W poszukiwaniu najbardziej wszechstronnych gospodarzy 2016 roku

Istnieje wiele rankingów, w których różni eksperci podejmują się oceny polskich samorządów. To, co wyróżnia "Perły Samorządu", to fakt, iż oceniamy nie tylko gminy, lecz także ich włodarzy - prezydentów miast, burmistrzów oraz wójtów. Naszym zdaniem dobry włodarz zasługujący na miano "Perły Samorządu" to gospodarz, który musi stawić czoła wielu wyzwaniom i oczekiwaniom członków społeczności lokalnej oraz pełnić zróżnicowane funkcje istotne dla rozwoju gminy.

Im bardziej elastyczny, tym lepszy

Wójt, burmistrz czy prezydent miasta to osoba, która odgrywa w swoim życiu zawodowym wiele ról. Pełni je na mocy mandatu zaufania, jakiego społeczność lokalna udzieliła mu podczas wyborów. Włodarz samorządowy - niczym aktor - musi sprostać wszystkim rolom, pamiętając, że jego publiczność jest niezwykle wymagająca i wyczulona na fałsz. Celem tegorocznego rankingu było wyłonienie tych włodarzy, którzy odnajdują się najlepiej w wielu dziedzinach swojej działalności.

Jak to zmierzyć i ocenić

Podstawowym założeniem naszego rankingu jest przyjęcie perspektywy minionego roku. Nie oceniamy tu całych kadencji włodarzy czy też rozwoju społeczno-gospodarczego gmin na przestrzeni ostatnich niemal 30 lat samorządności w Polsce. Pytania odnosiły się jedynie do działań podjętych w roku 2016, dając nam obraz aktywności włodarzy we wskazanych przez nas obszarach.

Proces oceny został podzielony na dwa etapy - w pierwszym skupiliśmy się na pytaniach zamkniętych dotyczących m.in. obciążenia budżetu gminy wynagrodzeniami, stosowania kodeksu etycznego, badań satysfakcji z poziomu obsługi klienta czy rozwiązań mających na celu włączenie społeczności lokalnej we współrządzenie. Wychodząc z założenia, że najlepszą wizytówką włodarza jest jego gospodarstwo - do ogólnego wyniku włodarza wliczona została również częściowo ocena gminy. Wyniki zostały przeliczone przy użyciu metody benchmarkowej (porównawczej), w której maksymalną liczbę punktów otrzymywał włodarz o najwyższym wskaźniku, a pozostałym punkty przydzielano proporcjonalnie. Oznacza to, że im bardziej wyrównany poziom, tym mniejsze różnice punktowe między poszczególnymi włodarzami. Pierwszy etap pozwolił nam wybrać najlepsze dwunastki w każdej kategorii. Następnie Kapituła Rankingu oceniła odpowiedzi na pytania otwarte. W jej skład weszli eksperci w dziedzinie samorządu terytorialnego pochodzący z różnych środowisk. W tegorocznej Kapitule zasiedli - prof. Hanna Godlewska-Majkowska ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, Marta Gadomska-Byrska oraz Zofia Jóźwiak - redaktorki Dziennika Gazety Prawnej i pomysłodawczynie rankingu, Mariola Wytrykus z zespołu doradztwa dla sektora publicznego Deloitte, a także Kuba Wygnański, prezes organizacji "Stocznia". Kapituła obradowała, stosując metodę delficką - początkowo każdy z jej członków na podstawie własnych przekonań oraz wiedzy oceniał gminy samodzielnie, następnie na kolejnych spotkaniach, w trakcie dyskusji, oceniający osiągnęli consensus co do ostatecznych wyników.

Panowie na czele, ale nie we wszystkich kategoriach

W zeszłorocznej edycji rankingu prezydent Gdańska Paweł Adamowicz nie miał sobie równych w kategorii miast powyżej 100 tys. mieszkanców. W tym roku zwyciężył ponownie, jednak jego przewaga nad konkurentami nie była już tak imponująca jak w poprzedniej edycji. Drugie miejsce zajął prezydent Poznania Jacek Jaśkowiak (w zeszłym roku uplasował się na 9. miejscu). Jest to najlepszy dowód, że doświadczenie nie zawsze idzie w parze z wynikami - prezydent Jaśkowiak pełni swój urząd pierwszą kadencję. Podium uzupełnił prezydent Gdyni Wojciech Szczurek, zwycięzca "Pereł Samorządu 2015", które stanowiły podsumowanie 25-lecia polskiej samorządności.

W kategorii gmin miejskich do 100 tys. zwyciężyła Beata Moskal-Słaniewska. Choć pani prezydent jest debiutantką w naszym rankingu, tego wyniku nie należy traktować jako niespodzianki. Świetny rezultat gminy miejskiej Świdnica, która wygrała w kategorii miast do 100 tys. mieszkańców, to najlepsza wizytówka pani prezydent. Warto zaznaczyć, że Beata Moskal-Słaniewska jest pierwszą kobietą, która zdobyła miano zwycięzcy rankingu "Perły Samorządu". Na drugim miejscu znalazł się prezydent Bolesławca Piotr Roman, kolejny tegoroczny debiutant w naszym rankingu. Trzecie miejsce zajął prezydent Nowego Sącza Ryszard Nowak - ubiegłoroczny laureat.

W kategorii gmin miejsko-wiejskich tryumfował Jacek Lipiński, burmistrz Aleksandrowa Łódzkiego. Na podium uplasowali się również Marian Buras, burmistrz Morawicy, oraz Roman Ptak, burmistrz Niepołomic.

W kategorii gmin wiejskich bezkonkurencyjny okazał się Krzysztof Harmaciński - wójt gminy Iława, który w zeszłym roku uplasował się na drugim miejscu. Z kolei drugie miejsce tym razem przypadło w udziale zeszłorocznemu laureatowi Adamowi Jaskulskiemu, wójtowi gminy wiejskiej Świdnica. Podium uzupełnił Krzysztof Turek, wójt Starych Babic.

Najlepsi włodarze

	Paweł Adamowicz Gdańsk	Beata Moskal-Słaniewska Świdnica	Jacek Lipiński Aleksandrów Łódzki	Krzysztof Harmaciński Iława
	Jacek Jaśkowiak Poznań	Piotr Roman Bolesławiec	Marian Buras Morawica	Adam Jaskulski Świdnica
	Wojciech Szczurek Gdynia	Ryszard Nowak Nowy Sącz	Roman Ptak Niepołomice	Krzysztof Turek Stare Babice
	Krzysztof Żuk Lublin	Tomasz Andrukiewicz Ełk	Waldemar Miśko Karlino	Tadeusz Tkaczyk Strawczyn
	Grzegorz Sapiński Kalisz	Roman Smogorzewski Legionowo	Tomasz Śmietanka Kozienice	Anna Mołodciak Kłodawa
	Tadeusz Ferenc Rzeszów	Piotr Przytocki Krosno	Tadeusz Pogoda Świecie	Piotr Dragan Wisznice
	Hanna Zdanowska Łódź	Krzysztof Chojniak Piotrków Trybunalski	Wacław Ligęza Bobowa	Bartosz Derech Rokietnica
	Zygmunt Frankiewicz Gliwice	Beata Klimek Ostrów Wielkopolski	Zbigniew Łopusiewicz Stronie Śląskie	Iwona Łebek Długołęka
	Tadeusz Truskolaski Białystok	Grzegorz Dudzik Zielonka	Wiesław Śniecikowski Pasłęk	Jerzy Kołakowski Ustronie Morskie
	Piotr Grzymowicz Olsztyn	Janusz Chwierut Oświęcim	Igor Bandrowicz Prusice	Stanisław Rokosz Dębica

Jak ocenialiśmy wójtów, burmistrzów i prezydentów

- choć od ostatnich wyborów samorządowych minęło już trochę czasu, to jednak w tworzeniu rankingu tradycyjnie braliśmy pod uwagę liczbę kadencji włodarza, poparcie wyborcze oraz frekwencję podczas wyborów. Należy jednak zaznaczyć, iż nie były to kryteria rozstrzygające;

- mimo iż społeczność lokalna rzadko widzi go w tej roli, włodarz to również menedżer - od jego umiejętności i sposobu zarządzania zależy wydajność organizacji. Dobry menedżer stara się minimalizować koszty przy jednoczesnym utrzymaniu wysokiego standardu świadczonych usług. W ramach tej kategorii oceniliśmy włodarza pod kątem zdolności przywódczych oraz sposobu organizacji wewnętrznej pracy urzędu i modelu operacyjnego;

- potencjał drzemiący w społeczności lokalnej może być wykorzystywany z różną skutecznością. W ramach tej kategorii ocenialiśmy włodarzy pod kątem sposobu koordynacji działań lokalnych, m.in. poprzez organizację konsultacji społecznych i innych form partycypacji czy powoływania gremiów doradczych (np. rady seniorów lub młodzieżowej rady gminy);

- celem dobrego włodarza jest ciągły rozwój gminy, a nie perspektywa zwycięstwa w kolejnej kadencji. Dlatego postanowiliśmy ocenić włodarzy pod kątem realizacji działań długofalowych pokazujących, że wspólnota lokalna jest ważniejsza niż kolejne wybory samorządowe. Pytaliśmy o zabezpieczenie środków finansowych na rozwój gminy, a także strategię przeciwdziałania problemom demograficznym w gminie.

agp

@RY1@i02/2017/104/i02.2017.104.08800020a.801.jpg@RY2@

Radosław Kubaś

lider zespołu doradztwa dla sektora publicznego Deloitte

@RY1@i02/2017/104/i02.2017.104.08800020a.802.jpg@RY2@

Jan Kowalczyk

konsultant w zespole doradztwa dla sektora publicznego Deloitte