W budżecie samorządu muszą się znaleźć pieniądze na szkolenia

W samorządach trwają prace nad ostateczną wersją przyszłorocznych budżetów. Muszą być w nich uwzględnione m.in. wydatki związane z podwyższaniem kwalifikacji pracowników samorządowych.

Ustawa z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych zobowiązała m.in. gminy i urzędy miast do zapewniania środków finansowych na szkolenia zatrudnionych w nich osób. Podwładni, którzy dopiero rozpoczynają swoją karierę zawodową, muszą odbyć odpowiednie przeszkolenie i zdać egzamin końcowy. Okazją do szkolenia pracowników jest ocena okresowa. Od jej wyników zależy, jakie kursy powinien dodatkowo urzędnik odbyć, aby jego praca była lepiej w przyszłości zweryfikowana. Jednak wciąż nie wszystkie samorządy pamiętają o uwzględnieniu w budżecie pieniędzy na szkolenia. Często zwracają im na to regionalne izby obrachunkowe dopiero w trakcie kontroli.

Samorządy w swoich planach finansowych muszą uwzględnić pieniądze na podnoszenie wiedzy i kwalifikacji zawodowych pracowników. Ustawa z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych wskazuje, że są oni zobowiązani uczestniczyć w różnego rodzaju kursach. Wcześniej gminy nie miały obowiązku zapewnienia środków finansowych na doszkalanie. Przepisy nie precyzują jednak, jaka część funduszy powinna być przeznaczona na podnoszenie kwalifikacji podwładnych. Oznacza to, że gminy mogą według uznania przekazywać pieniądze na ten cel.

W przypadku osób podejmujących po raz pierwszy pracę na stanowisku urzędniczym, w tym także kierowniczym, umowy o pracę zawierane mogą być na czas określony, nie dłuższy niż sześć miesięcy. W tym czasie kandydat musi odbyć służbę przygotowawczą. Trwa ona trzy miesiące i kończy się egzaminem. Tego rodzaju szkolenie ma na celu teoretyczne i praktyczne przygotowanie podwładnego do należytego wykonywania obowiązków służbowych. Na umotywowany przez zainteresowanego wniosek wójt (burmistrz czy prezydent) może zwolnić niektóre osoby z obowiązku odbywania służby przygotowawczej, jednak nie z egzaminu końcowego. Organ ten musi też w zarządzeniu określić szczegółowy sposób przeprowadzania służby przygotowawczej i organizowania egzaminu kończącego. Warunkiem dalszego zatrudnienia urzędnika będzie zdanie egzaminu końcowego.

Należy przy tym zaznaczyć, że nic nie stoi na przeszkodzie, aby pieniądze zarezerwowane w budżecie gmin na szkolenia i dokształcania trafiały na sfinansowanie służby przygotowawczej dla nowych urzędników.

Rozwiązanie wprowadzające obowiązek odbycia przez pracownika samorządowego służby przygotowawczej i zdania egzaminu jest wzorowane na ustawie o służbie cywilnej. Zastąpiło ono aplikację administracyjną, która nie w pełni spełniała tę rolę. Służba przygotowawcza ma za zadanie przede wszystkim pomóc pracownikom w przyswojeniu zasad funkcjonowania samorządów.

Te gminy, które mają jednak problem z organizowaniem takich szkoleń, np. ze względu na brak wystarczających środków, mogą skorzystać ze szkoleń unijnych organizowanych cyklicznie przez różne instytucje.

Kursy w zakresie służby przygotowawczej dla pracowników przeprowadzane są za pośrednictwem np. Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Udział w szkoleniu wymaga od gminy wcześniejszego zalogowania się na stronie i podania adresów e-mailowych podwładnych, którzy będą odbywać służbę przygotowawczą. Wójt może też na bieżąco otrzymywać raport o efektach przeprowadzanych szkoleń. W portalu udostępnionych jest 9 kursów - postępowanie administracyjne, podstawowe zagadnienia z ustawy o finansach publicznych, status prawny pracowników samorządowych, ustrój samorządu terytorialnego w Polsce, podstawowe zagadnienia z prawa zamówień publicznych, dostęp do informacji publicznej, ochrona danych osobowych i informacji niejawnych, kultura urzędnika samorządowego - kodeks etyczny pracowników urzędu, zapoznanie z oprogramowaniem e-urząd, instrukcja kancelaryjna w urzędzie.

Po zakończeniu szkoleń, uczestnik - za pośrednictwem portalu internetowego - przystępuje do egzaminu. Jego niezaliczenie może być wystarczającą podstawą do nieprzedłużenia z nim umowy o pracę. Z tego szkolenia można korzystać do końca roku. Resort zapowiedział ich kontynuację.

Pracownicy samorządowi zatrudniani na stanowiskach urzędniczych, w tym kierowniczych, również podlegają okresowej ocenie. W jej trakcie można też określić, jakich kursów lub szkoleń potrzebuje dana osoba. Urzędnik oceniany jest przez bezpośredniego przełożonego nie rzadziej niż raz na dwa lata i nie częściej niż co sześć miesięcy. Ustawa o pracownikach samorządowych uchyliła rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie ocen kwalifikacyjnych z pozostawieniem w ustawie ogólnych założeń i zasad. Tak więc wójt określa sposób dokonywania okresowej oceny, okresy, za które jest sporządzana, i jej kryteria w drodze zarządzenia. Oznacza to, że samorządy będą mogły dostosować zasady oceniania pracowników do swoich własnych struktur i ich zasad funkcjonowania.

Wójt określa sposób dokonywania okresowej oceny urzędników, okresy, za które jest sporządzana, i jej kryteria w drodze zarządzenia

Artur Radwan

artur.radwan@infor.pl

Art. 29 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 223, poz. 1458 z późn. zm.).