Bez opinii psychologa nie będzie rodziny zastępczej

Osoby, które chcą pełnić funkcję rodziców zastępczych, muszą spełnić wiele wymagań formalnych. Ich celem jest zagwarantowanie, że będą w sposób właściwy zapewniać opiekę i wychowanie przebywających u nich dzieciom. Tragiczne wydarzenia, do które dochodziło w niektórych rodzinach zastępczych, pokazały, że potrzebne są jednak dodatkowe zabezpieczenia.

Przepisy wyróżniają rodziny zastępcze spokrewnione z dzieckiem, które mogą tworzyć tylko rodzeństwo lub dziadkowie, rodziny zastępcze niezawodowe i zawodowe oraz rodzinne domy dziecka.

Opiekunami zastępczymi (bez względu na ich rodzaj) lub prowadzącymi rodzinny dom dziecka mogą być zarówno małżonkowie, jak i osoby niepozostające w związku małżeńskim, o ile dają rękojmię należytego sprawowania pieczy zastępczej. Nie mogą być pozbawione ani obecnie ani w przeszłości władzy rodzicielskiej, nie wchodzi też w grę jej zawieszenie lub ograniczenie. Zobowiązane są też one wypełniać obowiązek alimentacyjny, jeśli został na nich nałożony, i nie mogą mieć ograniczonej zdolności do czynności prawnych.

Kandydaci na opiekunów muszą też zapewnić odpowiednie warunki bytowe i mieszkaniowe umożliwiające zaspokajanie potrzeb dziecka, jego właściwą edukację i rozwój zainteresowań oraz wypoczynek. Na zostanie rodzicami zastępczymi (lub prowadzącymi rodzinny dom dziecka) nie mają naturalnie szans osoby skazane prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo.

Kolejny wymóg stawiany potencjalnym opiekunom to potwierdzenie braku przeciwwskazań zdrowotnych do zajmowania się dziećmi, czyli zaświadczenie wystawione przez lekarza rodzinnego. Od 5 października dodany zostanie jeszcze jeden warunek związany z przedstawieniem opinii o posiadaniu predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej (lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka). Musi ją wystawić psycholog, który ma przynajmniej dwuletnie doświadczenie w poradnictwie rodzinnym. Zarówno badania psychologiczne, jak i te potwierdzające brak przeciwskazań zdrowotnych trzeba będzie powtarzać co dwa lata i przedstawiać aktualne opinie.

Rodzice zastępczy nie muszą sami starać się o przeprowadzenie badań i uzyskanie zaświadczenia od odpowiedniego specjalisty - ich zapewnienie jest rolą organizatora rodzinnej pieczy zastępczej. Jest to jednostka samorządowa zajmująca się poszukiwaniem kandydatów na opiekunów oraz sprawami związanymi z działającymi już rodzinami.

Zanim sąd powierzy kandydatom na rodziców zastępczych opiekę nad dziećmi, muszą ukończyć obowiązkowo szkolenie, które zapewnia organizator rodzinnej pieczy zastępczej. Jest ono prowadzone w ramach specjalnie zatwierdzanych programów, zawierających elementy m.in. prawa rodzinnego, pedagogiki, psychologii. Obejmuje też zajęcia dotyczące ewentualnych problemów, z którymi rodzic może się zetknąć w trakcie opieki nad dziećmi.

Zajmowanie się podopiecznymi przez rodziny zastępcze zawodowe i niezawodowe oraz prowadzących rodzinne domy dziecka wymaga podpisania umowy ze starostą. To w niej trzeba określić m.in. miejsce sprawowania opieki, sposób i zakres jej finansowania, liczbę dzieci, wysokość wynagrodzenia opiekuna, czas, na jaki została zawarta, oraz sposób jej rozwiązania. W kontrakcie powinny też znaleźć się regulacje dotyczące tego, jak ma wyglądać opieka nad podopiecznymi w razie choroby rodziców lub podczas ich wypoczynku.

Nowym rozwiązaniem, które dotyczy już istniejących rodzin zastępczych, jest wprowadzenie nadzoru nad tym, jak zajmują się dziećmi. Kontrola będzie sprawowana przez osoby wskazane przez władze powiatu. Zostały im nadane szerokie uprawnienia związane np. z możliwością przeprowadzania oględzin domu, w którym sprawowana jest piecza zastępcza, przeprowadzania indywidualnych rozmów z dziećmi i zasięgania ich opinii.

Dodatkowo w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia podopiecznego, kontrolerzy będą mieli prawo wstępu do rodziny zastępczej przez całą dobę.

Zaostrzyły się wymogi wobec osób, które chciałyby zajmować się dziećmi jako rodzina zastępcza

Świadczenia dla rodzin zastępczych

Opiekunowie mają prawo do wsparcia finansowego. Część świadczeń jest obowiązkowa, inne zaś są fakultatywne. Niektóre z nich przysługują tylko rodzinom określonego typu. Zaliczają się do nich:

● Świadczenie na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka:

- 660 zł miesięcznie w rodzinie zastępczej spokrewnionej z dzieckiem

- 1000 zł miesięcznie w rodzinie zastępczej zawodowej, niezawodowej i rodzinnym domu dziecka

● Dodatek na dziecko niepełnosprawne:

- 200 zł miesięcznie

● Dodatek na dziecko skierowane na podstawie przepisów o postępowaniu wobec nieletnich:

- 200 zł miesięcznie

● Dofinansowanie do wypoczynku podopiecznego:

- jednorazowe, wysokość określa samorząd

● Pomoc na pokrycie kosztów przyjęcia dziecka:

- jednorazowa, wysokość określa samorząd

● Pomoc związana z wystąpieniem w rodzinie nagłego lub losowego zdarzenia:

- jednorazowa lub okresowa, wysokość określa samorząd

● Wsparcie na pokrycie kosztów utrzymania mieszkania:

- miesięcznie, w wysokości ponoszonych wydatków

- przysługuje rodzinnym domom dziecka

● Pomoc na poniesienie wydatków związanych z niezbędnych remontem:

- jednorazowa, wysokość określa samorząd

- przysługuje rodzinom zastępczym zawodowym i rodzinnym domom dziecka

@RY1@i02/2014/188/i02.2014.188.00700030d.803.jpg@RY2@

shutterstock

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 38b, 42, 62, 80-84 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 135 ze zm.).