Spalarnie odpadów mogą pokryć 10-15 proc. lokalnego zapotrzebowania na energię elektryczną i ciepło

Czy spalanie odpadów to biznes, czy zadanie, do którego realizacji zobowiązane są władze publiczne?

Elektrociepłownie wykorzystujące odpady komunalne jako paliwo to biznes, który swoje przychody czerpie z trzech źródeł: za składowania odpadów, ze sprzedaży prądu i ciepła sieciowego. Takie rozwiązanie jest opłacalne również dla konsumentów. Dobrze przemyślana gospodarka odpadami może być samofinansującym się biznesem, który nie wymaga dotacji z budżetu gminy, a ponadto rozwiązuje sprawę odpadów w gminie. Długoterminowo zaspokaja też energetyczne potrzeby mieszkańców. Nawiązanie przez samorządy współpracy w formule partnerstwa publiczno-prywatnego z inwestorem branżowym to dla nich same korzyści - rozwiązanie problemu śmieci, powstanie lokalnej elektrociepłowni zaopatrującej mieszkańców w prąd i ciepło. Fortum jest bardzo zainteresowane taką współpracą. Warto podkreślić też, że energia wytwarzana w elektrociepłowniach opalanych odpadami jest czystsza niż w tradycyjnych elektrociepłowniach wykorzystujących węgiel czy gaz.

Jaka jest więc rola samorządów?

W świetle obowiązującej od początku 2012 r. nowej ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach to właśnie samorządy mają obowiązek decydować o sposobie zagospodarowania odpadów na swoim terenie. Należy przy tym pamiętać, że chodzi tu o podjęcie innych działań niż składowanie śmieci na wysypiskach. Jest to zobowiązanie, jakie przyjęła na siebie Polska wchodząc do Unii Europejskiej w 2004 r.

A jaką rolę mają tu do odegrania inwestorzy branżowi, tacy jak Fortum?

W Polsce brakuje infrastruktury potrzebnej do zagospodarowywania odpadów komunalnych. Jeśli gminy zdecydują się na wykorzystanie odpadów w elektrociepłowniach, będzie to wymagało od nich wejścia we współpracę z partnerem, który dysponuje niezbędną wiedzą oraz doświadczeniem w zakresie budowy systemu gospodarowania odpadami. Jesteśmy przekonani, że najbardziej korzystnym modelem współpracy jest formuła partnerstwa między inwestorem branżowym a władzami lokalnymi, w której reprezentant sektora energetycznego może wziąć na siebie role projektanta i dostawcy sprawdzonych rozwiązań technicznych, organizacyjnych czy administracyjnych. Koncern Fortum ma w tym zakresie długoletnie doświadczenie - jest właścicielem elektrociepłowni Högdalen, która przekształca w energię elektryczną i cieplną wszystkie odpady komunalne pochodzące z aglomeracji sztokholmskiej. W każdej nowej inwestycji Fortum jako inwestor mógłby odpowiadać za finansowanie, zarządzanie i obsługę instalacji elektrociepłowni opalanej odpadami. Rolą władz lokalnych byłoby ustalenie priorytetów oraz stworzenie odpowiednich rozwiązań w systemie gospodarki odpadami. W przypadku elektrociepłowni chodziłoby o zapewnienie odpowiedniego strumienia odpadów. Dzięki takiej formule współpracy jesteśmy w stanie wspólnie z pozostałymi uczestnikami systemu (firmami odpowiedzialnymi za zbiórkę, transport, odzysk i składowanie odpadów) zagwarantować lokalnym społecznościom nowoczesny system gospodarowania odpadami, uwzględniający politykę środowiskową oraz długofalowy, korzystny efekt finansowy.

Jakie czynniki są dla Fortum zachętą do budowania i eksploatowania spalarni w Polsce? Jak dziś przedstawia się rynek odpadów w Polsce?

Polska produkuje około 12 mln ton odpadów rocznie. Średnia wartość kaloryczna 1 kg wynosi od 9 do 14 MJ/kg, co zbliżone jest do kaloryczności węgla brunatnego. Znaczną część odpadów stanowią produkty wysokokaloryczne - takie jak papier, plastik (jego kaloryczność porównywalna jest z olejem opałowym) czy szczątki organiczne. Potencjał energetyczny odpadów w Polsce jest więc znaczący. Przyjmując, że docelowo 1/3, czyli ok. 4 mln ton, wytwarzanych w Polsce odpadów komunalnych będzie poddawana termicznemu przekształcaniu, możliwe jest otrzymanie od 8 do 10 TWh energii cieplnej i elektrycznej. Warszawa, która wytwarza średnio 800 tys. ton odpadów rocznie, mogłaby ich użyć jako paliwa energetycznego, co pozwoliłoby na pokrycie aż 10 proc. zapotrzebowania miasta na ciepło. Podobnie jest w innych polskich miastach. Polska to rynek z wielkim potencjałem do takich inwestycji.

W jakim zakresie polskie samorządy powinny skorzystać z doświadczeń krajów skandynawskich? Jak tam wygląda współpraca samorządów z biznesem?

W Sztokholmie od lat działa należąca do Fortum elektrociepłownia Högdalen, która w przyjazny dla środowiska sposób przekształca odpady w energię elektryczną i ciepło. Rocznie ponad 500 tys. ton odpadów komunalnych i 200 tys. ton przemysłowych zostaje zagospodarowanych tą metodą. Proces termicznego przekształcania odpadów pokrywa około 15 proc. zapotrzebowania Sztokholmu na energię elektryczną i ciepło. Szczególnie ważnym elementem systemu gospodarki odpadami jest proces pozyskiwania paliwa dla spalarni. Dlatego też ważną rolę odgrywa tu miasto, który jest gwarantem odpowiedniego strumienia odpadów, na podstawie stosownych umów z podmiotami zajmującymi się odbiorem i zagospodarowaniem odpadów.

W obszarze gospodarki odpadami Polskę i Szwecję dzieli mniej więcej 30 lat doświadczeń. W latach 70. w Szwecji, podobnie jak obecnie w Polsce, 70-80 proc. odpadów trafiało na składowiska. Dzięki prowadzonej przez kilkadziesiąt lat spójnej polityce środowiskowej Szwedom udało się zlikwidować problem tradycyjnych wysypisk, a Sztokholmowi uzyskać pierwsze miejsce w rankingu najbardziej ekologicznych miast europejskich. Obecnie sztokholmski system gospodarki odpadami, którego aktywnym uczestnikiem jest Fortum, należy do najbardziej rozwiniętych w Europie. Mechanizmy i technologie, które z powodzeniem funkcjonują w Szwecji, mogą stanowić inspirację dla kształtującej się polityki gospodarki odpadami w Polsce.

@RY1@i02/2012/058/i02.2012.058.16700070c.802.jpg@RY2@

Jacek Uryn, menedżer ds. inwestycji w Fortum Power and Heat Polska

Rozmawiał Krzysztof Polak