Wychowanek domu dziecka otrzyma nie mniej niż 500 zł miesięcznie na kontynuowanie nauki

Od stycznia 2012 r. zmieniają się nie tylko organizacja pomocy dla dzieci pozbawionych właściwej opieki rodzicielskiej, lecz także zasady wspierania osób, które będą opuszczały domy dziecka i rodziny zastępcze. Rodzaje przysługujących wychowankom świadczeń oraz kryteria ich przyznawania określa wchodząca od nowego roku w życie ustawa z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

Pomoc na usamodzielnienie

Podobnie jak obecnie osoby, które po osiągnięciu pełnoletności opuszczają rodzinę zastępczą, rodzinny dom dziecka, placówkę opiekuńczo-wychowawczą lub regionalną placówkę opiekuńczo-terapeutyczną będą mogły otrzymać 5 różnych form pomocy. Są to świadczenia pieniężne na: kontynuowanie nauki, usamodzielnienie i zagospodarowanie oraz pomoc w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych i zatrudnienia.

W przypadku pomocy materialnej osoba, która się o nią ubiega, musi przebywać w pieczy:

● 3 lata, jeżeli opuszcza rodzinę zastępczą spokrewnioną,

● 1 rok, jeżeli były to pozostałe formy pieczy, np. rodzina zastępcza zawodowa.

Zgodnie z ustawą pomoc na usamodzielnienie jest przyznawana wychowankowi, który osiąga dochód nieprzekraczający 1,2 tys. zł (obecnie kryterium to wynosi 954 zł dla osoby samotnej lub 702 zł, gdy wychowanek ma rodzinę). Przy ustalaniu dochodu tej osoby brane są pod uwagę te osiągane przez nią oraz ewentualnych członków jej rodziny. Nowa ustawa określa też, że uwzględniane są te dochody, które wymienia ustawa z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r nr 139, poz. 992 z późn. zm.).

Od tego samego kryterium dochodowego będzie też uzależnione przyznanie pomocy na zagospodarowanie. Będzie ona wypłacona jednorazowo, nie później niż do ukończenia 26 lat przez osobę usamodzielnianą i będzie wynosić minimum 1,5 tys. zł lub 3 tys. zł, jeżeli osoba usamodzielniająca się posiada orzeczenie o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wychowanek na studiach

Z kolei pomoc na kontynuowanie nauki może być przyznana osobie, która uczy się: w szkole, zakładzie kształcenia nauczycieli, na uczelni lub kursach, jeśli ich ukończenie jest zgodne z indywidualnym programem usamodzielniania. Świadczenie to będzie wynosić nie mniej niż 500 zł miesięcznie i będzie wypłacane w czasie trwania roku szkolnego, akademickiego, kursu lub przygotowania zawodowego. Ponadto wychowanek, który będzie otrzymywać takie wsparcie, będzie musiał nie rzadziej niż raz na 6 miesięcy dostarczać zaświadczenie stwierdzające kontynuowanie nauki.

Przepisy ustawy wskazują też na sytuacje, gdy świadczenie nie będzie przysługiwać. Będzie tak, jeżeli osoba usamodzielniająca się:

● podjęła naukę w szkole ponadgimnazjalnej lub uczelni, która zapewnia nieodpłatnie naukę i pełne utrzymanie,

● gdy bez uzasadnionych powodów zmieniła trzykrotnie na tym samym poziomie szkołę, w której się uczy,

● została umieszczona w zakładzie karnym.

Potrzebny opiekun

Tak jak obecnie za przyznawanie świadczeń dla osób usamodzielniających się będą odpowiadać starostowie i działające z ich upoważnienia powiatowe centra pomocy rodzinie (PCPR). To w nich trzeba złożyć wniosek. W przypadku wsparcia związanego z kontynuowaniem nauki i usamodzielnieniem się należy to zrobić w powiecie właściwym ze względu na miejsce zamieszkania przed umieszczeniem w pieczy zastępczej. Z kolei gdy wychowanek ubiega się o pozostałe formy pomocy, formularz powinien złożyć w powiecie właściwym ze względu na miejsce jego osiedlenia się.

Zanim jednak opuszczający pieczę zastępczą wystąpi z wnioskiem o pomoc, musi co najmniej na dwa miesiące przed uzyskaniem pełnoletności wskazać osobę, która będzie pełniła rolę opiekuna usamodzielniania. Może nim zostać m.in. osoba tworząca rodzinę zastępczą, pracownik socjalny PCPR, wychowawca z domu dziecka.

Wychowanek i opiekun powinni następnie wspólnie opracować indywidualny program usamodzielniania, nie później niż na miesiąc przed opuszczeniem pieczy zastępczej. Będzie on głównie określał: zakres ich współdziałania, sposób uzyskania przez wychowanka wykształcenia lub kwalifikacji zawodowych oraz pomocy w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych. Musi on potem być zatwierdzony przez kierownika PCPR. Dopiero po przejściu tej procedury podopieczny może składać wniosek o świadczenia, do którego dołączy też program usamodzielniania.

Powiat może odmówić przyznania pomocy, np. gdy opuszczający pieczę porzucił naukę i nie podjął pracy lub gdy istnieje uzasadniona przyczyna, że będzie ona wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem

Świadczenie dla uczącego się wychowanka może zostać zawieszone, jeżeli nie realizuje on indywidualnego programu usamodzielniania lub przebywa na urlopie od zajęć

Pomoc na kontynuowanie nauki przyznaje się na czas jej trwania, ale nie dłużej niż do ukończenia przez osobę usamodzielnianą 25 lat

● 3,3 tys. zł, jeżeli opuszcza on rodzinę zastępczą spokrewnioną, w której przebywał minimum 3 lata,

● 1650 zł, jeżeli odchodzi z rodziny zastępczej niezawodowej lub zawodowej, rodzinnego domu dziecka, placówki opiekuńczo-wychowawczą, regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej i przebywał w nich poniżej 2 lat, ale nie krócej niż przez rok,

● 3,3 tys. zł, jeżeli opuszcza jedną z wyżej wymienionych placówek, pod warunkiem że przebywał w nich przez okres od 2 do 3 lat,

● 6,6 tys. zł, jeżeli przebywał w jednej z wymienionych wyżej form pieczy więcej niż 3 lata.

Pomoc na usamodzielnienie w zależności od ustaleń może być przyznana jednorazowo lub w ratach, ale nie później niż do ukończenia 26 lat.

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl

Art. 140 - 153 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. nr 149, poz. 887).