Otrzymujący świadczenie będzie kontrolowany

Osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, rezygnująca z pracy, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie będzie mogła otrzymywać świadczenia pielęgnacyjnego z tego tytułu, jeżeli sama legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Utrata prawa tych osób do ubiegania się o świadczenia wynika z przyjętej właśnie nowelizacji ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Ograniczenie to nie dotyczy jednak rodziców lub opiekunów niepełnosprawnego dziecka.

Nowe przepisy przewidują też inne, do tej pory nieprzewidziane sytuacje, w których świadczenie nie będzie przez gminę przyznane. Nie będzie przysługiwać, jeżeli osoba sprawująca opiekę otrzymuje rentę rodzinną z tytułu śmierci małżonka, przyznaną w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego. Dodatkowo gmina wyda decyzję negatywną, jeżeli opiekun ma już prawo do świadczenia na inną osobę w rodzinie lub poza rodziną. Podobnie będzie, gdy już jeden z członków rodziny otrzymuje świadczenie na osobę w rodzinie lub poza nią.

Ponadto gmina będzie mogła przeprowadzić wywiad sprawdzający z osobą otrzymującą świadczenie. Stanie się tak, jeżeli samorząd będzie miał wątpliwości co do okoliczności, od których zależy przyznanie świadczenia. Obecnie wywiad może być przeprowadzany jedynie przed wydaniem decyzji o jego przyznaniu. W związku z tym, że świadczenie jest przyznawane na okres ważności orzeczenia o niepełnosprawności, opiekun niepełnosprawnego może otrzymywać wsparcie kilka lat. Gmina nie mogła więc dotychczas zweryfikować np. tego, czy opiekun rzeczywiście sprawuje osobistą opiekę lub czy nie podjął pracy. Jeżeli okaże się, że przesłanki dotyczące jego przyznania nie są spełnione, gmina wyda decyzję o utracie prawa do świadczeń, będzie też mogła żądać zwrotu świadczeń nienależnie pobranych. Dodatkowe wywiady mają zapobiegać fikcyjnemu pobieraniu świadczenia. Przepisy nie precyzują jednak, jak często wywiad z opiekunem ma być przeprowadzany, będzie więc to zależało od decyzji gminy.

Nowelizacja przyznaje natomiast prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. To oznacza, że pomoc będzie przysługiwała np. dziecku, które zajmuje się dwojgiem niepełnosprawnych rodziców, wobec których orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności, lub wnukom. Gmina nie przyzna jednak świadczenia, jeżeli będzie o nie występował małżonek na współmałżonka.

Zmiany precyzujące i porządkujące zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego zaczną obowiązywać 14 dni od ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw, z wyjątkiem przepisu odnoszącego się do przeprowadzania wywiadów. Ta możliwość zacznie obowiązywać od 1 stycznia 2012 r.

Nowelizacja czeka na podpis prezydenta.

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl

Art. 1 pkt 6 i 7 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.