Komu zapłaci Fundusz Alimentacyjny

Świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego (FA) dla osób uprawnionych przyznawane są na tzw. okres świadczeniowy, który trwa od 1 października do 30 września następnego roku kalendarzowego. Jednak wnioski o ich przyznanie można składać od 1 sierpnia. Osoby uprawnione, które chcą kontynuować pobieranie świadczeń, powinny złożyć wniosek i wymagane dokumenty do końca sierpnia. Wtedy wsparcie za październik będzie wypłacone do końca tego miesiąca. Jeżeli wniosek zostanie złożony między 1 września a 31 października, świadczenie za październik gmina wypłaci do końca listopada.

W sytuacji gdy wniosek jest składany w trakcie okresu świadczeniowego, świadczenia są przyznawane od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, do końca tego okresu.

1472Pomoc z FA przysługuje osobie uprawnionej do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego (jest to tytuł egzekucyjny, któremu sąd nadał klauzulę wykonalności), jeżeli ich egzekucja jest bezskuteczna. Zgodnie z przepisami ustawy o FA egzekucja jest bezskuteczna, gdy w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych lub bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Ponadto za bezskuteczną egzekucję uważa się też niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu, który przebywa poza granicami Polski, bo brak jest podstawy prawnej do podjęcia czynności egzekucyjnych w miejscu zamieszkania dłużnika lub osoba uprawniona nie zna miejsca pobytu dłużnika zagranicą.

Generalna zasada mówi, że świadczenie z FA jest wypłacane osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 lat.

Jeżeli natomiast kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej, okres ten wydłuża się do ukończenia przez nią 25 lat.

Matka ma zasądzone alimenty na trzyletniego syna. Rodzic, który ich nie płaci, wyjechał w ubiegłym roku za granicę i nie jest znane jego miejsce pobytu. Matka może się ubiegać o świadczenie z FA, musi tylko przedstawić informację z sądu okręgowego o niepodjęciu czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą z powodu braku możliwości wskazania miejsca pobytu dłużnika.

Jest też możliwość uzyskania bezterminowo prawa do świadczeń. Stanie się tak, gdy osoba uprawniona legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Od tych wszystkich zasad są wyjątki, które powodują, że gmina odmówi przyznania pomocy. Dzieje się tak, gdy osoba uprawniona:

● została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie (taką instytucją jest, m.in. dom pomocy społecznej, placówka opiekuńczo-wychowawcza, zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy, szkoła, pod warunkiem że zapewniają one pełne, nieodpłatne utrzymanie) lub rodzinie zastępczej,

● posiada własne dziecko i jest pełnoletnia,

● zawarła związek małżeński.

Świadczenie jest wypłacane w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, ale nie więcej niż 500 zł miesięcznie.

Rodzic, który otrzymuje 300 zł alimentów na dziecko, wystąpił do sądu o ich podwyższenie o 300 zł. Sąd przychylił się do tej prośby i wydał orzeczenie o podwyższeniu wysokości alimentów do 600 zł od konkretnego dnia, a nie pełnego miesiąca. W takiej sytuacji gmina wypłaci wyższe świadczenie od tego dnia. Nie wypłaci jednak pełnej kwoty przyznanych alimentów, bo świadczenie z funduszu niemoże być wyższe niż 500 zł. Rodzic otrzyma więc tę kwotę.

1472Nie wszystkie osoby, które mają problem ze skuteczną egzekucją alimentów, mogą liczyć na wypłatę świadczeń z FA. Główną przesłanką jego uzyskania jest nieosiąganie określonych dochodów. Świadczenie jest przyznawane, jeśli dochód na członka rodziny nie przekracza 725 zł.

Do członków rodziny zalicza się: osobę uprawnioną i jej rodziców, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci do ukończenia 25 lat oraz dziecko, które ukończyło 25 lat i otrzymuje świadczenie z funduszu lub w związku z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności opiekunowi przysługuje na nie świadczenie pielęgnacyjne. Do członków rodziny nie zalicza się natomiast dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, pełnoletniego dziecka posiadającego dziecko oraz rodzica osoby uprawnionej, jeżeli jest zobowiązany do alimentów na jego rzecz.

Dochód rodziny na potrzeby FA ustala się w taki sam sposób jak w przypadku ubiegania się o świadczenia rodzinne. Za dochód rodziny uznawany jest więc przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy.

Małżeństwo wychowuje dwójkę dzieci w wieku szkolnym. Na starsze z nich jeden z rodziców ma zasądzone alimenty, ale mimo prowadzonej przez komornika egzekucji nie otrzymuje pieniędzy. Rodzic składa więc wniosek w gminie o przyznanie świadczeń z funduszu. Ponieważ oboje małżonkowie pracują, gmina obliczy ich dochody za poprzedni rok kalendarzowy oraz podzieli przez liczbę miesięcy i liczbę osób w rodzinie. Jeżeli dochód ten nie przekroczy 725 zł, gmina przyzna świadczenie z FA.

Za dochód po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób uznaje się:

● przychody podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych,

● deklarowany w oświadczeniu dochód pochodzący z prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej,

● inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych m.in. zasiłki chorobowe, stypendia szkolne, diety.

W przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez prezesa GUS (dochód z 1 ha za rok 2008 wyniósł 2056 zł, czyli 171,33 zł miesięcznie, za 2009 rok będzie znany we wrześniu).

Jeżeli od roku kalendarzowego, z którego brane są dochody rodziny, zmieniała się sytuacja dochodowa tej rodziny, gmina ją uaktualni.

W przypadku tzw. dochodu utraconego od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu, a jeżeli dochód został uzyskany, to powiększa się go o przeciętną miesięczną kwotę tego dochodu.

Za dochód utracony uznawane jest:

● uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego,

● utrata zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

● utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

● utrata zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia emerytalnego oraz emerytury lub renty, renty socjalnej i renty rodzinnej,

● wyrejestrowanie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Ten sam katalog dochodów jest traktowany jako dochód uzyskany.

1472Wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu osoba uprawniona lub jej przedstawiciel ustawowy składa w urzędzie gminy lub ośrodku pomocy społecznej, który ma upoważnienie wójta, burmistrza lub prezydenta miasta na prowadzenie postępowania w zakresie ustalania prawa do świadczeń z FA, w miejscu zamieszkania osoby uprawnionej. Specjalny druk wniosku oraz wzory zaświadczeń (m.in. do urzędu skarbowego) można otrzymać w gminie lub pobrać ze strony internetowej Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Wniosek powinien zawierać:

● dane dotyczące członków rodziny, w tym: imię, nazwisko, datę urodzenia, numer PESEL, NIP,

● oświadczenie wnioskodawcy o przekazaniu organowi prowadzącemu postępowanie egzekucyjne wszelkich znanych mu informacji niezbędnych do prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu,

● oświadczenie wnioskodawcy o miejscu zamieszkania, wieku, zatrudnieniu i sytuacji eknomicznej osób zobowiązanych względem osoby uprawnionej do alimentacji.

Do wniosku należy dołączyć:

● zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o bezskuteczności egzekucji, zawierające informacje o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych świadczeń alimentacyjnych,

● zaświadczenie z urzędu skarbowego o osiągniętych dochodach lub oświadczenie o dochodach członków rodziny rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych oraz oświadczenie o dochodzie członków rodziny niepodlegającym opodatkowaniu,

● inne zaświadczenia lub oświadczenia niezbędne do ustalenia prawa do świadczeń, m.in. dokument stwierdzający wiek osoby uprawnionej, odpis prawomocnego orzeczenia sądu zasądzającego alimenty, orzeczenie o niepełnosprawności, zaświadczenie o uczęszczaniu osoby uprawnionej do szkoły lub szkoły wyższej.

Na podstawie tych dokumentów gmina wydaje decyzję o przyznaniu prawa do świadczeń. Osoba uprawniona powinna niezwłocznie zawiadomić gminę o zmianie liczby członków rodziny, utracie lub uzyskaniu dochodu oraz każdej innej zmianie, która ma wpływ na przyznanie świadczeń z funduszu.

Od 1 maja 2010 r. świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego nie podlegają przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Oznacza to, że gmina nie ma obowiązku przesyłania sprawy do marszałka województwa, który dotychczas ustalał, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji. Przyspiesza to wypłatę świadczeń z FA

Osoby ubiegające się o świadczenie na nadchodzący okres świadczeniowy muszą przedstawić dochody osiągnięte przez członków rodziny w 2009 roku. Mają je udokumentować zaświadczeniem, które otrzymają w urzędzie skarbowym

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl

Ustawa z 7 września 2010 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz.U. z 2009 r. nr 1, poz. 7 z późn. zm.)

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego (Dz.U. nr 136, poz. 855).