Potrzebna średnia znajomość polskiego

W samorządzie terytorialnym i administracji rządowej na niektórych stanowiskach mogą być zatrudniani cudzoziemcy. Mimo że w przypadku pracowników samorządowych taka możliwość istnieje od 1 stycznia, a w służbie cywilnej od 24 marca 2009 r., to dopiero 23 kwietnia premier podpisał rozporządzenie dotyczące dokumentów potwierdzających znajomości języka polskiego przez obcokrajowców (czeka na publikacje w Dzienniku Ustaw, będzie obowiązywać od dnia wejścia w życie nowej ustawy o służbie cywilnej, tj. 24 marca 2009 r.). Bez niego wójtowie i dyrektorzy generalni nie mogli ogłaszać naborów i wskazywać stanowisk, o które mogliby ubiegać się cudzoziemcy.

Umożliwienie zatrudnienia w administracji państwowej obywatelom UE i innych państw, którzy na podstawie umów międzynarodowych lub przepisów prawa wspólnotowego mają możliwość zatrudnienia w Polsce, jest ograniczone. Po pierwsze, mogą ubiegać się tylko o nieliczne stanowiska, po drugie, muszą potwierdzić znajomość języka polskiego na co najmniej średnim poziomie. Trzeba uznać, że rozszerzenie liczby kandydatów, którzy mogliby być zatrudnieni w samorządach i służbie cywilnej, nie będzie znaczące.

Cudzoziemcy mogą zostać zatrudnieni tylko na stanowiskach, które nie są związane z bezpośrednim lub pośrednim udziałem wykonywania władzy publicznej lub ochrony generalnych interesów państwa. Zdaniem ekspertów większość stanowisk w administracji jest związane z pośrednim udziałem wykonywania władzy publicznej.

Kierownik urzędu, np. wójt, ogłaszając nabór na wolne stanowisko w gminie, sam musi zdecydować, czy nie jest ono związane bezpośrednio lub pośrednio z udziałem w wykonywaniu władzy publicznej i funkcji służących ochronie generalnych interesów państwa. Wszystko wskazuje na to, że kierownicy urzędów, ze względu na bezpośrednią odpowiedzialność, nie będą decydowali się na wyznaczanie takich stanowisk i zatrudnianie osób nieposiadających obywatelstwa polskiego. Dlatego lepszym rozwiązaniem, zdaniem ekspertów, zarówno w ustawie o pracownikach samorządowych, jak i służbie cywilnej powinno być wprowadzenie katalogu stanowisk, które mogą zajmować cudzoziemcy.

Nieco inaczej jest w służbie cywilnej. Tam dyrektor generalny urzędu za zgodą szefa służby cywilnej decyduje, o które stanowiska mogą się ubiegać osoby nieposiadające obywatelstwa polskiego. Wymóg o niezajmowaniu stanowisk związanych z bezpośrednio lub pośrednio udziałem w wykonywaniu władzy publicznej jest taki sam jak w samorządach.

Dokumentem potwierdzającym znajomość języka polskiego przez osoby nieposiadające obywatelstwa polskiego, zarówno w służbie cywilnej, jak i w samorządach, ma być certyfikat znajomości języka polskiego poświadczający zdany egzamin z języka polskiego na poziomie średnim ogólnym lub zaawansowanym, wydany przez Państwową Komisję Poświadczania Znajomości Języka Polskiego. Potwierdzeniem znajomości języka może też być ukończenie studiów wyższych w języku polskim, zdanie polskiej matury lub posiadanie świadectwa do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego wydawanego przez ministra sprawiedliwości.

Oznacza to, że cudzoziemcy powinni wykazywać się znajomością języka polskiego na poziomie średnim ogólnym i zaawansowanym, odpowiadającą poziomom B2 i C2 według skali Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego Rady Europy. Ze względu na rodzaj pracy w administracji państwowej i wymagany bardzo często kontakt z obywatelami oraz przygotowywanie dokumentów w języku polskim uznawalne będą certyfikaty na poziomie nie niższym niż poziom średni ogólny (B2).