Będzie więcej czasu na ponowne złożenie wniosku o becikowe

Rodzicom, którym nie przyznano becikowego, posłowie dali szansę ponownego ubiegania się o to świadczenie. Odpowiednie zmiany w przepisach o świadczeniach rodzinnych uchwalili 5 marca, teraz zajmie się nimi Senat.

Becikowe, czyli jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka (wynosząca 1 tys. zł), przysługuje matce, ojcu, opiekunowi prawnemu dziecka i opiekunowi faktycznemu dziecka (w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych oznacza to osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, o ile wystąpiła do sądu z wnioskiem o przysposobienie dziecka). Aby otrzymać becikowe, w gminie miejsca zamieszkania trzeba złożyć następujące dokumenty:

● kopię dokumentu tożsamości osoby ubiegającej się o świadczenie,

● skrócony akt urodzenia dziecka,

● oświadczenie, że drugi z rodziców nie otrzymał becikowego.

Ponadto przepisy przewidują, że wniosek o świadczenie można składać w ciągu 12 miesięcy od urodzenia dziecka. Becikowe przysługuje wszystkim uprawnionym osobom, bez względu na osiągane przez członków rodziny dochody.

Od 1 listopada 2009 r. wprowadzone zostało dodatkowe wymaganie dla wszystkich rodziców, którzy ubiegają się o becikowe. Muszą oni przedstawić w gminie zaświadczenie lekarskie potwierdzające, że ciężarna matka pozostawała pod opieką lekarza nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Wzór zaświadczenia zawiera załącznik do rozporządzenie ministra zdrowia z 18 września 2009 r. w sprawie form opieki medycznej nad kobietą w ciąży, uprawniającej do dodatku z tytułu urodzenia dziecka (Dz.U. nr 163, poz. 1305). Rozporządzenie określa, że formami opieki medycznej są świadczenia zdrowotne udzielane w ramach: podstawowej opieki zdrowotnej, ambulatoryjnych badań specjalistycznych oraz leczenia szpitalnego. Aby otrzymać becikowe, jedno z wymienionych świadczeń musi być udzielone ciężarnej kobiecie co najmniej raz w każdym trymestrze ciąży. Daty wykonania badań oraz dokładny tydzień ciąży, od którego kobieta znalazła się pod opieką lekarza, muszą być wpisane przez lekarza na zaświadczeniu. Wprowadzenie tej zmiany spowodowało, że część kobiet, która złożyła wnioski o świadczenia rodzinne z tytułu urodzenia dziecka bez dołączonego zaświadczenia lekarskiego z uwagi na brak informacji o konieczności dołączenia zaświadczenia lub znalazła się pod opieką lekarską później niż w 10 tygodniu ciąży, została pozbawiona prawa do otrzymania tych świadczeń.

Te utrudnienia spowodowały decyzję o zawieszeniu obowiązujących przepisów. Do 31 grudnia 2011 r. zaświadczenie będzie w dalszym ciągu obowiązywać, ale nie będzie wymagany moment objęcia opieką lekarską od określonego tygodnia ciąży. Wystarczy, że zaświadczenie potwierdzi co najmniej jedno badanie kobiety w okresie ciąży. Dokument będzie mógł wystawić nie tylko lekarz, ale również położna. Obecne przepisy powrócą od stycznia 2012 r. W tym czasie będzie przeprowadzana wśród kobiet kampania informująca o ważności przeprowadzania badań lekarskich w jak najwcześniejszym okresie ciąży. Nowe przepisy dają też możliwość ponownego ubiegania się o becikowe osobom, które otrzymały decyzję odmowną.

Zmienione przepisy będą dotyczyć trzech głównych grup uprawnionych. Są to:

● rodzice, którzy po 1 listopada 2009 r. składali wniosek o becikowe i z powodu niewypełnienia warunków związanych z zaświadczeniem lekarskim otrzymali decyzję odmowną albo gmina pozostawiła ich wniosek bez rozpatrzenia. Dla tych osób ustawodawca przewidział dodatkowy czas na ponowne złożenie wniosku w gminie. Będą mieli na to czas przez sześć miesięcy od momentu wejścia w życie ustawy. Ma to nastąpić z dniem jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Gmina może informować zainteresowanych rodziców o takiej możliwości, ale nie ma obowiązku wzywania osób, które wcześniej nie otrzymały becikowego. To rodzic musi sam ponownie złożyć wniosek;

● rodzice, którym wkrótce kończy się 12-miesięczny termin ubiegania się o becikowe i którzy nie posiadają zaświadczenia zgodnego z obowiązującymi jeszcze przepisami. Powinni złożyć w gminie wniosek i wymagane dokumenty. Jeżeli gmina wyda decyzję negatywną, to będzie ona stanowiła podstawę do skorzystania po wejściu w życie zmienionych przepisów z dodatkowego sześciomiesięcznego czasu na złożenie wniosku;

● rodzice, którym właśnie urodziło się dziecko lub urodzi się w ciągu tego roku. Ponieważ dla tych rodziców nie ma zagrożenia, że skończy im się czas na ubieganie się o becikowe, mogą oni poczekać na wejście w życie złagodzonych przepisów i dopiero wtedy składać wniosek. Jeśli wystawione przez lekarza zaświadczenie spełnia obecne wymagania (opieka od 10 tygodnia ciąży i trzy badania lekarskie po jednym w każdym trymestrze ciąży), rodzice mogą nie czekać na zmianę przepisów.

Ustawa o świadczeniach rodzinnych przewiduje jeszcze jedno świadczenie związane z urodzeniem dziecka. Jest to jednorazowy dodatek do zasiłku z tytułu urodzenia dziecka. Aby go otrzymać, rodzina musi spełniać określone kryterium dochodowe. Wynosi ono 504 zł lub 583 zł (jeżeli w rodzinie wychowuje się niepełnosprawne dziecko) w przeliczeniu na członka rodziny. Przyznanie dodatku odbywa się na takich samych zasadach jak becikowe - zależy od przedstawienia zaświadczenia lekarskiego, potwierdzającego pozostawanie pod opieką lekarza. Po zmianie przepisów także w przypadku ubiegania się o to świadczenie wystarczy zaświadczenie potwierdzające jedno badanie lekarskie. Osoby, które oprócz becikowego nie otrzymały dodatku do zasiłku, będzie obowiązywał ten sam sześciomiesięczny termin na ponowne złożenie wniosku, jeżeli po 1 listopada 2009 r. gmina go odmówiła.

Rodzic, który chce uzyskać dodatek z tytułu urodzenia dziecka, musi najpierw nabyć prawo do zasiłku rodzinnego. W tym celu składa w gminie odpowiedni wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku. Oprócz dodatku na urodzenie dziecka można otrzymać również dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka, opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, kształcenia i rehabilitacji dziecka.

Część rodziców może ubiegać się o jeszcze jedno świadczenie związane z urodzeniem dziecka. Jest to tzw. gminne becikowe. Rada gminy w drodze uchwały może je przyznać osobom zamieszkującym na jej terenie. Szczegółowe warunki określa uchwała. Niektóre gminy decydują się więc na podwyższenie dodatku do zasiłku rodzinnego, inne wypłacają odrębne świadczenie. Gminy nie mają obowiązku przyznawania swojego becikowego, jeżeli podejmą taką uchwałę, wypłatę świadczenia muszą sfinansować ze środków własnych.

Rodzic w grudniu 2009 r. składał w gminie wniosek o przyznanie becikowego na urodzone we wrześniu dziecko. Nie dołączył jednak do niego zaświadczenia potwierdzającego, że ciężarna kobieta pozostawała pod opieką lekarza. Na tej podstawie gmina wydała decyzję odmawiającą przyznania becikowego. Ten sam rodzic po zmianie przepisów ponownie zgłasza się do gminy z nowym wnioskiem. Również tym razem otrzymuje decyzję odmowną, bo w dalszym ciągu nie posiada zaświadczenia od lekarza lub położnej. Mimo złagodzenia przepisów, zaświadczenie jest wymagane do przyznania becikowego.

Matka ubiegała się w styczniu 2010 r. o przyznanie becikowego. Ponadto złożyła drugi wniosek o przyznanie jej zasiłku rodzinnego na dziecko oraz dodatku z tytułu urodzenia dziecka, bo jej dochody nie przekraczają obowiązującego przy zasiłku i dodatku kryterium dochodowego. Obydwa świadczenia nie zostały jej wypłacone, ponieważ lekarz wpisał do zaświadczenia, że znalazła się pod jego opieką dopiero od 15 tygodnia ciąży. Zainteresowana po wejściu w życie zmienionych przepisów ponownie składa wniosek o obydwa jednorazowe świadczenia na dziecko. Gmina przyznaje jej wsparcie, bo nowy wniosek został złożony w sześciomiesięcznym czasie od wejścia w życie nowych przepisów. Ponadto zaświadczenie wypełnia warunek co najmniej jednego badania w trakcie ciąży.

Rodzina z dwójką dzieci wraca z Wielkiej Brytanii do Polski. Jedno z dzieci urodziło się w październiku 2009 r. za granicą, a rodzice tu na miejscu składają wniosek o przyznanie becikowego. Młoda matka ma wydany przez zagranicznego lekarza dokument, z którego wynika, że była objęta opieką od 6 tygodnia ciąży, a potem regularnie wykonywała wszystkie badania. Gmina nie może jej przyznać becikowego, bo zaświadczenie lekarskie musi być zgodne ze worem określonym w rozporządzeniu. Rodzic udaje się z nim do tłumacza, a następnie do lekarza w kraju, który na podstawie zagranicznego dokumentu może wypełnić obowiązujące zaświadczenie. Ponieważ kobieta została objęta opieką wcześniej niż od 10 tygodnia ciąży, gmina wypłaca jej becikowe.

Dziecko urodziło się w sierpniu 2009 r. We wrześniu ubiegłego roku jego rodzice złożyli wniosek o becikowe oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka. Gmina przyznała im tylko becikowe, które przysługuje bez względu na osiągane przez rodzinę dochody. Odmówiła natomiast wypłaty dodatku, bo po podzieleniu osiąganego dochodu przez liczbę członków rodziny okazało się, że przekracza on kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku. W lutym 2010 r. ojciec dziecka został zwolniony z pracy. Rodzina ze względu na zmniejszenie dochodu ponownie składa wniosek o świadczenia na dziecko, w tym dodatek z tytułu urodzenia, bo nie minęło jeszcze 12 miesięcy od urodzenia dziecka. Do wniosku dołączają zaświadczenie potwierdzające jedno badanie lekarskie wykonane w trakcie ciąży. Gmina po uwzględnieniu dochodu utraconego przyznaje zasiłek na dziecko i wypłaca dodatek.

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl

Ustawa z 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych. Uchwalona przez Sejm, czeka na rozpatrzenie Senatu.

Ustawa z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.).