Parytet wkracza do samorządów

W tegorocznych wyborach samorządowych po raz pierwszy będzie miał zastosowanie wymóg zachowania parytetu płci, który zadebiutował w wyborach parlamentarnych w 2011 r. Zgodnie z art. 425 par. 3 kodeksu wyborczego (Dz.U. z 2011 r. nr 21, poz. 112 ze zm.) na listach do rad miast na prawach powiatu (w pozostałych gminach będą jednomandatowe okręgi wyborcze), powiatów, sejmików województw i warszawskich dzielnic musi się znaleźć po co najmniej 35 proc. mężczyzn i kobiet. Komitety na ułożenie list mają czas do 7 października.

- Sankcją za niedopełnienie wymogu kwoty płci jest niezarejestrowanie listy - przestrzega prof. Marek Chmaj, konstytucjonalista.

Opinie samorządowców

- Dziś komitety partyjne czy bezpartyjne na siłę szukają kobiet, bo jest ich w polityce mniej. Na giełdzie nazwisk ciągle się słyszy: potrzebuję jeszcze dwóch kobiet na listę do powiatu czy sejmiku. W ten sposób została wypaczona idea równego dostępu do polityki. Decydującym kryterium nie staje się wiedza, merytoryczne przygotowanie, tylko płeć - uważa Bartłomiej Bartczak, burmistrz Gubina.

Inaczej uważa Matylda Durka-Bojarun, radna powiatu legionowskiego. Jej zdaniem parytety na listach wyborczych odzwierciedlają zmiany, które zaszły w społeczeństwie.

- Mężczyźni często do polityki podchodzą ambicjonalnie, a kobiety bardziej skupiają się na rozwiązywaniu codziennych problemów. Z tego powodu oraz ze względu na stereotypy związane z polityką trudno namówić je do udziału w wyborach. Dzięki parytetom teraz mężczyźni muszą się postarać i chociaż 35 proc. kobiet zachęcić do zaangażowania się w politykę - podkreśla.

Dodaje, że paradoksalnie wprowadzenie kwot w kodeksie wyborczym jest w interesie mężczyzn. - Jestem przekonana, że niedługo to oni będą mieli problem z dostaniem się na listy wyborcze - uważa.

- Parytety to słuszne rozwiązanie. Moim zdaniem ustalenie 35-proc. progu nie zaszkodzi polityce regionalnej. Taki wymóg został z powodzeniem wprowadzony w innych krajach europejskich - twierdzi Krzysztof Dąbrowski, przewodniczący rady gminy Gielniów.

Zwraca jednak uwagę na problem ze znalezieniem odpowiedniej liczby chętnych kobiet. - W konsekwencji może to doprowadzić do tego, że na listach znajdą się osoby z przypadku - zaznacza.

Wprowadzenie w 2011 r. do kodeksu wyborczego parytetów, a właściwie - jak wyjaśnia prof. Marek Chmaj - kwot obowiązkowych proporcji pomiędzy kobietami i mężczyznami, od początku budziło wątpliwości, m.in. konstytucyjne.

- Ścisłe rozumienie pojęcia "parytet" oznacza podział miejsc 50 na 50. Powszechnie jest ono jednak także stosowane na określenie innych proporcji reprezentacji kobiet i mężczyzn na listach wyborczych czy w organach kolegialnych (np. 80 do 20 czy 70 do 30) - tłumaczy konstytucjonalista.

Podnoszono, że kwoty płci na listach wyborczych mogą być sprzeczne z konstytucyjnymi zasadami: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 konstytucji), równouprawnienia kobiet i mężczyzn (art. 33) oraz pluralizmu politycznego (art. 11). - W obecnym kształcie kodeksu wyborczego nie ma jednak argumentów przemawiających przeciw zgodności przyjętych rozwiązań z Konstytucją RP - uważa prof. Marek Chmaj.

Pół na pół

W Sejmie są jeszcze dwa poselskie projekty nowelizacji kodeksu wyborczego, które idą znacznie dalej. Jeden z nich proponuje wprowadzenie klasycznego parytetu, czyli 50 proc. kobiet i 50 proc. mężczyzn na listach. Drugi przewiduje zasadę suwaka na listach wyborczych, tzn. naprzemiennego umieszczania na kolejnych pozycjach kobiet i mężczyzn. W czerwcu po II czytaniu w Sejmie projekty zostały skierowane do komisji. Nikłe są więc szanse na ich wejście w życie przed wyborami samorządowymi. Poza tym tu także są poważne wątpliwości co do ich konstytucyjności.

- Odgórne ograniczenie liczby kobiet i mężczyzn na listach wyborczych będzie stanowić pogwałcenie praw każdej płci. Nowelizacje nie tylko nie doprowadzą do rzeczywistego zrównania szans w życiu polityczno-społecznym, ale będą wręcz stanowić podstawę do ich dyskryminacji. O ile system kwotowy można uznaćza zgodny z konstytucją, gdyż w znikomym stopniu zawęża ramy gry wyborczej, o tyle parytety i zasada suwaka wprowadzają nadmierne ograniczenia - ocenia prof. Chmaj.

@RY1@i02/2014/175/i02.2014.175.183000100.803.jpg@RY2@

Wybory do rad miasta na prawach powiatu

Leszek Jaworski

 dgp@infor.pl