Czyste powietrze nie tylko dzięki wiatrom

– Stan powietrza w Gdyni jest bardzo dobry, mamy jedne z najlepszych wyników w Polsce. Często spotykamy się z opinią, że to nadmorskie wiatry nam sprzyjają, ale gdyby nie nasze działania na rzecz ekologii, tak dobrze z pewnością by nie było – mówi Michał Guć, wiceprezydent ds. innowacji.

– Problem smogu praktycznie nas nie dotyczy. Jedna trzecia naszego taboru komunikacji miejskiej to trolejbusy, które są całkowicie bezemisyjne, jako pierwsze miasto w Polsce rozpoczęliśmy udzielanie dotacji na wymianę pieców na węgiel, gdyńska straż miejska sprawnie reaguje na sygnały o spalaniu śmieci, mamy umowę na badanie popiołów, a w przypadku potwierdzenia, że w piecu palono śmieciami, kierujemy wnioski do sądu o ukaranie. Najlepszym dowodem na to, że mamy się czym pochwalić, są nagrody uzyskiwane przez Gdynię w plebiscycie Eco-Miasto. W 2017 r. wygraliśmy aż w trzech kategoriach, w 2018 r. zdobyliśmy laury za gospodarkę w obiegu zamkniętym. Niezależnie od zdobytych laurów, w ubiegłym roku zainstalowaliśmy w całym mieście 10 wskaźnikowych czujników jakości powietrza, pod koniec stycznia doszły kolejne trzy. Nasza sieć pomiarowa liczy łącznie 16 czujników, włączając w to te, które funkcjonują w aglomeracji już od wielu lat w ramach sieci Państwowej Inspekcji Środowiska. Na stronie gdynia.pl mamy ciągły podgląd wskazań wszystkich czujników. Każdy mieszkaniec może w dowolnym momencie sprawdzić stan powietrza w swojej najbliższej okolicy, co nie jest bez znaczenia wobec wszechobecnych informacji o smogu. Na szczęście mieszkając w Gdyni, nie musimy się martwić z tego powodu, choć czasami mogą się zdarzyć przekroczenia, ale mają one miejsce w jednej z dzielnic, która jest położona w zagłębieniu terenu i przeważa tam zabudowa jednorodzinna. Tam właśnie organizujemy warsztaty, jak prawidłowo palić w piecu i prowadzimy działania informacyjne na temat możliwych do uzyskania dofinansowania na wymianę pieca – wymienia Michał Guć.

Program dotacji dla mieszkańców na likwidację pieców węglowych i montaż źródeł energii odnawialnej funkcjonuje w mieście od 2000 r. Od 2016 r. na mocy nowej uchwały można również otrzymać wsparcie na zwiększenie efektywności energetycznej, a katalog OZE, na który Gdynia przekazuje dotacje, został rozszerzony. Efektem tych programów w ostatnich siedmiu latach było przekazanie mieszkańcom łącznie prawie 2,3 mln zł. Gdynia, a dokładniej Okręgowe Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej, inwestuje też w rozwój sieci ciepłowniczej na terenie gminy. Koszt tych prac to 78,2 mln zł. Modernizacja i budowa nowych sieci z pewnością przyczynią się do tego, że właściciele nieruchomości będą wybierali ekologiczne ciepło z sieci, a nie rozwiązania oparte na indywidualnych źródłach ciepła. Niesłychanie ważne są też wszelkie działania zmierzające do tego, by oszczędzać energię cieplną i zadbać o termomodernizację budynków będących własnością komunalną.

– Trwa projekt termomodernizacji szkół, obejmujący 17 budynków, o wartości prawie 77 mln zł. Drugi podobny projekt dotyczy 14 budynków mieszkalnych, o wartości około 15 mln zł. To nasze flagowe projekty ekologiczne. Planowana oszczędność energii wyniesie łącznie to ok. 18 000 MWh. Oba projekty są projektami metropolitalnymi, które zyskały dofinansowanie ze środków europejskich w ramach Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (RPO dla woj. pomorskiego) – mówi Michał Guć.

Termomodernizacja szkół poprawiła efektywność energetyczną budynków średnio o 41 proc. w jednym budynku, a osiągnięte oszczędności sięgają około 100 tys. zł na rok na budynek.

Poprzedniej zimy wystartował w Gdyni projekt pod nazwą K.O.Z.A, czyli Korzystne Ograniczanie Zanieczyszczeń Atmosfery. Jest on kontynuowany także w tym roku. Ekopatrol Straży Miejskiej przy pomocy dwóch piecyków typu „koza” organizuje pokazy dla mieszkańców, jak efektywnie rozpalać piec, by ograniczyć emisję szkodliwych substancji. To też okazja do zadawania pytań o to, jak palić w piecu, by jak najmniej zanieczyszczać powietrze. Polecaną metodą jest odgórna metoda rozpalania, dzięki której można zaoszczędzić nawet 30 proc. drewna lub węgla. Metoda, przyjmowana początkowo z niedowierzaniem, broni się sama, gdyż po jej zastosowaniu dym ma kolor biały, co demonstruje gdyński Ekopatrol podczas pokazów. W styczniu tego roku odbył się pokaz dla uczniów Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 3 w Gdyni Dąbrowie.

– Dzieci, które w młodości nabędą pewne nawyki i umiejętności, w wieku dorosłym będą potrafiły zachowywać się w odpowiedni, dobry dla środowiska sposób. Będą mieć wpływ na to, jak będzie wyglądać atmosfera i środowisko – mówi Krzysztof Jankowski, dyrektor Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 3.

Innym, bardzo innowacyjnym projektem jest InvisoLite, z którego Gdynia korzysta od jesieni 2017 r. Jego zadaniem jest gromadzenie danych na temat zużycia energii za prąd, gaz czy ciepło sieciowe w budynkach miejskich i w efekcie obniżenie emisji CO2. W listopadzie 2018 r. została udostępniona najnowsza wersja systemu, która pozwala na więcej możliwości i w efekcie daje jeszcze większe oszczędności energii, co oznacza mniej CO2 w atmosferze.To przykład współpracy z sektorem prywatnym, system udostępnił francuski koncern Dalia.

– To już kolejny etap współpracy. System InvisoLite® wprowadziliśmy pod koniec ubiegłego roku. Nowa wersja systemu posiada certyfikat ISO 50001, który jest normą dotyczącą redukcji kosztów, zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych. Dzięki systemowi możliwa jest optymalizacja efektywności energetycznej obiektów, co przekłada się na ograniczenie wydatków. W sytuacji wzrostu cen energii, z którymi mierzą się aktualnie gminy w Polsce nie jest to bez znaczenia – mówił w listopadzie ubiegłego roku Marek Stępa, ówczesny wiceprezydent Gdyni.

Kompleksowym monitorowaniem zużycia energii i mediów jest objętych już ponad 800 budynków i 1500 punktów poboru energii w Gdyni. Gdynia stawia sobie ambitny cel poprawy efektywności energetycznej obiektów o średnio 20–30 proc., a że jest to możliwe, pokazały doświadczenia z krajów zachodnich.

Gdynia w swoich działaniach na rzecz czystego powietrza ma kilku wypróbowanych sojuszników. Partnerami miasta są PGE Energia Ciepła – producent energii cieplnej, i OPEC – jej dystrybutor. Dzięki tej trójstronnej współpracy mieszkańcy, którzy zdecydują się na likwidację pieców węglowych, mogą liczyć na dotacje z każdego źródła osobno. Powstał specjalna strona internetowa Cieplolubni.com.pl i prowadzona jest kampania informacyjna „Daj się ogrzać, przyłącz się do ciepłolubnych”. Wspólne działania dają efekty, już w szkole dzieci uczą się, jak oszczędzać prąd i ciepło w swoim szkolnym budynku i rywalizują w konkursie „Każdy WAT na wagę złota”. Połowa zaoszczędzonych pieniędzy zostaje w szkole i dzieci decydują, na co je wydać. Dzięki aktywności samych uczniów Gdynia oszczędziła ponad 100 tys. zł.