Skromne początki działalności centrów usług społecznych

Tak wynika z przygotowanej przez Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej (MRiPS) informacji dotyczącej działalności tych jednostek w latach 2020–2022. Zasady tworzenia CUS oraz ich funkcjonowania określa ustawa z 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez CUS (Dz.U. poz. 1818), która została wniesiona do Sejmu jako inicjatywa ustawodawcza prezydenta. Zgodnie z jej przepisami centrum jest instytucją, która prowadzi działalność usługową dla społeczności lokalnej we wskazanych w niej obszarach, w tym m.in. polityki rodzinnej, pomocy społecznej, pieczy zastępczej, promocji i ochrony zdrowia, a także kultury, turystyki i mieszkalnictwa. W założeniu CUS ma więc oferować szerszy zakres działań niż ośrodek pomocy społecznej (OPS), który koncentruje się na wspieraniu osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i zagrożonych wykluczeniem społecznym.

Od 1 stycznia 2020 r., gdy ustawa weszła w życie, powstało 51 CUS-ów, które są zlokalizowane w 15 województwach. Tylko w woj. łódzkim nie ma żadnego centrum. Najwięcej centrów powstało na Mazowszu – 10, oraz w Wielkopolsce – 6. Na razie nie ma więc wśród samorządów dużego zainteresowania tworzeniem CUS-ów. Jednocześnie przepisy ustawy przewidują, że CUS może powstać z przekształcenia OPS, a w miastach powyżej 100 tys. mieszkańców jako odrębna jednostka. Centrum może też zostać uruchomione na terenie co najmniej dwóch gmin na podstawie zawartego między nimi porozumienia. Okazuje się, że najwięcej, bo 50 CUS-ów, powstało właśnie w wyniku przekształcenia OPS-ów, a jeden jako oddzielna instytucja (CUS w Toruniu). Co istotne, 41 centrów zostało utworzonych dzięki dofinansowaniu z funduszy unijnych w ramach konkursu ogłoszonego przez MRiPS, na który przeznaczono 130 mln zł.