Dom dziecka w tym samym powiecie, ale rodzinny i zawodowa rodzina zastępcza mogą się przemieszczać

Gminy i powiaty w ramach zadań nakładanych na nie ustawą z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz.U. poz. 135 - dalej: ustawa o wspieraniu rodziny) mają możliwość zlecenia ich realizacji innym podmiotom. Zadania te wykonywać mogą organizacje pozarządowe oraz osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów o stosunku państwa do Kościoła katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, a także stosunku państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych. Oczywiście te, które zgłoszą się do otwartego konkursu ofert. Od wszystkich tych podmiotów wymaga się, aby prowadziły działalność w zakresie wspierania rodziny, pieczy zastępczej lub pomocy społecznej. Zamknięty katalog takich obowiązków oraz jednostki, którym mogą być one powierzone, określa art. 190 ustawy o wspieraniu rodziny.

Właściwość miejscowa

Gminom można zlecić dwa zadania. Pierwsze z nich to prowadzenie pracy z rodziną mającą problemy opiekuńczo-wychowawcze, polegające m.in. na terapii, mediacji, pomocy prawnej oraz organizowaniu grup wsparcia. Drugie zadanie to powierzenie prowadzenia placówki wsparcia dziennego, np. świetlicy środowiskowej. Ponieważ powiaty też mogą je zakładać (jeśli mają zasięg ponadgminny), to również one mogą to zadanie zlecać uprawnionym podmiotom.

Do pozostałych zadań, które powiat może zlecić należy wybór organizatora rodzinnej pieczy zastępczej, prowadzenie rodzinnego domu dziecka oraz placówki opiekuńczo-wychowawczej (w tym typu rodzinnego). W przypadku ostatniego z tych zadań powiat powinien pamiętać, że nie może go powierzyć organizacji pozarządowej, która będzie ją prowadzić poza jego terenem. Jak wyjaśnia Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej brak takiej możliwości wynika z tego, że podstawę do zlecania wszystkich zadań przewidzianych w art. 190 ustawy o wspieraniu rodziny, a więc i tego dotyczącego domów dziecka, stanowi ustawa z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 234, poz. 1536 z późn. zm.).

Zgodnie z jej art. 5 ust. 1 organy administracji publicznej prowadzą działalność w sferze zadań publicznych we współpracy z organizacjami pozarządowymi i pozostałymi podmiotami prowadzącymi - odpowiednio do terytorialnego zakresu działania tych organów - działalność pożytku publicznego w zakresie odpowiadającym ich zadaniom.

Jak wskazuje resort pracy, analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że określone zadanie publiczne powinno zostać zlecone przez jednostkę samorządu terytorialnego, działającym na jej terenie organizacjom oraz innym podmiotom oraz mieścić się w zakresie jego właściwości. Tym samym powiat nie może powierzyć prowadzenia placówki opiekuńczo-wychowawczej poza terenem, nad którym sprawuje władzę.

W innej jednostce

Co więcej powiat nie ma też prawa do prowadzenia domu dziecka na terenie innej jednostki samorządowej, nawet gdyby chciał to robić samodzielnie bez pośrednictwa organizacji pozarządowej. Inaczej sytuacja wygląda w przypadku rodzinnych domów dziecka. Tu art. 60 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny dopuszcza możliwość organizowania rodzinnego domu dziecka na terenie innej jednostki. Możliwa jest też sytuacja, w której umowa z osobą prowadzącą taką instytucję ulega rozwiązaniu, jeżeli zmieni ona miejsce sprawowania pieczy zastępczej, opuszczając powiat, z którego starostą zawarła umowę, chyba że starosta nie zdecyduje się na rozwiązanie takiej umowy. A to znaczy, że dopuszczalne jest tzw. przemieszczanie się rodzinnego domu dziecka. Takie uprawnienie przysługuje też zawodowym rodzinom zastępczym.

Zadania marszałków

Dla porządku dodajmy, że wspomniany art. 190 ustawy o wspieraniu rodziny przewiduje też możliwość zlecania zadań nałożonych na samorządy wojewódzkie. Dotyczy to prowadzenia regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej przeznaczonej dla dzieci, które wymagają szczególnej opieki ze względu na stan zdrowia oraz interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego (dla dzieci potrzebujących specjalistycznej pielęgnacji w okresie oczekiwania na przysposobienie).

Organizacje pozarządowe lub inne podmioty mogą też poprzez udział w otwartym konkursie ofert ogłaszanym przez marszałka otrzymać zadanie prowadzenia ośrodka adopcyjnego. O ile w przypadku innych zleceń wymienionych w art. 190 ustawy przepisy nie przewidują okresu, w którym będą one realizowane, o tyle przy instytucjach zajmujących się procedurami przysposobienia zadanie to jest im powierzane na minimum 5 lat.

Wyjaśnienia resortu pracy, na które się powołujemy, można znaleźć na stronie internetowej: http://www.mpips.gov.pl/wsparcie-dla-rodzin-z-dziecmi/opieka-zastepcza-nad-dzieckiem/komunikaty .

WAŻNE

Powiat nie ma prawa do prowadzenia domu dziecka na terenie innej jednostki samorządowej, nawet gdyby chciał to robić samodzielnie bez pośrednictwa organizacji pozarządowej

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl