Wyższe wymogi zawodowe dla pracujących w ośrodkach wsparcia

Specjalistyczne ośrodki wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie muszą zapewniać odpowiedni standard usług przebywającym w nich osobom pokrzywdzonym. Na podstawie delegacji ustawowej minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego miał określić w drodze rozporządzenia: standard podstawowych usług świadczonych przez specjalistyczne ośrodki wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie, kwalifikacje osób zatrudnionych w tych ośrodkach, szczegółowe kierunki prowadzenia oddziaływań korekcyjno-edukacyjnych wobec osób stosujących przemoc w rodzinie, kwalifikacje osób prowadzących oddziaływania korekcyjno-edukacyjne.

Obowiązek ten wypełnił minister pracy i polityki społecznej, wydając rozporządzenie z 22 lutego 2011 r. Jego przepisy weszły w życie 8 marca 2011 r., z mocą od 2 lutego 2011 r. Poprzednio obowiązujące rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 6 lipca 2006 r. w sprawie standardu podstawowych usług świadczonych przez specjalistyczne ośrodki wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie, a także szczegółowych kierunków prowadzenia oddziaływań korekcyjno-edukacyjnych (Dz.U. nr 127, poz. 890) określało, jakie usługi w zakresie terapeutyczno-wspomagającym świadczą specjalistyczne ośrodki wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie. Nie określało natomiast kwalifikacji osób, które mają świadczyć te usługi. Przepisy wskazywały tylko na formy pomocy udzielane osobom dotkniętym przemocą. Obecnie obowiązujące rozporządzenia określiło kwalifikacje osób zatrudnionych w specjalistycznych ośrodkach wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie oraz o kwalifikacje osób, które mogą realizować oddziaływania korekcyjno-edukacyjne dla osób stosujących przemoc w rodzinie.

Warto pamiętać, że osoby zatrudnione w specjalistycznych ośrodkach wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie oraz osoby prowadzące oddziaływania korekcyjno-edukacyjne wobec osób stosujących przemoc w rodzinie, które w dniu wejścia w życie rozporządzenia nie spełniały wymogów dotyczących kwalifikacji, mogą nadal być zatrudnione na dotychczasowym stanowisku oraz prowadzić oddziaływania korekcyjno-edukacyjne wobec osób stosujących przemoc w rodzinie, nie dłużej jednak niż do 31 grudnia 2015 r.

W specjalistycznym ośrodku wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie są wymagane następujące kwalifikacje na stanowisku psychologa: ukończone studia II stopnia na kierunku psychologia i udokumentowany co najmniej 3-letni staż pracy w instytucjach lub placówkach realizujących zadania na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie lub posiadanie zaświadczenia o ukończeniu szkoleń w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie w wymiarze co najmniej 100 godzin.

Wymagania wobec pedagoga są następujące: musi mieć ukończone studia II stopnia na kierunku pedagogika o specjalności pedagogika opiekuńczo-wychowawcza, pedagogika resocjalizacyjna lub studia wyższe na kierunku pedagogika specjalna. Ponadto musi posiadać udokumentowany co najmniej roczny staż pracy w instytucjach lub placówkach realizujących zadania na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie.

Natomiast pracownik socjalny musi posiadać kwalifikacje uprawniające do wykonywania zawodu pracownika socjalnego na podstawie przepisów ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Czyli zgodnie z art. 116 ustawy pracownikiem socjalnym może być osoba, która spełnia co najmniej jeden z niżej wymienionych warunków:

● posiada dyplom ukończenia kolegium pracowników służb społecznych,

● ukończyła studia wyższe na kierunku praca socjalna,

● do 31 grudnia 2013 r. ukończyła studia wyższe o specjalności przygotowującej do zawodu pracownika socjalnego na jednym z kierunków: pedagogika, pedagogika specjalna, politologia, polityka społeczna, psychologia, socjologia, nauki o rodzinie.

Ponadto musi mieć udokumentowany co najmniej 3-letni staż pracy w instytucjach lub placówkach realizujących zadania na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie lub posiadanie zaświadczenia o ukończeniu szkoleń w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie w wymiarze co najmniej 100 godzin.

Specjalistyczny ośrodek wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie może też zatrudniać terapeutę, o ile ma udokumentowane przygotowanie do prowadzenia terapii z ofiarami przemocy w rodzinie, a także prawnika (jeśli posiada ukończone studia wyższe na kierunku prawo lub zagraniczne studia prawnicze uznane w RP).

W specjalistycznym ośrodku wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie zawód:

● lekarza wykonują osoby spełniające wymagania określone przepisami o zawodach lekarza i lekarza dentysty, a w przypadku udzielania świadczeń zdrowotnych z zakresu psychiatrii - posiadające także specjalizację w dziedzinie psychiatrii lub psychiatrii dzieci i młodzieży,

● pielęgniarki wykonują osoby spełniające wymagania określone przepisami o zawodach pielęgniarki i położnej,

● ratownika medycznego wykonują osoby spełniające wymagania określone przepisami dotyczącymi wykonywania zawodu ratownika medycznego.

Oddziaływania korekcyjno-edukacyjne wobec osób stosujących przemoc w rodzinie prowadzone są w celu:

● powstrzymania osoby stosującej przemoc w rodzinie przed dalszym stosowaniem przemocy,

● rozwijania umiejętności samokontroli i współżycia w rodzinie,

● kształtowania umiejętności w zakresie wychowywania dzieci bez używania przemocy w rodzinie,

● uznania przez osobę stosującą przemoc w rodzinie swojej odpowiedzialności za stosowanie przemocy,

● zdobycia i poszerzenia wiedzy na temat mechanizmów powstawania przemocy w rodzinie,

● zdobycia umiejętności komunikowania się i rozwiązywania konfliktów w rodzinie bez stosowania przemocy,

● uzyskania informacji o możliwościach podejmowania działań terapeutycznych.

Takie oddziaływania korekcyjno-edukacyjne prowadzone są przez osoby, które:

● ukończyły studia II stopnia na jednym z kierunków: psychologia, pedagogika, pedagogika specjalna, nauki o rodzinie, politologia, politologia i nauki społeczne w zakresie pedagogiki opiekuńczo-wychowawczej, resocjalizacji lub pracy socjalnej albo na innym kierunku uzupełnionym studiami podyplomowymi w zakresie psychologii, pedagogiki, resocjalizacji,

● posiadają zaświadczenie o ukończeniu szkoleń w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie w wymiarze co najmniej 100 godzin, w tym w wymiarze 50 godzin w zakresie pracy z osobami stosującymi przemoc w rodzinie,

● mają udokumentowany co najmniej 3-letni staż pracy w instytucjach realizujących zadania na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie.

Przebieg i efekty oddziaływań korekcyjno-edukacyjnych wobec osób stosujących przemoc w rodzinie objęte są działaniami monitorującymi i ewaluacyjnymi prowadzonymi przez powiat lub podmioty, którym powiat zlecił realizację prowadzenia oddziaływań korekcyjno-edukacyjnych, a wyniki tych działań są wykorzystywane w pracach nad doskonaleniem i upowszechnianiem dalszych metod oddziaływań korekcyjno-edukacyjnych.

Wymogi dotyczące kwalifikacji określone w art. 122 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej muszą spełniać osoby kierujące specjalistycznymi ośrodkami wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie. Zgodnie z tym przepisem osoby kierujące jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej są obowiązane posiadać co najmniej 3-letni staż pracy w pomocy społecznej oraz specjalizację z zakresu organizacji pomocy społecznej. Wymogi te nie dotyczą osób kierujących placówkami rodzinnymi. Szkolenie specjalizacyjne z zakresu organizacji pomocy społecznej mogą realizować jednostki szkolące po uzyskaniu zgody ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego. Ukończenie studiów podyplomowych dla osób posiadających wykształcenie wyższe, w których programie uwzględniono minimum programowe specjalizacji z zakresu organizacji pomocy społecznej, jest równoznaczne z uzyskaniem przez absolwentów tych studiów specjalizacji.

Magdalena Sobczak

magdalena.sobczak@infor.pl

Art. 5 i 6a ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz.U. nr 180, poz. 1493 z późn. zm.).

Art. 122 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 22 lutego 2011 r. w sprawie standardu podstawowych usług świadczonych przez specjalistyczne ośrodki wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie, kwalifikacji osób zatrudnionych w tych ośrodkach, szczegółowych kierunków prowadzenia oddziaływań korekcyjno-edukacyjnych wobec osób stosujących przemoc w rodzinie oraz kwalifikacji osób prowadzących oddziaływania korekcyjno-edukacyjne (Dz.U. nr 50, poz. 259).