Czy wszystkie osoby zatrudnione w urzędach podlegają większej ochronie prawnokarnej

Urzędnicy, którzy są przedmiotem działań przestępczych, są podmiotem szczególnie intensywnej ochrony prawnokarnej. Wybrane rodzaje przestępstw, które zostały ujęte w rozdziale XXIX kodeksu karnego, penalizują zachowania godzące w działalność instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego, a przez to przeważnie w reprezentujących je funkcjonariuszy publicznych.

Definicja funkcjonariusza publicznego została umieszczona w art. 115 par. 13 kodeksu karnego, który enumeratywnie zakreśla krąg osób, którym można przypisać to miano. Są nimi przede wszystkim radni, osoby będące pracownikami administracji rządowej, innego organu państwowego lub samorządu terytorialnego (oprócz osób pełniących wyłącznie czynności usługowe), a także inne osoby w zakresie, w którym uprawnione są do wydawania decyzji administracyjnych.

Z uwagi na dość dużą pojemność poszczególnych określeń zawartych w definicji funkcjonariusza publicznego dość często powstawały wątpliwości interpretacyjne dotyczące możliwości przypisania takiego miana osobom sprawujących wybrane funkcje publiczne. Przykładowo Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 25 września 2005 r., I KZP 28/05, stwierdził, że funkcjonariuszem publicznym zaliczającym się do tej kategorii osób jest, jako pracownik gminy, również strażnik gminny (miejski). Funkcjonariusze są także osoby będące pracownikami organu kontroli państwowej lub organu kontroli samorządu terytorialnego, np. regionalnej izby obrachunkowej. Z drugiej strony chociaż sołtys wsi nie jest funkcjonariuszem państwowym w rozumieniu art. 115 par. kodeksu karnego, to przysługuje mu taka sama ochrona prawnokarna jak funkcjonariuszowi państwowemu. Przewiduje to wprost art. 36 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - (t.j. Dz. U. z 2001 r. nr 142 poz. 1591 z późn. zm.). Źródłem obowiązków sołtysa jest statut sołectwa. Tak uznał Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z 29 października 2002 r., II AKa 258/2002. Za funkcjonariusza publicznego może zostać uznany także lekarz. Jeżeli jest on zatrudniony w publicznej służbie zdrowia, może być uznany za funkcjonariusza publicznego w rozumieniu art. 115 par. 13 kodeksu karnego wtedy, gdy swój zawód łączy z funkcjami o charakterze administracyjnym (wyrok Sądu Najwyższego - Izba Wojskowa z 27 listopada 2000 r., WKN 27/2000).

Funkcjonariuszami publicznymi nie są osoby wykonujące w urzędach wyłącznie czynności usługowe. Za takie uważane są czynności, które nie mają bezpośredniego związku z merytorycznymi zadaniami urzędu. Oznacza to, że funkcjonariuszem publicznym nie będzie sprzątaczka, kierowca, konserwator czy osoba zajmująca się jedynie odbieraniem telefonów od petentów.

Definicji funkcjonariusza publicznego wymienionej w kodeksie karnym nie należy mylić z definicja zawartą w ustawie z 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz.U. nr 34, poz. 173). Zgodnie z jej art. 1 pkt 1 funkcjonariuszem publicznym jest każda osoba działająca w charakterze organu administracji publicznej lub z jego upoważnienia albo jako członek kolegialnego organu administracji publicznej. Jest to także osoba wykonująca w urzędzie organu administracji publicznej pracę w ramach stosunku pracy, stosunku służbowego lub umowy cywilnoprawnej, która jednocześnie bierze udział w prowadzeniu sprawy rozstrzyganej w drodze decyzji lub postanowienia przez taki organ. W związku z powyższym w polskim systemie prawa istnieją dwie definicje funkcjonariusza publicznego, które opisują go odmiennie.

@RY1@i02/2011/203/i02.2011.203.08800050d.802.jpg@RY2@

Izabela Kulińska, radca prawny

KS