Kiedy można odmówić przyjęcia mandatu za wykroczenie drogowe

Czy mogę zostać surowiej ukarany przez sąd

@RY1@i02/2013/012/i02.2013.012.18300150e.815.jpg@RY2@

Sąd ma możliwość nałożenia na kierowcę znacznie wyższej grzywny niż policjant czy strażnik miejski w trybie mandatowym. O zagrożeniu decyduje w takich przypadkach naruszony przepis kodeksu wykroczeń, a nie taryfikator. W zależności od popełnionego czynu na obwinionego może więc zostać nałożona grzywna sięgająca nawet 5 tys. zł. W praktyce tak wysokie kary są orzekane niezmiernie rzadko, a sądy kierują stawkami zbliżonymi do tych, które stosuje policja. Zatem gdy okoliczności sprawy jednoznacznie wskazują, że doszło do wykroczenia, nie warto odmawiać przyjęcia mandatu. Kierowca ostatecznie zostanie ukarany grzywną w podobnej wysokości, a dodatkowo będzie musiał stawić się w sądzie i w razie skazania pokryć koszty postępowania, które mogą być wyższe niż sam mandat.

Podstawa prawna

Art. 24 par. 1 ustawy z 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2010 r. nr 46, poz. 275 z późn. zm.).

Czy zapłacę mandat, jeśli nie mam meldunku

@RY1@i02/2013/012/i02.2013.012.18300150e.816.jpg@RY2@

W postępowaniu mandatowym można nakładać grzywnę w drodze mandatu karnego gotówkowego, który trzeba zapłacić na miejscu kontroli. Mandat gotówkowy może zostać wypisany nie tylko wobec osoby czasowo przebywającej na terytorium Polski, a więc obcokrajowca. Jest to także konieczne w przypadku popełnienia wykroczenia drogowego przez osobę niemającą stałego miejsca zamieszkania albo pobytu. Grzywna nałożona w drodze mandatu karnego gotówkowego musi być uiszczona w polskiej walucie bezpośrednio policjantowi, który ją nałożył. Mandat taki staje się prawomocny z chwilą uiszczenia grzywny. W przypadku gdy osoba, wobec której stosuje się procedurę nałożenia mandatu karnego gotówkowego, nie posiada przy sobie gotówki albo zachodzą okoliczności uniemożliwiające pobranie pieniędzy w punkcie wymiany walut, bankomacie lub banku - przyjmuje się, że osoba ta nie ma możliwości uiszczenia grzywny. Wówczas wdraża się wobec niej postępowanie przyspieszone. Podobnie jest w razie odmowy przyjęcia mandatu karnego gotówkowego. Wtedy policjant ma prawo zatrzymać sprawcę wykroczenia i doprowadzić go do sądu.

Podstawa prawna

Art. 45 par. 1 pkt 1, art. 90 par. 1, art. 91 i 98 par. 1 i 2 ustawy z 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. z 2008 r. nr 133, poz. 848 z późn. zm.).

Czy muszę zapłacić stary mandat

@RY1@i02/2013/012/i02.2013.012.18300150e.817.jpg@RY2@

Grzywny nałożone w drodze mandatu karnego, nawet za najcięższe przewinienia drogowe, tracą swoją ważność najpóźniej po 3 latach. Zgodnie z art. 45 kodeksu wykroczeń karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok. Jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od popełnienia czynu. Z kolei orzeczona kara lub środek karny za wykroczenie nie podlega wykonaniu, jeżeli od daty uprawomocnienia się rozstrzygnięcia upłynęły 3 lata.

Podstawa prawna

Art. 45 ustawy z 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2010 r. nr 46, poz. 275 z późn. zm.).

Czy policjant może odstąpić od nałożenia mandatu

@RY1@i02/2013/012/i02.2013.012.18300150e.818.jpg@RY2@

W stosunku do sprawcy wykroczenia można poprzestać na zastosowaniu pouczenia, zwróceniu uwagi, ostrzeżeniu lub na zastosowaniu innych środków oddziaływania wychowawczego. Policjant lub strażnik miejski nie ma więc obowiązku ukarania sprawcy wykroczenia mandatem karnym. Pouczenie polega na wyjaśnieniu sprawcy wykroczenia, że czyn, jakiego się dopuścił, jest niezgodny z obowiązującymi normami, i ostrzeżeniu, że ponowne jego popełnienie będzie skutkować odpowiedzialnością. Okolicznościami uzasadniającymi zastosowanie środków oddziaływania wychowawczego są w szczególności: przywrócenie stanu poprzedniego (np. uprzątnięcie wyrzuconych przez kierowcę śmieci zaśmiecających miejsce publiczne) czy zapewnienie ze strony sprawcy, że nie popełni w przyszłości podobnego czynu zabronionego. Decyzję o zastosowaniu pouczenia podejmuje policjant. Fakt zastosowania środka oddziaływania wychowawczego bezpośrednio po ujawnieniu popełnionego wykroczenia dokumentuje on następnie w notatniku służbowym. Nie można stosować pouczeń ani innych środków oddziaływania wychowawczego w przypadku wykroczeń, za które orzeka się środek karny (np. zakaz prowadzenia pojazdów w związku z jazdą po użyciu alkoholu) oraz wykroczeń o charakterze chuligańskim.

Podstawa prawna

Art. 41 ustawy z 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2010 r. nr 46, poz. 275 z późn. zm.).

Czy muszę przyjąć mandat za złe parkowanie

@RY1@i02/2013/012/i02.2013.012.18300150e.819.jpg@RY2@

Warunkiem nałożenia mandatu za wykroczenie jest wyrażenie przez sprawcę wykroczenia zgody na przyjęcie takiego typu kary. Policjant lub strażnik miejski, który nakłada grzywnę w drodze mandatu, ma obowiązek poinformować kierowcę o prawie odmowy jego przyjęcia i skutkach prawnych takiej odmowy, tj. o tym, że zostanie sporządzony wniosek o ukaranie do sądu. Poza tym, jeżeli kierowca jest podejrzany o wykroczenie przeciwko przepisom ruchu drogowego, musi zostać poinformowany także o liczbie punktów karnych, które zostaną wpisane na jego konto do policyjnej ewidencji (informacja o punktach jest wpisywana na odcinku mandatu karnego wręczanego sprawcy wykroczenia). Przyjęcie mandatu nie jest więc obowiązkiem sprawcy wykroczenia. Do niego bowiem należy decyzja o tym, czy przyjąć mandat i poddać się nałożonej grzywnie, czy skorzystać z prawa do rozpoznania kwestii odpowiedzialności za wykroczenie na drodze sądowej. Przyjęcie mandatu oznacza jednak przyznanie się sprawcy do winy i prawomocne zakończenie postępowania. Mandatu nie warto więc przyjmować nie tylko wtedy, kiedy kierowca czuje się niewinny i twierdzi, że nie popełnił wykroczenia. Można to zrobić także, kiedy nie zgadza się z wysokością mandatu albo liczbą punktów karnych, którą chce nałożyć policjant.

Podstawa prawna

Art. 97 par. 3 ustawy z 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. z 2008 r. nr 133, poz. 848 z późn. zm.).

Czy sprawa na pewno trafi do sądu

@RY1@i02/2013/012/i02.2013.012.18300150e.820.jpg@RY2@

W momencie odmowy przyjęcia mandatu policja lub inny organ kieruje wniosek o ukaranie kierowcy do sądu rejonowego. Postępowanie przed sądem jest w każdym przypadku normalnym następstwem odmowy przyjęcia mandatu. Właściwy do rozpoznania sprawy o wykroczenie jest sąd rejonowy, w którego okręgu popełniono wykroczenie. Sąd rozstrzyga sprawę na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, biorąc oczywiście pod uwagę nasze wyjaśnienia, zeznania świadków, szkodliwość społeczną czynu i inne okoliczności, które mogą pomóc w wyjaśnieniu sprawy. Sąd na pewno z góry nie wymierzy kary, tylko orzeknie na podstawie własnego przekonania, biorąc pod uwagę twierdzenia obu stron. Sąd nie jest związany ani wysokością grzywny określonej w mandacie, ani oceną funkcjonariusza, czy zarzucany czyn został w ogóle popełniony.

Podstawa prawna

Art. 9 i 99 ustawy z 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. z 2008 r. nr 133, poz. 848 z późn. zm.).

Czy będę musiał pokryć koszty procesu

@RY1@i02/2013/012/i02.2013.012.18300150e.821.jpg@RY2@

W razie skazania obwinionego obciąża się zryczałtowanymi wydatkami postępowania, a często również innymi należnościami, które powstały w postępowaniu (np. kosztami opinii biegłego). Z kolei w przypadku uniewinnienia obwinionego lub umorzenia postępowania w sprawie, w której wniosek o ukaranie złożyła policja lub inny oskarżyciel publiczny, koszty postępowania ponosi co do zasady Skarb Państwa. Wysokość zryczałtowanych wydatków postępowania w sprawach o wykroczenia przed sądem pierwszej instancji za postępowanie zwyczajne lub przyspieszone wynosi 100 zł. Niezależnie od powyższych wydatków ryczałt za badanie chemiczne krwi lub moczu wynosi 60 zł, a zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu urządzeniem elektronicznym - 20 zł.

Podstawa prawna

Art. 118 ustawy z 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. z 2008 r. nr 133, poz. 848 z późn. zm.).

Par. 1-4 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z 10 października 2001 r. w sprawie wysokości zryczałtowanych wydatków postępowania oraz wysokości opłaty za wniesienie wniosku o wznowienie postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. z 2001 r. nr 118, poz. 1269).

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl