SONDA. Co samorządy planują na nadchodzące lata?

 LUBELSKIE - Beata Górka , rzecznik prasowy marszałka województwa lubelskiego

Obecnie na podstawie "Oceny jakości powietrza w województwie lubelskim za 2015 rok" Zarząd Województwa Lubelskiego przystąpił do opracowania aktualizacji "Programu ochrony powietrza dla strefy lubelskiej ze względu na przekroczenia poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10 z uwzględnieniem pyłu PM2,5" oraz aktualizacji "Programu ochrony powietrza dla strefy - aglomeracja lubelska ze względu na przekroczenia poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10 z uwzględnieniem pyłu PM2,5".

Wyniki ubiegłorocznych badań opublikowanych przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, w którym brano pod uwagę występowanie w powietrzu 12 niebezpiecznych substancji, wykazały, że m.in. Zamość i Lublin znalazły się w pierwszej piętnastce polskich miast o najczystszym powietrzu. Biorąc powyższe pod uwagę, nie uznaję się za konieczne w regionie lubelskim podjęcia prac nad uchwałą antysmogową.

W odniesieniu do niskiej emisji województwo lubelskie nie planuje obecnie wprowadzić ograniczeń i zakazów w zakresie instalacji eksploatowanych w gospodarstwach domowych. Celowa jest stopniowa wymiana starych, mało wydajnych kotłów opalanych paliwami stałymi na źródła ekologiczne. Akcja wymiany kotłów już jest realizowana w niektórych samorządach (plus działania termomodernizacyjne), z zastosowaniem raczej zachęt finansowych oraz z odwołaniem się do świadomości mieszkańców, a nie na zasadzie ograniczeń i zakazów.

 LUBUSKIE - Artur Malec , dyrektor departamentu środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa Lubuskiego

Pomiary jakości powietrza w województwie lubuskim prowadzone w ostatnich latach nie potwierdzają znacznych przekroczeń poziomów dopuszczalnych pyłu PM10 oraz docelowych benzo(a)pirenu w powietrzu. Zatem obecnie nie przewiduje się procedowania uchwały antysmogowej. Należy również zaznaczyć, że podjęcie działań przez zarząd województwa w celu przygotowania projektu takiej uchwały najczęściej odbywałoby się na wniosek miasta czy gminy, a obecnie takich wniosków nie ma.

 ŁÓDZKIE - Arnold Lorenc , Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego

Dopiero po zweryfikowaniu efektów wdrożonych i realizowanych działań naprawczych będzie można stwierdzić, czy przyniosły one oczekiwany skutek. W przypadku braku spodziewanych efektów będzie można rozważyć wdrożenie radykalnych działań wynikających z obecnych zapisów art. 96 p.o.ś. Ocena wyników dotychczasowych działań może nastąpić nie wcześniej niż w latach 2017-2018.

Sejmik Województwa Łódzkiego już uchwalił programy ochrony powietrza, w których określono wymóg dla instalowanych nowych i wymienianych kotłów oraz spalanych w nich paliw. Kotły zgodnie z programami ochrony powietrza winny być niskoemisyjne i mieć certyfikaty ekologiczne oraz być opalane paliwami wskazanymi w DTR tych kotłów, co jest warunkiem oszczędnego spalania z najbardziej korzystnymi wskaźnikami emisji do powietrza.

Miasto Łódź realizuje program rewitalizacji centrum miasta MIA100 kamienic, obejmujący kamienice znajdujące się w granicach największego obszaru przekroczeń. Remontowane budynki objęte są termomodernizacją i podłączane do miejskiej sieci ciepłowniczej.

Samorząd województwa łódzkiego udziela także wsparcia finansowego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla przedsięwzięć zmierzających do zmniejszenia emisji, wynikających z planów gospodarki niskoemisyjnej. Możliwość ubiegania się o wsparcie na realizację działań z zakresu ochrony powietrza występuje w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 w ramach IV Osi priorytetowej "Gospodarka niskoemisyjna", działania "Ochrona powietrza" oraz "Odnawialne źródła energii".

 PODKARPACKIE - Daniel Kozik , biuro prasowe Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego

Prace nad uchwałą antysmogową zaczniemy po zaktualizowaniu programów ochrony powietrza (co zostało zaplanowane na ostatnią sesję Sejmiku Województwa Podkarpackiego w br., tj. 29 grudnia, czyli już po zamknięciu numeru). Pierwszym krokiem będzie powołanie specjalnego zespołu, który zdecyduje o jej kształcie.

Przewidujemy wprowadzenie ograniczeń stosowania rodzajów lub jakości paliw na terenie województwa bądź innym wyznaczonym przez sejmik województwa obszarze. Oprócz zapisów Programu ochrony powietrza dodatkowym obostrzeniem w ramach uchwały będzie zapis o możliwości korzystania z kotłów spełniających tylko wymagania klasy 5 w ramach normy PN-EN 303-5:2012, która określa standardy emisyjne dla urządzeń na paliwa stałe o małej mocy do 500 kW. Termin likwidacji wszystkich urządzeń niespełniających to kryterium ustala się na 2023 r. W szczególności prawdopodobne jest wykluczenie niektórych paliw, np. węgla brunatnego.

Sytuacja w zakresie stanu jakości powietrza na terenie województwa podkarpackiego w ostatnich latach uległa poprawie w skali województwa, chociaż w niektórych ośrodkach odnotowano wzrost poziomu zanieczyszczeń. Samorządy województwa podkarpackiego w latach 2013-2015 wydatkowały na ten cel łącznie ok. 1927 mln zł. Z danych uzyskanych z tej platformy wynika, że zrealizowane przez poszczególne gminy przedsięwzięcia przyniosły efekty w postaci uniknięcia emisji pyłu zawieszonego PM10 w wysokości ok. 613 ton w skali województwa.

 PODLASKIE - Urszula Arter , rzecznik prasowy Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego

Obecnie samorząd nie zamierza wprowadzać na obszarze województwa podlaskiego ograniczeń ani zakazów w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw. Nie planujemy również określać w drodze uchwały rodzajów i jakość paliw dopuszczonych do stosowania na terenie województwa.

W województwie podlaskim występuje problem z dotrzymaniem norm stężeń pyłu zawieszonego PM10 i PM2,5 oraz benzo(a)piranu. Jednak przekroczenia dopuszczalnych norm są znacznie mniejsze niż w innych rejonach kraju. Według badań monitoringowych WIOŚ w Białymstoku w województwie podlaskim w 2015 r. nie odnotowano przekroczeń stężenia średniorocznego pyłu PM10, a przekroczenie stężenia 24-godz. pyłu PM10 odnotowano tylko w Białymstoku (46 dni z przekroczeniem wartości dopuszczalnej, norma zaś to 35 dni).

 ZACHODNIOPOMORSKIE - Łukasz Jucha , biuro prasowe Urzędu Marszałkowskiego Województwa Zachodniopomorskiego

Obecnie w województwie zachodniopomorskim w świetle poprawiającej się jakości powietrza atmosferycznego oraz braku regulacji krajowych odnośnie do wymagań jakościowych dla paliw stałych oraz kotłów małej mocy dopuszczonych do sprzedaży nie podjęto działań wynikających z zapisów ustawy. Poziomy rejestrowanych stężeń sukcesywnie się zmniejszają. W województwie zachodniopomorskim od ponad 5 lat nie występowały przekroczenia poziomu alarmowego i poziomu informowania. Systematyczna poprawa jakości powietrza powoduje, że zmniejsza się liczba stanowisk pomiarowych i wielkość obszarów, na których występują przekroczenia. W związku z powyższym obecnie nie podjęto prac nad uchwałą antysmogową dla stref województwa zachodniopomorskiego.

 ŚLĄSKIE - Łukasz Tekeli , dyrektor wydziału ochrony środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego

Wprowadzenie prawnych regulacji w zakresie eksploatacji instalacji grzewczych czy jakości paliw stosowanych w tych instalacjach na terenie województwa śląskiego jest nieuniknione. W maju 2016 r. marszałek województwa powołał zespół roboczy ds. ograniczania niskiej emisji. Od czerwca br. zespół rozpoczął intensywne prace nad wypracowaniem założeń do uchwały antysmogowej.

Ze względu na złożoność problemu, jakim jest niska emisja, zespół został podzielony na trzy grupy robocze: techniczną, edukacyjną i samorządową. Ze względu na specyfikę regionu śląskiego założenia uchwały w swojej istocie nie zakazują spalania węgla czy drewna. Od samego początku było wiadomo, że nie będzie to kopia uchwały antysmogowej dla Krakowa. Ograniczenia lub zakazy wynikające z założeń do projektu uchwały antysmogowej obejmują całe województwo śląskie i cały rok kalendarzowy. Projektowane są takie zakazy lub ograniczenia, które mają spowodować "cywilizowane spalanie", co oznacza stosowanie odpowiednich jakościowo paliw stałych w odpowiednich urządzeniach grzewczych. Założeniami objęte są wszystkie kotły i piece na paliwo stałe niezależnie od przeznaczenia, tzn. na ogrzewanie budynków, ogrzewanie wody czy przygotowanie posiłków. Regulacje będą dotyczyć całego sektora komunalno-bytowego oraz działalności gospodarczej, gdzie użytkowane są kotły typu domowego (o mocy do 1 MW).

Pożądanym sposobem ogrzewania budynków w województwie śląskim są ciepło systemowe oraz ogrzewanie gazowe. Jeśli występują bariery techniczne lub ekonomiczne podłączenia do sieci, to możliwe będzie ogrzewanie paliwami stałymi (węgiel, drewno), ale przy zastosowaniu kotłów spełniających standardy emisyjne klasy 5 wg normy PN-EN 303-5:2012. Niemożliwa jest jednak wymiana wszystkich urządzeń w krótkim czasie na taką klasę, dlatego przewiduje się wprowadzenie wymogu w sposób stopniowy w zależności od wieku użytkowanego obecnie kotła. Na rynku stosowane są również kotły klasy 3 i 4. Ze względu na to, że do 2016 r. wymiana na takie kotły była dofinansowywana z pieniędzy publicznych, przewiduje się wydłużenie możliwości ich stosowania. Jednocześnie każdy, kto planuje wybudować nowy dom i zamierza ogrzewać go węglem lub drewnem, powinien zaplanować zakup kotła klasy 5.

W obszarze stosowania odpowiednich paliw stałych założenia wskazują na konieczność wprowadzenia zakazu paliw, których spalanie powoduje bardzo wysoką emisję trujących substancji do powietrza, tj.: węgla brunatnego, mułów i flotokoncentratów, wilgotnego drewna, tzn. o wilgotności powyżej 20 proc. W założeniach do uchwały antysmogowej nie znajdują się zapisy o zakazie spalania odpadów, ponieważ reguluje to ustawa o odpadach z 14 grudnia 2012 r.

 WIELKOPOLSKIE - Marzena Wodzińska , członek Zarządu Województwa Wielkopolskiego

Obecnie opracowywany jest projekt programu ochrony powietrza dla strefy wielkopolskiej, który stanowi aktualizację przyjętego w 2013 r. dokumentu. W programie tym planuje się skorygować zapisy dotyczące nowo instalowanych kotłów węglowych. Od 2017 r., czyli pierwszego roku obowiązywania programu, wszystkie nowo instalowane, w ramach realizacji działania wskazanego w harmonogramie rzeczowo finansowym programu, urządzenia grzewcze na terenie strefy wielkopolskiej będą musiały spełniać wymogi klasy 5 wg dyrektywy Ecodesign zgodnie z normą PN-EN 303-5:2012. Pozwoli to wyeliminować ciągły przyrost kotłów pozaklasowych. W tego typu urządzeniach niemożliwe jest stosowanie najgorszych i najbardziej emisyjnych asortymentów węgla oraz spalanie odpadów. Instalowanie indywidualnych urządzeń grzewczych powinno być poprzedzone przeprowadzeniem termomodernizacji budynku. Połączenie tych działań pozwoli na uniknięcie instalowania niepotrzebnie urządzenia o zbyt dużej mocy cieplnej, a w konsekwencji jego efektywne wykorzystanie.

Przygotowaliśmy już ankiety dla wszystkich gmin, by wypowiedziały się w sprawie podjęcia uchwały antysmogowej. Ankiety te mają określić uzasadnioną potrzebę wsparcia samorządów gminnych w oparciu o ten akt prawa miejscowego oraz ograniczenia lub zakazy w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw. W zależności od wyników ankiety zostaną podjęte decyzje w sprawie powołania zespołu roboczego ds. uchwały antysmogowej i rozpoczęcia pracy nad taką uchwałą.