Graty trafią do lamusowni, szkło do odrębnego pojemnika

Zgodnie ze znowelizowaną ustawą z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tj. Dz.U. z 2005 r. nr 236, poz. 2008 z późn. zm.) samorządy mają obowiązek zorganizowania na swoim terenie selektywnego zbierania odpadów komunalnych obejmującego co najmniej: papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło i opakowania wielomateriałowe oraz odpady komunalne ulegające biodegradacji, w tym odpady opakowaniowe ulegające biodegradacji. Ponadto Polska zobowiązała się wobec Unii Europejskiej wprowadzić selektywną zbiórkę odpadów do 2015 r. (zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z 19 listopada 2008 r.).

Selektywne zbieranie odpadów to takie, w ramach którego dany strumień odpadów w celu ułatwienia określonego sposobu przetwarzania obejmuje jedynie rodzaje odpadów charakteryzujące się takimi samymi właściwościami i takim samym charakterem - wynika z ustawy z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. z 27 kwietnia 2001 r. nr 62, poz. 628 z późn. zm). Możliwe jest zatem zarówno selektywne zbieranie odpadów w podziale na poszczególne rodzaje odpadów (tzw. metoda wielopojemnikowa), jak i w podziale na frakcję mokrą i suchą, czyli tzw. system dualny.

Z podziałem taniej

Rada gminy, określając stawki opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi odbioru odpadów komunalnych, powinna określić niższe stawki opłaty, jeżeli są zbierane i odbierane w sposób selektywny. Gdy właściciel nieruchomości nie prowadzi selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, podmiot odbierający je przyjmuje śmieci jako zmieszane odpady komunalne i powiadamia o tym gminę. Niższe opłaty mają stanowić zachętę ekonomiczną dla mieszkańców do prowadzenia prawidłowej zbiórki odpadów u źródła ich powstawania.

Lodówka i kanapa do punktu zbierania

Innym ważnym elementem prawidłowej gospodarki odpadami prowadzonej przez gminy będzie obowiązek tworzenia punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych w sposób zapewniający łatwy dostęp dla wszystkich mieszkańców gminy. Gminy powinny też wskazać miejsca, w których jest prowadzona zbiórka zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego pochodzącego z gospodarstw domowych, np. podając tę informację na stronie internetowej urzędu. Koszty tworzenia i utrzymania punktów selektywnego zbierania odpadów ponosić będzie gmina z opłat wnoszonych od mieszkańców. Wiele samorządów już dzisiaj może się pochwalić posiadaniem na swoim terenie takich punktów. Dobrym przykładem jest choćby Poznań, w którym Zakład Zagospodarowania Odpadów prowadzi tzw. gratowiska, czyli punkty do których mieszkańcy mogą oddać niektóre rodzaje śmieci. Podobnym miejscem jest rupieciarnia prowadzona w gminie Stalowa Wola, lamusownia w Krakowie czy Punkt Dobrowolnego Dostarczania Odpadów w Łodzi. Do tych miejsc mieszkańcy, zazwyczaj bezpłatnie, mogą dostarczyć: surowce wtórne, odpady wielkogabarytowe czy odpady niebezpieczne.

Samorząd określi

Zapisy dotyczące zakresu selektywnej zbiórki odpadów powinny znaleźć się w regulaminach utrzymania czystości i porządku na terenie gminy. Regulamin ma określić m.in. prowadzenie we wskazanym zakresie selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych, w tym powstających w gospodarstwach domowych przeterminowanych leków i chemikaliów, zużytych baterii i akumulatorów, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, mebli i innych odpadów wielkogabarytowych, odpadów budowlanych i rozbiórkowych oraz zużytych opon, a także odpadów zielonych. Do 1 stycznia 2013 r., gminy powinny wprowadzić na swoim terenie nowe regulaminy uwzględniając znowelizowane zapisy dotyczące selektywnej zbiórki odpadów. Punkty selektywnego zbierania odpadów mają stanowić więc uzupełnienie systemu zbierania selektywnego (opony, gruz, wielkogabarytowe, niebezpieczne, zielone, odpady surowcowe wielkogabarytowe, budowlane).

Obowiązek selektywnego zbierania surowców wtórnych i odpadów biodegradowalnych wynika z konieczności osiągnięcia przez gminy wymaganych poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych, szkła, odpadów budowlanych i rozbiórkowych oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.

Lepiej na kompost

Jeżeli chodzi o odpady komunalne ulegające biodegradacji, to 3 lipca 2012 r. weszło w życie rozporządzenie ministra środowiska z 25 maja 2012 r. w sprawie poziomów ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania oraz sposobu obliczania poziomu ograniczania masy tych odpadów (Dz.U. z 2012 r., poz. 676). Rozporządzenie to wraz z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach określają poziomy ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania, w stosunku do masy tych odpadów wytworzonych w 1995 r. Ilość ta ma się zmniejszyć z 75 proc. dopuszczalnych do 16 lipca 2012 r. do 35 proc., których nie można będzie przekroczyć od 16 lipca 2020 r.).

Natomiast poziomy recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami zostały określone w rozporządzeniu ministra środowiska (Dz.U. z 29 maja 2012 r., poz. 645). Nowe przepisy zobowiązują gminy do osiągnięcia określonych poziomów recyklingu do 31 grudnia 2020 r., w rozbiciu na poszczególne lata, a także ustalają sposób ich obliczania. Zgodnie z rozporządzeniem, gminy powinny osiągnąć do 2020 r. co najmniej 50 proc. poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia - w przypadku odpadów komunalnych takich jak: papier, metale, tworzywa sztuczne i szkło. Ponadto samorządy są zobowiązane do osiągnięcia co najmniej 70 proc. poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami, odpadów budowlanych i rozbiórkowych innych niż niebezpieczne. Przy obliczaniu poziomów recyklingu surowców wtórnych brane są pod uwagę odpady papieru, tworzyw sztucznych, szkła, metalu, opakowań wielomateriałowych i zmieszane odpady opakowaniowe. Zatem realizacja tych obowiązków nie wymaga od gminy konieczności stosowania podziału odbieranych surowców wtórnych na wiele frakcji, istnieje możliwość zorganizowania zbiórki przy zastosowaniu jednego pojemnika lub worka przeznaczonego na łącznie gromadzone odpady wszystkich surowców wtórnych. W celu uzyskania przez gminę wymaganych poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów oraz ograniczenia składowania odpadów ulegających biodegradacji duże znaczenie będzie miał poziom recyklingu oraz ograniczenie składowania, które zostaną osiągnięte przez instalację, na którą trafią odpady.

Uwaga na przetargi

Warto też wziąć pod uwagę, że oprócz określenia rodzajów odpadów przewidywanych do selektywnego zbierania w specyfikacji istotnych warunków zamówienia (SIWZ) do przetargu na odbieranie odpadów komunalnych z terenu danej gminy powinny się znaleźć zapisy dotyczące zapewnienia osiągnięcia przez danego przedsiębiorcę wymaganych poziomów recyklingu i odzysku niektórych frakcji (odpady surowcowe, odpady budowlane i rozbiórkowe) oraz odpowiednia redukcja odpadów ulegających biodegradacji kierowanych na składowiska odpadów wraz z tego udokumentowaniem.

Ważne

Istnieje możliwość zorganizowania selektywnej zbiórki odpadów komunalnych przy zastosowaniu jednego pojemnika lub worka przeznaczonego na łącznie gromadzone resztki wszystkich surowców wtórnych

dr Agnieszka Poniatowska

 specjalista ds. gospodarki odpadami