Jakie wsparcie finansowe na dzieci przysługuje rodzicom

Świadczenia rodzinne są przyznawane na okres zasiłkowy, który rozpoczyna się 1 listopada i trwa do 31 października następnego roku kalendarzowego. Wnioski o nie można jednak składać w gminach już od 1 września. Do świadczeń rodzinnych zaliczamy zasiłek rodzinny oraz dodatki do niego (jest ich siedem), becikowe i świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne. W nadchodzącym okresie zasiłkowym nie zmieni się wysokość żadnej z tych form pomocy, podobnie jak kryterium dochodowe, od którego uzależnione jest jej przyznanie. Wynosi ono 504 zł w przeliczeniu na jednego członka rodziny lub 583 zł, gdy w rodzinie wychowuje się niepełnosprawne dziecko.

Podstawową formą pomocy, o którą mogą ubiegać się rodzice wychowujący dziecko, jest zasiłek rodzinny. Prawo do niego mają też opiekunowie prawni i faktyczni dziecka. Ci drudzy w rozumieniu przepisów ustawy są osobami faktycznie opiekującymi się dzieckiem, które wystąpiły do sądu z wnioskiem o przysposobienie dziecka.

Zasiłek jest wypłacany do ukończenia przez dziecko 18 lat, ale ten czas może być wydłużony. Zasiłek może być otrzymywany do 21 roku życia, jeżeli dziecko do tego czasu kontynuuje naukę w szkole oraz dopóki skończy 24 lata, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto zasiłek może być wypłacany osobie uczącej się w szkole lub w szkole wyższej do ukończenia przez nią 24 lat. Osoba ucząca się to osoba pełnoletnia uczącą się, niepozostająca na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub w związku z ustaleniem wyrokiem sądowym lub ugodą sądową prawa do alimentów z ich strony.

Rodzina, w której wychowuje się dwójka dzieci, ubiega się o świadczenia rodzinne. Młodsze dziecko uczy się w szkole podstawowej, starsze rozpoczyna w październiku studia. Ponieważ dochody rodziców spełniają kryterium dochodowe, zasiłek będzie im przyznany, ale tylko na młodsze dziecko. Starsze go nie otrzyma, bo jest studentem, a kontynuowanie nauki w szkole wyższej uprawnia do przyznania zasiłku tylko gdyby posiadał orzeczenie o niepełnosprawności lub gdyby była to osoba ucząca się w myśl przepisów ustawy.

Wysokość zasiłku jest natomiast zróżnicowana w zależności od wieku dziecka i wynosi:

● 68 zł na dziecko do ukończenia 5 lat,

● 91 zł na dziecko w wieku 6 - 18 lat,

● 98 zł na dziecko w wieku 19 - 24 lata.

Przepisy przewidują jednak wyjątki, które powodują odmowę przyznania zasiłku lub zaprzestanie jego wypłacania. Zasiłek rodzinny nie przysługuje, gdy:

● dziecko lub osoba ucząca się zawarła związek małżeński,

● dziecko lub osoba ucząca się zostały umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie,

● dziecko przebywa w rodzinie zastępczej,

● pełnoletnie dziecko lub osoba ucząca się jest uprawniona do zasiłku na własne dziecko,

● osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego rodzica, chyba że rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, ojciec dziecka jest nieznany, powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego rodzica zostało oddalone, sąd zobowiązał jednego z rodziców dziecka do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i w związku z tym nie zobowiązał drugiego z rodziców do alimentacji,

● członkowi rodziny przysługuje zasiłek na dziecko za granicą na podstawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Matka trójki dzieci ubiega się o świadczenia rodzinne na dzieci. Podczas składania wniosku w gminie informuje, że ojciec dzieci pracuje w Irlandii. Gmina przesyła wniosek do marszałka województwa, który sprawdza, czy w tej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ponieważ matka pozostająca w Polsce jest bezrobotna, zgodnie z unijnymi przepisami krajem właściwym do wypłaty świadczeń jest kraj pracy drugiego rodzica i będą one przyznane w Irlandii.

Przepisy ustawy przewidują jednorazowe świadczenia dla rodziców, którym urodziło się dziecko. Są nimi: dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka oraz jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka, czyli becikowe. Obydwa wynoszą 1 tys. zł, ale becikowe przysługuje wszystkim rodzicom niezależnie od osiąganych dochodów. Aby otrzymać te świadczenia, rodzic musi dołączyć do wniosku zaświadczenie potwierdzające jedno badanie lekarskie w trakcie ciąży. O becikowe i dodatek mogą ubiegać się też opiekunowie prawni i faktyczni dziecka. Są oni zwolnieni z obowiązku przedstawiania zaświadczenia.

Rodzice, którzy korzystają z urlopu wychowawczego, mogą z tego tytułu otrzymywać dodatek do zasiłku. Wynosi on 400 zł miesięcznie. Może się o niego ubiegać matka, ojciec, opiekun faktyczny lub prawny dziecka. Świadczenie jest wypłacane przez okres uprawnienia do urlopu wychowawczego, jednak nie może to być dłużej niż 24 miesiące. Jeżeli rodzic sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu, dodatek będzie wypłacany przez 36 miesięcy. Natomiast w przypadku gdy opieka jest sprawowana nad dzieckiem, wobec którego orzeczono niepełnosprawność lub niepełnosprawność w stopniu znacznym, wypłata dodatku wydłuża się do 72 miesięcy kalendarzowych. Jeżeli oboje rodzice w tym samym czasie korzystają z urlopu wychowawczego, dodatek jest przyznawany tylko jednemu z nich.

Osoby samotnie wychowujące dziecko mogą też liczyć na dodatkowe wsparcie. Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje, jeżeli na to dziecko od drugiego rodzica nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne, gdyż:

● drugi z rodziców dziecka nie żyje,

● ojciec dziecka jest nieznany,

● powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone.

Dodatek ten jest wypłacany w wysokości 170 zł miesięcznie na dziecko, ale w przypadku samotnego wychowywania większej liczby dzieci nie może to być więcej niż 340 zł na wszystkie dzieci. Wyższe świadczenie w wysokości 250 zł przysługuje na dziecko, jeżeli legitymuje się ono orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale także w tym przypadku nie może to być więcej niż 500 zł miesięcznie na wszystkie dzieci.

Rodziny, w których wychowuje się więcej niż troje dzieci i pod warunkiem, że są one uprawnione do zasiłku rodzinnego, są zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych rodzinami wielodzietnymi i z tego tytułu mają prawo do następnego dodatku. Taka definicja rodziny wielodzietnej oznacza, że nie wystarczy mieć trójki dzieci, ale każde z nich musi spełniać warunki określone do przyznania zasiłku. Świadczenie przysługuje w wysokości 80 zł na trzecie i każde kolejne dziecko uprawnione do zasiłku. Dodatek może otrzymać rodzic, opiekun prawny lub faktyczny dziecka.

Dwa kolejne dodatki do zasiłku rodzinnego są przeznaczone dla dzieci, które uczęszczają do szkoły. Pierwszy z nich to dodatek na rozpoczęcie roku szkolnego. Przysługuje rodzicowi, opiekunowi faktycznemu lub prawnemu dziecka oraz osobie uczącej się na częściowe pokrycie kosztów związanych z rozpoczęciem nauki w nowym roku szkolnym. Dodatek ten wynosi 100 zł i jest wypłacany jednorazowo. Wniosek o niego można składać do końca okresu zasiłkowego, w którym rozpoczęto rok szkolny lub roczne przygotowanie przedszkolne.

Drugim świadczeniem dla uczniów jest dodatek z tytułu podjęcia nauki poza miejscem zamieszkania. Jeżeli dziecko dojeżdża ze swojego miejsca zamieszkania do szkoły ponadgimnazjalnej lub artystycznej, dodatek wynosi 50 zł miesięcznie. Jeżeli dziecko mieszka w miejscowości, w której uczęszcza do szkoły ponadgminazjalnej lub artystycznej, dodatek wyniesie 90 zł. Dodatkowo będzie przysługiwać dziecku posiadającemu orzeczenie o niepełnosprawności, które mieszka w miejscowości, w której znajduje się szkoła podstawowa lub gimnazjalna. Dodatek jest wypłacany przez okres trwania roku szkolnego, tj. 10 miesięcy.

Z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka rodzicom, opiekunowi faktycznemu lub prawnemu dziecka oraz osobie uczącej się przysługuje dodatek na rehabilitację. Świadczenie otrzyma rodzic na dziecko do ukończenia 16 lat, jeżeli ma orzeczoną niepełnosprawność, natomiast, aby otrzymywać je do ukończenia 24 lat, musi legitymować się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Wysokość dodatku związana jest z wiekiem dziecka. Wynosi 60 zł miesięcznie do ukończenia przez nie pięciu lat, oraz 80 zł miesięcznie dla dziecka w wieku 6 - 24 lata.

Rodzice, którym od 1 listopada będzie przysługiwać zasiłek na dziecko, otrzymają dodatek na wyprawkę dopiero we wrześniu 2011 roku. Jest to związane z przesunięciem rozpoczęcia okresu zasiłkowego. Ponieważ rozpoczyna się on w listopadzie, to początek roku szkolnego przypada na koniec okresu zasiłkowego

Przyznanie dodatków jest zależne od tego, czy rodzic jest uprawniony do zasiłku. Jeżeli przestaje spełniać kryteria uprawniające do zasiłku, gmina nie będzie wypłacać też dodatków

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl

Ustawa z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.).

Rozporządzenie Rady Ministrów z 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę do ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. nr 129, poz. 1058).