 r., jeśli harmonogram projektu ją zakładał. Warunkiem jest też wykorzystanie i rozliczenie przynajmniej w 75 proc. przyznanej wówczas dotacji.

Gminy mogą składać wnioski o pieniądze na zadania realizowane tylko w tym roku albo w okresie dwuletnim. Jeśli zdecydują się na ten drugi wariant, to w 2014 r. będą mogły ubiegać się o dotację uzupełniającą, jednak bez gwarancji jej udzielenia. Oznacza to, że zakwalifikowane kosztorysy projektów realizowanych na zasadzie kontynuacji w przyszłym roku powinny zawierać podstawowe źródło finansowania inne niż środki z programu.

Oferty dotyczące miejsc opieki w żłobku lub klubie dziecięcym są składane odrębnie dla każdej instytucji. Nawet jeśli dotyczy to zespołu tych placówek, na każdą potrzebny jest oddzielny wniosek. Ta zasada dotyczy też tworzenia miejsc u dziennego opiekuna. Natomiast gdy zadanie polega na zapewnieniu ich funkcjonowania lub organizacji wraz z wydatkami na utrzymanie, oferta może być złożona dla grupy opiekunów na jednym formularzu lub dla każdego na odrębnych drukach.

W ofercie dla jednej instytucji samorządy mogą ubiegać się o dofinansowanie na różne zadania. Powinny więc wskazać, że chcą uzyskać np. dotację na budowę, prace wykończeniowe i wyposażenie oraz na zapewnienie funkcjonowania stworzonych miejsc opieki. Nieograniczona jest też liczba składanych aplikacji.

Jaki wypełnić druk

Złożenie oferty polega na wypełnieniu specjalnych formularzy, których wzór stanowią załączniki do regulaminu programu "Maluch" 2013, edycja 1. Są one dostępne na stronie internetowej Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej: www.mpips.gov.pl oraz specjalnej stronie poświęconej opiece nad małymi dziećmi, prowadzonej przez resort: www.zlobki.mpips.gov.pl.

Jeżeli gmina ubiega się o środki na utworzenie nowych miejsc i ich bieżące utrzymanie, musi wypełnić załącznik nr 1A (część A oferty) i 1B (część B oferty). Gdy chce uzyskać dotacje na zapewnienie funkcjonowania utworzonych w latach 2011-2012 miejsc, z udziałem "Malucha" lub bez, oraz organizację nowych miejsc u dziennych opiekunów, wymagany jest załącznik nr 2A (część A oferty) i 2B (część B oferty). Te formularze do 18 marca br. należy złożyć w formie papierowej, przesyłając je listem poleconym (liczy się data stempla pocztowego) do właściwego urzędu wojewódzkiego. Można je też złożyć osobiście oraz w formie elektronicznej. W tym drugim przypadku należy skorzystać z jednego z 16 adresów e-mail odpowiedniego dla każdego z urzędów, których listę zawiera załącznik nr 2 do programu oraz adresu resortu pracy: "Maluch"@mpips.gov.pl. W temacie trzeba wpisać: oferta "Maluch" 2013 edycja 1 - tu podać nazwę gminy.

Ile trzeba wydać, ile można dostać

Zgodnie ze znanymi gminom z poprzednich edycji zasadami programu udział budżetowej dotacji w dofinansowaniu złożonej oferty wynosi nie więcej niż 50 proc. kosztów realizacji zadania. Wkład własny może być niekiedy niższy. Tak się stanie, gdy miejsca opieki będą przeznaczone dla dzieci niepełnosprawnych lub wymagających szczególnej opieki. Samorząd może otrzymać wówczas 70 proc. dotacji. Gmina może również wskazać w ofercie, że jej środkami własnymi będą pieniądze pochodzące z innych źródeł, np. od partnerów gminy, z opłat od rodziców, z funduszy europejskich.

Maksymalna kwota dofinansowania jest uzależniona od rodzaju instytucji i planowanej inwestycji. Ważne jest także, czy do placówki będą uczęszczać dzieci niepełnosprawne. Istotna jest również liczba tworzonych miejsc w projektowanej bądź działającej już placówce. Możliwe są różne warianty uzyskania dotacji.

Przewidziane w programie limity dotacji mają pokryć koszty kwalifikowane zadania. Wydatkami są te ponoszone na jego realizację od dnia ogłoszenia konkursu do dnia zakończenia zadania. Ale są wyjątki. Na przykład nie zalicza się do nich podatku VAT, jeżeli może on być przez gminę lub jej partnerów odzyskany. Nie zalicza się też kosztów prac przygotowawczych i opracowania dokumentacji projektowej (w przypadku zakładania nowych miejsc).

Środki na szkolenie

Jednak gdy zadanie polega na kontynuacji projektu rozpoczętego lub zapewnieniu funkcjonowania miejsc opieki powstałych w latach 2011-2012, kwalifikowane są koszty ponoszone od 1 stycznia tego roku do dnia ich zakończenia. Mogą więc one podlegać refundacji. Natomiast gdy celem gminy jest organizacja opieki u dziennego opiekuna, z dotacji można pokryć np. szkolenie kandydata, który nie ma wymaganych przez ustawę żłobkową kwalifikacji zawodowych do podjęcia zatrudnienia. Można także zrefundować z tego funduszu koszt przeprowadzenia konkursu służącego wyborowi kandydatów na opiekunów oraz wydatki na ich ubezpieczenie i przeprowadzenie wywiadów środowiskowych.

Do kosztów kwalifikowanych w tej dziedzinie zalicza się też wydatki m.in. na dowóz dzieci, doposażenie w zabawki, utrzymanie lokalu, wyżywienie oraz rekrutację maluchów. W przypadku dziennego opiekuna dofinansowanie może też służyć pokryciu kosztów jego zastępstwa, np. z powodu choroby, urlopu lub konieczności załatwienia spraw zawodowych albo osobistych.

Wydatki na zapewnienie funkcjonowania miejsc opieki są rozliczane łącznie dla całego zadania. Traktowane są więc jako ich suma, a nie kwoty ponoszone w poszczególnych miesiącach. Zasada ta odnosi się też do kosztów ponoszonych w okresach przerw w świadczeniu usług, np. przerwy wakacyjnej, wykorzystywanej na urlopy oraz tych ponoszonych okresowo lub jednorazowo, które zwiększają wydatki w niektórych miesiącach.

Ministerstwo rozstrzygnie

Złożone przez gminy oferty będą rozpatrywane najpierw pod względem formalnym a następnie merytorycznym przez urzędy wojewódzkie. Te będą miały na to czas do 15 kwietnia. Do tego dnia muszą je przekazać do MPiPS, które dokona ostatecznego wyboru zakwalifikowanych ofert. Resort wskaże też wysokość przyznanych dotacji, która może być niższa niż wnioskowana kwota. Jedyny wyjątek w tym zakresie dotyczy dziennych opiekunów. Tym MPiPS gwarantuje otrzymanie dofinansowania we wskazanej wysokości.

Przy dokonywaniu wyboru preferowane będą oferty tworzące nowe miejsca opieki, szczególnie u dziennego opiekuna, z gmin, w których są duże potrzeby zaopiekowania się maluchami do 3. roku życia. Brana będzie pod uwagę m.in. wielkość populacji dzieci w tym wieku. Na pierwszeństwo mogą też liczyć gminy o niskich dochodach podatkowych w przeliczeniu na jednego mieszkańca, o niższej wysokości dotacji celowej w przeliczeniu na jedno dofinansowywane miejsce. Preferencje mogą też dotyczyć samorządów, które zakładają kontynuację projektu zakwalifikowanego do programu w ubiegłym roku.

Trzeba się rozliczyć

Biorące udział w konkursie gminy powinny pamiętać, że w przypadku uzyskania dotacji są zobowiązane do zapewnienia minimalnego okresu trwałości projektu, liczonego w latach. Zaczyna się on 1 stycznia roku następującego po tym, w którym zakończono zadanie określone w porozumieniu, i trwa do 31 grudnia w roku kończącym monitorowanie funkcjonowania miejsc opieki. Wymiar okresu trwałości jest uzależniony od łącznej kwoty dofinansowania na jedno miejsce. Wynosi od 2 lat, gdy jest to mniej niż 12 tys. zł, do maksymalnie 5 lat, jeśli jest to więcej niż 24 tys. zł. Aby obliczyć tę kwotę, sumuje się pieniądze przyznane na kilka zadań dotyczących jednej instytucji, np. na adaptację budynku, prace wykończeniowe i miesięczne ich utrzymanie. Co do zasady jednak regulamin "Malucha" przewiduje, że minimalny okres trwałości dla zadania dotyczącego tworzenia miejsc opieki nie może być krótszy niż 2 lata, a w przypadku zapewnienia funkcjonowania jest to 1 rok. Z tymi warunkami wiążą się też określone obowiązki sprawozdawcze. Gmina musi bowiem przekazywać sprawozdania wojewodom w następujących terminach:

w w ciągu 30 dni od zakończenia realizacji zadania na druku, którego wzór stanowi załącznik nr 3 do regulaminu,

w do 30 stycznia 2015 r., gdy badana jest trwałość zadania zapewniającego funkcjonowanie miejsc opieki (załącznik nr 4),

w do 30 stycznia danego roku, za rok poprzedni odnośnie zadania polegającego na tworzeniu oraz zapewnieniu funkcjonowania, aż do momentu wygaśnięcia okresu trwałości (załącznik nr 5),

w do 30 stycznia 2014 r., wykorzystanie dotacji w 2013 r., jeżeli termin zakończenia zadania przypada w 2014 r. (załącznik nr 6).

WAŻNE

Samorząd może otrzymać dofinansowanie na zapewnienie funkcjonowania miejsc opieki, również, gdy przekazuje dotacje celowe prywatnym podmiotom w trybie określonym w art. 60 ustawy żłobkowej, czyli na podstawie uchwały podjętej przez radnych

PRZYKŁADOWE LIMITY DOTACJI

TABELA 1

Maksymalna kwota dotacji dla żłobków i klubów dziecięcych na jedno miejsce (w zł)

Cel dofinansowania	Żłobek	Klub dziecięcy
Budowa lub zakup budynku (lokalu)	17 000	10 000
Adaptacja	5000	3000
Wyposażenie i prace wykończeniowe	3000	2000
Zapewnienie funkcjonowania nowych lub utworzonych w latach 2011-2012 miejsc (miesięcznie)	700	500

TABELA 2

Maksymalna wysokość dotacji na organizację i funkcjonowanie miejsc u dziennego opiekuna

Cel dofinansowania	Dwoje dzieci pod opieką	Troje dzieci pod opieką	Czworo dzieci pod opieką	Pięcioro dzieci pod opieką
Organizacja instytucji	2000	2000	2000	2000
Zapewnienie funkcjonowania (miesięcznie), z tego:	1700	2300	2900	3500
Wynagrodzenie	1000	1600	2200	2800
Pozostałe wydatki	700	700	700	700

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 62 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. nr 45, poz. 235 z późn. zm.). Resortowy program rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 "Maluch" 2013 - edycja 1 dostępny na stronie www.mpips.gov.pl oraz www.zlobki.gov.pl.