Właściwie przygotowany plan decyduje o powstaniu odnawialnego źródła energii

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) ogłosił konkurs na dofinansowanie inwestycji w odnawialne źródła energii. Wnioski można składać od 6 do 27 kwietnia 2009 r. Szczegółowe informacje, niezbędne do udziału w konkursie, można znaleźć na portalu internetowym www.nfosigw.gov.pl. To pierwszy spośród trzech konkursów zaplanowanych na lata 2009-2012 i mających na celu wyłonienie najlepszych projektów. Środki przeznaczone na pierwszy konkurs wynoszą 750 mln zł. Formuła konkursu zapewnia jawność procesu kwalifikacji projektów z zapewnieniem publicznego dostępu do informacji. Beneficjentami będą podmioty realizujące przedsięwzięcia z zakresu odnawialnych źródeł energii. Okres wdrażania programu zaplanowano do grudnia 2012 r. Pierwsze umowy o dofinansowanie będą podpisywane w terminie 4-6 miesięcy po ogłoszeniu wyników konkursu.

Do konkursu mogą przystąpić wnioskodawcy planujący przedsięwzięcia o koszcie nie mniejszym niż 10 mln zł. Mogą oni otrzymać pożyczkę długoterminową (do 15 lat) w wysokości od 4 do 50 mln zł, która pokryje do 75 proc. kosztów kwalifikowanych inwestycji. Istnieje możliwość umorzenia jej nawet o połowę. Stała stopa oprocentowania została ustalona na preferencyjnym poziomie 6 proc., podczas gdy typowe oprocentowanie kredytu dla odnawialnych źródeł energii to 9-12 proc.

Gminy wykazują rosnące z roku na rok zapotrzebowanie na energię. Wyjście naprzeciw tym potrze- bom zakłada modernizację przestarzałej infrastruktury energetycznej, dywersyfikację źródeł energii, poprawę efektywności wykorzystania energii i ograniczenie negatywnego oddziaływania na środowisko, ale także korzystanie z energii ze źródeł odnawialnych. Obecnie tak wytworzona energia stanowi 7 proc. całej energii wytwarzanej w Polsce. Produkcja aż w 94 proc. opiera się dziś na źródłach kopalnych - na węglu kamiennym i brunatnym.

Rozwój energetyki bazującej na źródłach odnawialnych jest w ostatnich latach szybki. Ustawa - Prawo energetyczne definiuje odnawialne źródło energii jako - źródło wykorzystujące w procesie wytwarzania energię wiatru, promieniowania słonecznego, geotermalną, fal, prądów i pływów morskich, spadku rzek oraz energię pozyskiwaną z biomasy, biogazu wysypiskowego, a także biogazu powstałego w procesach odprowadzania lub oczyszczania ścieków albo rozkładu składowanych szczątek roślinnych i zwierzęcych.

Procesowi rozwoju zielonej energetyki sprzyja polityka Komisji Europejskiej, która zakłada wzrost zużycia energii ze źródeł odnawialnych w UE z obecnych 8,5 do 20 proc. w 2020 roku. Poszczególne kraje mają narodowe cele do zrealizowania - Polska ma zwiększyć zużycie źródeł odnawialnych z 7 do co najmniej 15 proc. Zgodnie z unijnymi zaleceniami mamy zwiększyć udział energii ze źródeł odnawialnych i jednocześnie zwiększyć efektywność wykorzystania energii, a tym samym ograniczać jej marnowanie. W ślad za tymi postanowieniami w budżecie unijnym i w budżecie państwa polskiego rezerwowane są znaczące kwoty na wsparcie rozwoju energetyki bazującej na odnawialnych źródłach energii (OZE). Należy podkreślić, że ten rozwój, zgodnie z doświadczeniami innych krajów, dokonuje się przede wszystkim dzięki stymulującej roli władz lokalnych. Samorządy mają tu do odegrania dużą rolę.

Nowelizowana ustawa - Prawo energetyczne, przygotowana przez Minister- stwo Gospodarki (więcej www.mg.gov.pl), nakłada na samorządy lokalne obowiązek opracowania planów zaopatrzenia gmin w energię elektryczną, ciepło i gaz, a także określenia czasu, w jakim plany te będą obowiązywały. Projekt ustawy proponuje tworzenie opracowań na okres 15 lat, uaktualnianych co trzy lata w uzgodnieniu z planami rozwoju krajowych operatorów systemu przesyłowego i z założeniami rządowymi.

Samorządy już dziś mają obowiązek tworzenia tego rodzaju planów. Niestety, niewiele z nich posiada prawidłowo opracowane części dotyczące lokalnych zasobów odnawialnych źródeł energii. Przyczyną jest brak świadomości korzyści wynikających z rozwoju energetyki odnawialnej po stronie społeczności i władz lokalnych, a także brak odpowiedniej wiedzy po stronie firm opracowujących projekty założeń planu na zlecenie gminy. Samorządy gminne najczęściej nie zatrudniają specjalistów z kompetencjami pozwalającymi na samodzielne opracowanie planu.

Nakładając na samorządy obowiązek opracowania takiego dokumentu, nie przewidziano dodatkowych środków na ich realizację. Stąd powstające opracowania nie zawsze odpowiadają wymaganiom stawianym przez ustawę. Tymczasem brak rzetelnego i kompetentnie przygotowanego lokalnego planu energetycznego utrudni nie tylko gminie rozwój odnawialnych źródeł energii, ale też utrudni samorządowi negocjacje z ewentualnymi inwestorami. Ci ostatni mogą się wkrótce pojawić, gdyż środki europejskie i publiczne zachęcają do inwestycji w zieloną energetykę. Istotną pomocą w spełnieniu ustawowego obowiązku opracowania - projektu założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe - może się okazać włączenie społeczności lokalnych do procesu planowania energetycznego. Dzięki temu urząd gminy może zdobyć informacje, których do tej pory nie miał.

Dobrą metodą zdobycia informacji jest konsultacja społeczna w formie obligatoryjnego spotkania sołtysów, które może zwołać wójt gminy. Sołtysi, z racji znajomości lokalnych warunków, mogą dostarczyć potrzebnych informacji i zaopiniować projekt lokalnego planu energetycznego. Również przeprowadzenie ankiet wśród lokalnej społeczności może się okazać przydatną metodą identyfikacji priorytetów rozwoju gminnej gospodarki energetycznej. Bezpośrednie konsultacje i ankiety pozwalają też na zwiększenie wiarygodności planowanych przedsięwzięć w oczach lokalnej społeczności. Są też podstawą do przedstawienia ewentualnym inwestorom rzetelnych informacji o możliwościach i potrzebach energetycznych gminy.

Spotkania z mieszkańcami gminy dają także możliwość zapoznania lokalnej społeczności z kwestią energetyki odnawialnej, poszanowania energii, przedyskutowania planów rozwoju gospodarki energetycznej oraz spotkania z podmiotami zainteresowanymi inwestycjami w OZE.