Kogo gmina może zatrudnić jako dziennego opiekuna dzieci

Jedną z form opieki, z której będą mogli korzystać rodzice wychowujący małe dzieci, jest skorzystanie z usług dziennego opiekuna. Osoba ta będzie mogła sprawować opiekę w swoim domu lub mieszkaniu. Przepisy ustawy nie określają szczegółowych warunków lokalowych i sanitarnych, które muszą być spełnione, tak jak w przypadku żłobków i klubów dziecięcych.

Dzienny opiekun nie będzie zatrudniany bezpośrednio przez rodzica, ale przez gminę. Będzie ona wypłacać mu wynagrodzenie oraz sprawować nadzór nad tym, jak wypełnia swoje obowiązki. Szczegółowe zasady zatrudnienia, takie jak wysokość wynagrodzenia, obowiązki i liczba dzieci, zostaną określone w umowie zawieranej między gminą a dziennym opiekunem.

Przepisy ustawy określają wymagania formalne, które musi spełnić kandydat na dziennego opiekuna. Może nim zostać osoba, która:

● nie jest i nie była pozbawiona władzy rodzicielskiej oraz władza rodzicielska nie została jej zawieszona ani ograniczona,

● wypełnia obowiązek alimentacyjny,

● nie była skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne,

● ma warunki lokalowe zapewniające bezpieczną opiekę nad dzieckiem,

● daje rękojmię należytego sprawowania opieki nad dziećmi.

W celu weryfikacji, czy dzienny opiekun spełnia te warunki, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może zlecić kierownikowi ośrodka pomocy społecznej przeprowadzenie u kandydata wywiadu środowiskowego.

Dodatkowo ze względu na to, że dzienny opiekun ma nie tylko zapewniać właściwą opiekę oraz pielęgnację małych dzieci, ale też prowadzić zajęcia wychowawczo-edukacyjne, musi mieć odpowiednie przygotowanie do tego zadania. W związku z tym przepisy precyzują, jakie kwalifikacje zapewnią właściwe wypełnianie przez niego obowiązków opiekuńczych, edukacyjnych i wychowawczych.

Dzienny opiekun musi więc odbyć szkolenia trwające 160 godzin lub szkolenie uzupełniające trwające 40 godzin, zawierające głównie elementy udzielania dziecku pierwszej pomocy. To krótsze szkolenie będą mogły odbyć osoby, które mają kwalifikacje tylko w tych zawodach: pielęgniarki, położnej, opiekunki dziecięcej, nauczyciela wychowania przedszkolnego, nauczyciela edukacji wczesnoszkolnej lub pedagoga opiekuńczo-wychowawczego.

Zakres szkolenia dla dziennych opiekunów został w ustawie uzależniony od ich doświadczenia zawodowego w pracy z małymi dziećmi. Jeżeli go nie mają, muszą odbyć 160 godzinne szkolenie w formie warsztatów lub ćwiczeń. Będą one obejmować bloki tematyczne dotyczące rozwoju dziecka w okresie wczesnego dzieciństwa, stymulowanie wszechstronnego rozwoju dziecka oraz praktyki zawodowe. W ramach szkolenia omawiane będą też odpowiedzialność prawna dziennego opiekuna, przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy oraz udzielanie pierwszej pomocy.

Natomiast całkowicie ze szkoleń będą zwolnione osoby, które pracowały z dziećmi w wieku 0 - 3 lata przez okres co najmniej 12 miesięcy przed podjęciem zatrudnienia jako dzienny opiekun. Szczegółowy zakres szkoleń zostanie określony w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej. Prawo do prowadzenia szkoleń będą miały podmioty, które wcześniej uzyskają akceptację ministra pracy i polityki społecznej ich programu. Lista programów szkoleń będzie dostępna w biuletynie informacji publicznej.

Ustawa wymaga też od dziennego opiekuna poddania się obowiązkowym badaniom sanitarno-epidemiologicznym.

Dzienny opiekun będzie zajmował się dziećmi na podstawie umowy o świadczeniu usług, do której mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego dotyczące umowy-zlecenia. Taką umowę opiekun podpisze z gminą, a nie z rodzicami. Przepisy ustawy nie określają wzoru takiej umowy. Wskazują jednak, że powinna zawierać strony umowy, cel i przedmiot umowy, czas i miejsce sprawowania opieki, liczbę dzieci znajdujących się pod opieką, obowiązki opiekuna, wysokość wynagrodzenia oraz sposób i termin jego wypłaty, czas, na jaki umowa została zawarta, warunki i sposób jej zmiany, a także rozwiązania umowy.

Wyboru dziennych opiekunów dokona wójt, burmistrz lub prezydent miasta, przeprowadzając otwarty konkurs ofert, który będzie zgodny z przepisami ustawy z 24 kwietnia 2003 roku o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. nr 96, poz. 873 z późn. zm.).

Dzienny opiekun będzie wybierany w konkursie ofert, a zasady jego przeprowadzania muszą być zgodne z przepisami o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie dotyczącymi zlecania zadań organizacjom pozarządowym. To oznacza, że gmina ogłasza konkurs, a informacje o nim umieszcza w urzędzie oraz na stronie internetowej biuletynu informacji publicznej, a termin zgłaszania ofert nie może być krótszy niż 21 dni od jego ogłoszenia. Złożona oferta powinna spełniać wymagania i warunki określone w ogłoszeniu konkursowym. Oceny ofert dokonuje komisja konkursowa złożona z przedstawicieli gminy.

Wysokość wynagrodzenia, które będzie wypłacać opiekunowi gmina, oraz zasady jego ustalania zostaną określone w uchwale radnych. Rodzice będą jednak ponosić opłaty związane z pobytem dziecka u dziennego opiekuna oraz jego wyżywieniem. Wysokość tych opłat też będzie określona w uchwale rady gminy.

Dodatkowo dzienny opiekun będzie też podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy sprawowaniu opieki. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta będzie zawierał umowę ubezpieczenia opiekuna oraz finansował i opłacał składki na to ubezpieczenie. Ubezpieczyciel będzie wybierany na podstawie przepisów dotyczących zamówień publicznych.

Dzienny opiekun będzie mógł sprawować opiekę nad dzieckiem, które ukończyło 20. tydzień życia do końca roku szkolnego, w którym dziecko kończy 3 lata. Natomiast w przypadku gdy utrudnione lub niemożliwe jest objęcie dziecka wychowaniem przedszkolnym, dzienny opiekun będzie zajmował się dzieckiem do końca roku szkolnego, w którym kończy ono 4 lata. Rodzic musi jednak wtedy złożyć w gminie oświadczenie o przeszkodach związanych z umieszczeniem dziecka w przedszkolu.

Przepisy określają, że pod opieką jednego opiekuna będzie znajdowało się maksymalnie pięcioro dzieci, ale jeżeli w grupie znajduje się dziecko, które nie ukończyło roku życia, jest niepełnosprawne lub wymaga szczególnej opieki, może to być maksymalnie troje dzieci. Ustawa nie zabrania też, aby wśród znajdujących się pod jego opieką dzieci były jego biologiczne dzieci. Nie ogranicza też, ile może być takich dzieci. Z kolei dzienna liczba godzin, w których będzie sprawował opiekę, zostanie wskazana w podpisanej umowie.

Ponieważ dzienny opiekun będzie zatrudniany przez gminę, będzie ona sprawowała nadzór nad jakością i warunkami sprawowanej przez nich opieki. Ponadto wójt, burmistrz lub prezydent miasta będzie prowadził wykaz opiekunów, z którymi zawarł umowę. Będzie on umieszczony w biuletynie informacji publicznej.

Zgodnie z przepisami ustawy wójt, burmistrz lub prezydent miasta sprawuje nadzór nad opiekunem dziennym w zakresie warunków i jakości sprawowanej opieki. Kontrola jest sprawowana doraźnie oraz na podstawie planu nadzorczego, który zostanie przyjęty w uchwale radnych i to w niej powinna być określona m.in. częstotliwość jej przeprowadzania. Dokonują jej osoby upoważnione przez władze gminy. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, które nie zostaną naprawione, gmina może rozwiązać umowę z opiekunem dziennym bez zachowania okresu wypowiedzenia.

Dzienny opiekun będzie zajmował się dziećmi w lokalu, do którego ma tytuł prawny. Jeżeli nim nie dysponuje, gmina może udostępnić lub wyposażyć lokal w celu sprawowania opieki

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl

Ustawa z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. nr 45, poz. 235).