Nie można liczyć tylko na wiatr

Według danych generalnego inspektora ochrony środowiska, które stały się bazą dla raportu Polskiego Alarmu Smogowego, Gdynia miała najniższe średnioroczne pomiary pyłu PM 10. Powietrze w miastach na północy jest w ogóle czystsze niż w Polsce centralnej czy na południu dzięki warunkom geograficznym, jednak nie można liczyć tylko na silny wiatr od morza. Rozwiązania, jakie zastosowała Gdynia, by to czyste powietrze chronić, mogą być dobrym pomysłem także dla innych miast.

Źródła zanieczyszczeń w miastach są zasadniczo dwa: samochody i metody ogrzewania domów czy mieszkań oparte na paliwie stałym - węglu i drewnie. Aby do minimum zredukować wpływ tego drugiego na jakość powietrza, Gdynia zdecydowała się na połączenie wielu programów i działań, które zarówno wspomagają korzystne decyzje poszczególnych mieszkańców, jak i mają wpływ na działania władz miejskich.

Jak ograniczyć szkodliwe emisje powstające przy ogrzewaniu domów jednorodzinnych? W Gdyni zwrócono uwagę, że nie zawsze powodem niewłaściwych zachowań mieszkańców jest zła wola. Czasem jest to po prostu niewiedza. Żeby z nią walczyć, powstał projekt "KOZA - korzystne ograniczenie zanieczyszczenia atmosfery". Strażnicy miejscy, którzy wśród swoich zadań mają m.in. sprawdzanie, czym pali się w piecach indywidualnych, nie ograniczają się do kontroli. Uczą także, jak palić efektywnie i - jak się okazuje - odnoszą świetne efekty, bo oprócz dbania o środowisko, właściwe metody pozwalają także zaoszczędzić. W skrócie: ułożenie rozpałki na dole stosu paliwa skutkuje o wiele gorszym dopływem tlenu, co z kolei przekłada się na skład dymu. Metoda górna zaś nie tylko zmniejsza emisję, lecz także pozwala uzyskać tę samą ilość ciepła przy zużyciu o 30 proc. mniejszej ilości paliwa niż ta, którą stosuje się powszechnie. Tę prawidłowość strażnicy z EkoPatrolu demonstrują pokazowo - używając dwóch pieców koza. W Gdyni jest około 2,3 tys. pieców indywidualnych, po zsumowaniu ich wpływu na otoczenie zmiana jest więc istotna.

Indywidualne piece węglowe są najmniej ekologicznym sposobem ogrzewania. Dlatego od 18 lat miasto wspomaga mieszkańców, którzy chcą je zlikwidować i zamontować piec gazowy, pompę ciepła, (a dla pozyskiwania energii elektrycznej kolektory słoneczne, siłownię wiatrową lub panele fotowoltaiczne). Premiowane finansowo jest natomiast podłączenie do miejskiej sieci ciepłowniczej, ponieważ jest to najbardziej efektywne energetycznie i najczystsze źródło ogrzewania. Dotacja w takim przypadku wynosi minimum 3 tys. zł, a przy przejściu na ogrzewanie gazowe można otrzymać od 1,8 tys. zł. Środki pochodzą z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. W latach 2012-2017 Gdynia przekazała mieszkańcom łącznie 1 812 257,13 zł. W 2017 roku z dotacji skorzystały 92 osoby. Kwota dofinansowania zależy od metrażu. Specjalny kalkulator jest dostępny na stronie na www.cieplolubni.com.pl

Ważna jest edukacja prośrodowiskowa i to nie tylko dzieci i młodzieży. Dlatego powstał "Program edukacyjny Gminy Miasta Gdynia na rzecz ograniczenia zużycia energii oraz wsparcia gospodarki niskoemisyjnej, a także gospodarki cyrkulacyjnej na lata 2016-2018". Ujęte w nim działania to np. szkolenia dla zarządców nieruchomości na temat podłączania budynków do sieci ciepłowniczej i likwidacji pieców do ogrzewania wody (junkersów). Mieszkańców szkoli się na temat możliwych dotacji na cele ekologiczne. Ponad 100 kierowców miejskich spółek autobusowych przeszkolono z zagadnień ecodrivingu, a ponad 100 pracowników szkół i nauczycieli z zakresu prawidłowych zachowań w budynku szkoły związanych z oszczędzaniem ciepła i energii elektrycznej. Dla uczniów szkół podstawowych odbyły się trzy edycje konkursu "Pokonaj smoga".

Od 2 listopada 2017 roku ok. 450 budynków miejskich i 1,5 tys. punktów poboru energii zostało objętych monitoringiem zużycia prądu, gazu i ciepła przy pomocy elektronicznego systemu InvisoLite. Dane wprowadza się przez aplikację w przeglądarce internetowej. Analiza informacji ma wspomóc nie tylko sprawniejsze zarządzanie potrzebami energetycznymi, a w związku z tym obniżenie ponoszonych przez samorząd kosztów zakupu energii. Zwiększenie efektywności pozwala także na spadek emisji dwutlenku węgla. System powstał specjalnie dla Gdyni. Miasto przeprowadziło też termomodernizację 17 szkół, a obecnie trwa taki proces w 31 komunalnych budynkach. Środki pochodzą z Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w ramach Regionalnego Projektu Operacyjnego Województwa Pomorskiego. W 16 szkołach zostaną zamontowane mikroinstalacje OZE.

Wiele obszarów działania wymaga koordynacji.

- Samodzielny Referat ds. Energetyki został powołany w 2014 r. Bardzo szybko okazało się, że takie skoordynowanie działań na rzecz efektywności energetycznej przynosi wymierne efekty. Referat koordynuje wdrażanie Planu Gospodarki Niskoemisyjnej, grupowe zakupy gazu (grupa zakupowa liczyła 33 podmioty) i energii elektrycznej (grupa liczyła 41 podmiotów), organizując przetargi na energię. Oszczędności w stosunku do stawek taryfowych prądu wyniosły dla samej Gdyni prawie 7 mln zł. Referat zainicjował współpracę z partnerami komercyjnymi, dostawcami mediów: OPEC, EDF Polska (obecnie PGE Energia Ciepła) i PGNiG. Firmy te uruchamiają we współpracy z Miastem Gdynia programy wspierania ogrzewania sieciowego i gazowego. W prostej linii oznacza to oszczędności dla budżetu gminy i konsekwentne wdrażanie programów termoefektywności - komentuje Marek Stępa, wiceprezydent Gdyni ds. rozwoju.

@RY1@i02/2018/017/i02.2018.017.05000030c.801.jpg@RY2@

fot. http://powietrze.gios.gov.pl

Stacja pomiarowa Armaag, Gdynia Śródmieście, ulica Wendy