Tydzień z komentarzami

W drugiej części komentarza, poza wątkiem dotyczącym samorządowych instytucji kultury, zostanie omówiona specyficzna forma realizowania zadań z zakresu gospodarki komunalnej przez jednostki samorządu terytorialnego. Przepisy ustawy o gospodarce komunalnej dają organom samorządowym możliwość zawierania umów cywilnoprawnych, które mają na celu powierzenie wykonywania zadań podmiotom trzecim, czyli osobom fizycznym, osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej. Mimo że umowy te mają charakter cywilnoprawny, to proces ich zawierania został szczegółowo uregulowany w ustawach powołanych w art. 3 u.g.k. Wiąże się to z pewnym ograniczeniem swobody umów, niemniej jednak prowadzenie gospodarki komunalnej ma niezwykle istotne znaczenie dla społeczności lokalnych. Z tego powodu pozostawienie JST całkowitej swobody w przekazywaniu zadań publicznych w ręce prywatne mogłoby wywołać negatywne skutki dla wspólnot lokalnych. W umowach konieczne jest więc uwzględnienie elementów mających na celu zabezpieczenie interesów samorządu. Organom JST przedstawiono do dyspozycji różnorodne tryby zawierania umów, z których najpopularniejszym w praktyce okazuje się tryb zamówień publicznych. Coraz większe znaczenie zyskuje również dosyć nowa w polskim porządku prawnym instytucja partnerstwa publiczno-prywatnego, dlatego w niniejszym komentarzu zamieszczono przykładowy wzór umowy tego typu. Ponadto omówiona zostanie rola organów stanowiących JST w sprawowaniu gospodarki komunalnej. Zgodnie z art. 4 u.g.k. organy te decydują o wyborze sposobu prowadzenia i formach gospodarki komunalnej spośród różnych dostępnych instytucji prawnych. Jest to skonkretyzowanie uprawnień przyznanych JST w przepisach statuujących ustrój samorządu terytorialnego. Dzięki temu JST mają realny (a nie jedynie deklarowany) wpływ na kształt gospodarki komunalnej sprawowanej na ich terytorium. W szczególności organy rozważają, czy dane zadanie z zakresu gospodarki komunalnej będzie wykonywane samodzielnie przez JST lub przez powiązaną z nią jednostkę organizacyjną (podmiot wewnętrzny), czy może bardziej uzasadnione będzie np. zapoznanie się z wieloma ofertami podmiotów obecnych na rynku usług. Następuje to w drodze stosownej uchwały organu stanowiącego JST, w której wskazuje się przede wszystkim rodzaj usługi czy też przedsięwzięcia, które zostały uznane przez JST za istotne dla danej społeczności lokalnej. Organ JST wskazuje także, w jaki sposób świadczenie określonej usługi lub wykonanie innego przedsięwzięcia będzie zapewnione w celu zaspokojenia potrzeb wspólnoty samorządowej. W uchwale powinno się znaleźć postanowienie, jaką metodą JST posłuży się w dokonywaniu wyboru konkretnego podmiotu (np. w drodze przetargu lub konkursu), jeżeli nie zdecyduje się powierzyć określonego zadania jednostce od siebie zależnej. Artykuł 4 u.g.k. przewiduje ponadto, że organy stanowiące JST decydują również o wysokości cen i opłat (bądź o metodach ich ustalania) za usługi komunalne lub za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. Następuje to również w drodze uchwał organu stanowiącego JST, który w pewnych przypadkach musi mieć na uwadze wymogi przepisów szczególnych. Wskazane kompetencje mają istotny walor praktyczny, nie tylko z punktu widzenia JST, lecz zwłaszcza w oczach mieszkańców wspólnoty lokalnej. Z tego względu zamieszczono w tej części komentarza wzory uchwał rady gminy wydawanych na podstawie art. 4 u.g.k., jak również przedstawiono przykłady ilustrujące problemy i wątpliwości, jakie się pojawiały przy stosowaniu tych przepisów.