W wychowaniu małych dzieci pomoże dzienny opiekun

Żłobki i kluby dziecięce mają być podstawowymi formami opieki nad dziećmi w wieku 0 - 3 lata. Jednak w sytuacji, gdy w gminie nie będzie zapotrzebowania na instytucjonalną opiekę lub będzie ona dla niej zbyt kosztowna, opiekę nad dziećmi będzie można powierzyć dziennemu opiekunowi. Ustawa z dnia 4 lutego 2011 roku o opiece nad dziećmi w wieku do lat trzech szczegółowo określa jego kwalifikacje, warunki sprawowania opieki oraz zasady jego zatrudniania i wynagradzania.

Dziennym opiekunem zostanie osoba, która będzie zatrudniona przez gminę na podstawie umowy o świadczeniu usług. Będą do niej miały zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego dotyczące umowy-zlecenia. Umowa ta ma określać strony ją podpisujące, cel i przedmiot umowy, czas i miejsce sprawowanej opieki, liczbę dzieci znajdujących się pod opieką, obowiązki dziennego opiekuna, wysokość jego wynagrodzenia oraz sposób i termin jego wypłaty, czas, na jaki została zawarta, oraz warunki i sposób zmiany lub rozwiązania umowy. Opieka nad dziećmi będzie sprawowana w mieszkaniu lub domu, do którego opiekun posiada tytuł prawny. Gmina może też udostępnić lub wyposażyć lokal w celu sprawowania przez niego opieki.

Przepisy ustawy nie określają jednak, tak jak w przypadku żłobka i klubu dziecięcego, warunków, jakie musi spełniać lokal dziennego opiekuna. Rodzice będą zobowiązani do ponoszenia opłat za pobyt oraz wyżywienie dzieci u dziennego opiekuna, jednak wynagrodzenie będzie mu wypłacać gmina. Jego maksymalną wysokość oraz zasady jego ustalania określi uchwała radnych. Taka uchwała będzie też mogła wskazać warunki całkowitego lub częściowego zwolnienia rodziców z ponoszenia opłat.

Dzienny opiekun będzie mógł sprawować opiekę maksymalnie nad pięciorgiem dzieci. W przypadku gdy w grupie znajdzie się dziecko, które nie ukończyło roku, jest niepełnosprawne lub wymaga szczególnej opieki, może to być maksymalnie troje dzieci. Przy sprawowaniu opieki dzienny opiekun będzie mógł korzystać z pomocy wolontariuszy. Przepisy ustawy nie zabraniają, aby wśród znajdujących się pod jego opieką dzieci były jego własne dzieci. Do podstawowych zadań dziennego opiekuna należeć będzie:

● zapewnienie dziecku opieki w warunkach bytowych zbliżonych do warunków domowych;

● zagwarantowanie właściwej opieki pielęgnacyjnej i edukacyjnej;

● prowadzenie zajęć opiekuńczo-wychowawczych oraz edukacyjnych, uwzględniających rozwój psychomotoryczny dziecka właściwy do jego wieku.

W celu zapewnienia tych funkcji przepisy wymagają od dziennego opiekuna określonych kwalifikacji. Osoba, która chce zostać dziennym opiekunem, musi odbyć 160-godzinne szkolenie. Krótsze, 40-godzinne, szkolenie, dotyczące głównie udzielania pierwszej pomocy, będą odbywać osoby, które posiadają kwalifikacje w zawodzie: pielęgniarki, położnej, opiekunki dziecięcej, nauczyciela wychowania przedszkolnego, nauczyciela edukacji wczesno-szkolnej lub pedagoga opiekuńczo-wychowawczego.

Natomiast z odbycia szkoleń są zwolnione osoby, które pracowały z dziećmi w wieku do trzech lat przez okres co najmniej 12 miesięcy bezpośrednio przed podjęciem zatrudnienia jako dzienny opiekun. Szczegółowy zakres programowy szkoleń dla dziennych opiekunów zostanie określony w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej. On też będzie zatwierdzał programy szkoleń, które będzie mogła wybrać osoba, która chce zostać dziennym opiekunem. Lista tych programów znajdzie się w biuletynie informacji publicznej.

Ponadto osoba, która chce zostać dziennym opiekunem, musi też spełnić dodatkowe warunki: dawać rękojmię należytego sprawowania opieki nad dziećmi i posiadać warunki lokalowe zapewniające bezpieczną opiekę nad dzieckiem. Opiekunem nie może być osoba, która jest lub była pozbawiona władzy rodzicielskiej lub władza rodzicielska została jej ograniczona lub zawieszona. Kolejną przesłanką, która wyklucza zostanie dziennym opiekunem, jest niewypełnianie obowiązku alimentacyjnego, w przypadku gdy został nałożony na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd. Aby sprawdzić, czy kandydat na dziennego opiekuna spełnia te warunki, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może zlecić kierownikowi ośrodka pomocy społecznej przeprowadzenie u niego wywiadu środowiskowego.

Przepisy ustawy opiekuna zakładają, że podczas prowadzenia zajęć z dziećmi będzie też współpracował z ich rodzicami. Może to obejmować pomoc rodziców w prowadzeniu zajęć oraz konsultacje i udzielanie porad rodzicom w zakresie pracy z dziećmi.

Dzienny opiekun będzie też przed podjęciem pracy podlegać badaniom sanitarno-epidemiologicznym określonym w ustawie z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. nr 234, poz. 1570 z późn. zm.). Polega ono na badaniu lekarskim i laboratoryjnym, które jest przeprowadzane w laboratoriach stacji sanitarno-epidemiologicznych. Dzienny opiekun musi uzyskać orzeczenie lekarskie o braku przeciwskazań do wykonywania określonych prac. Badanie jest wykonywane na podstawie skierowania od pracodawcy, on też ponosi jego koszt.

Dodatkowo dzienny opiekun będzie podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w trakcie opieki. W związku z tym wójt, burmistrz lub prezydent miasta zawrze umowę jego ubezpieczenia oraz będzie opłacał składki za to ubezpieczenie. Wybór ubezpieczyciela będzie dokonany na zasadach określonych w ustawie z 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 113, poz. 759 z późn. zm.).

Zadaniem wójta, burmistrza i prezydenta miasta będzie też prowadzenie wykazu dziennych opiekunów, z którymi podpisał umowę. Wykaz ma zawierać ich imiona oraz nazwiska i będzie umieszczony w biuletynie informacji publicznej. Dzienny opiekun zostanie z niego wykreślony, jeżeli umowa wygaśnie lub zostanie rozwiązana.

Warunki oraz jakość opieki świadczonej przez dziennych opiekunów będą podlegały nadzorowi i kontroli gminy. Będzie ona przeprowadzana na podstawie planu nadzorczego przyjętego przez radnych w uchwale. W przypadku gdy gmina uzyska informacje o nieprawidłowościach w sprawowaniu opieki przez dziennego opiekuna, czynności nadzorcze mogą być przeprowadzane poza tym planem. Jeżeli osoby upoważnione do nadzoru stwierdzą nieprawidłowości w sprawowaniu opieki, dzienny opiekun musi je naprawić. Konsekwencją niezastosowania się do zaleceń kontrolnych będzie rozwiązanie umowy z dziennym opiekunem bez okresu wypowiedzenia.

Ustawa czeka obecnie na podpis prezydenta, zacznie obowiązywać po miesiącu od dnia publikacji w Dzienniku Ustaw.

Aby zatrudnić dziennych opiekunów, wójt (burmistrz oraz prezydent miasta) będzie musiał wcześniej przeprowadzić otwarty konkurs ofert. Będzie on przeprowadzony na podstawie przepisów ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego oraz o wolontariacie (Dz.U. nr 96, poz. 873 z późn. zm.). Zgodnie z nimi:

● informacja o konkursie jest umieszczana w biuletynie informacji publicznej, siedzibie gminy oraz lokalnej prasie;

● termin składania ofert nie może być krótszy niż 21 dni od daty ostatniego ogłoszenia;

● ogłoszenie o konkursie musi zawierać dokładne informacje, m.in. o rodzaju zadania, warunkach jego realizacji, trybie i kryteriach stosowanych przy wyborze ofert;

● oferta składana przez dziennych opiekunów powinna odpowiadać wymaganiom zawartym w ogłoszeniu konkursowym.

Zgłoszone oferty będzie oceniać powołana przez gminę komisja konkursowa.

Dzienny opiekun może zajmować się dziećmi od 20. tygodnia życia do końca roku szkolnego, w którym dziecko kończy trzy lata. Jednak w sytuacji, gdy jest utrudnione lub niemożliwe objęcie dziecka wychowaniem przedszkolnym, opieka może być sprawowana, dopóki dziecko nie skończy 4 lat. Rodzic musi wtedy przekazać gminie oświadczenie informujące o przeszkodach w objęciu dziecka zajęciami przedszkolnymi.

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl

Art. 36-47 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3.