Prawo do złożenia w sądzie skargi na bezprawne zatrzymanie

Osobie zatrzymanej w izbie wytrzeźwień będzie przysługiwać prawo do udziału w posiedzeniu sądu, na którym zostanie rozpatrzone zażalenie w sprawie zasadności i legalności doprowadzenia jej do izby – przewiduje nowelizacja ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, której projekt przygotował Senat. Ustawę skierowano do prac w Sejmie.

W proponowanych rozwiązaniach przewiduje się również, że zażalenie powinno być przekazane do sądu niezwłocznie. Według obecnych regulacji termin ten wynosi siedem dni od zatrzymania.

Również obecnie osobie, która została zatrzymana w izbie wytrzeźwień, przysługuje zażalenie do sądu. Może ona także domagać się zbadania zasadności i legalności doprowadzenia do izby, jak również decyzji o zatrzymaniu oraz prawidłowości wykonania wszystkich czynności. Obowiązujące przepisy nie przewidują jednak udziału takiej osoby w posiedzeniu sądu, który rozpatruje to zażalenie.

Zmiana jest konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 11 czerwca 2002 r., który orzekł o niezgodności z konstytucją art. 40 ust. 3b ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w zakresie, w jakim nie gwarantuje osobie zatrzymanej w izbie wytrzeźwień prawa do udziału w posiedzeniu sądu, na którym rozpatrywane jest zażalenie w sprawie zasadności i legalności doprowadzenia do izby, jak również decyzji o zatrzymaniu oraz prawidłowości ich wykonania. Jak stwierdzono, zakwestionowane przepisy nie gwarantowały właściwego prawa do sądu. Trybunał zaznaczył w uzasadnieniu wyroku, że obywatel musi uzyskać możliwość przedstawienia swoich racji oraz zgłaszania wniosków dowodowych. Zdaniem TK istotny element sprawiedliwej procedury sądowej stanowi zwłaszcza prawo strony do osobistego udziału w czynnościach procesowych.

Ustawa określa, że pobyt w izbie wytrzeźwień może trwać maksymalnie 24 godziny. Natomiast zażalenie musi zostać przekazane sądowi w terminie siedmiu dni od daty doprowadzenia lub zatrzymania osoby w izbie. W praktyce jednak zatrzymany może złożyć zażalenie dopiero po opuszczeniu izby. Tym samym okres na złożenia zażalenia ulega skróceniu. Zmiana przepisów będąca wypełnieniem stanowiska Trybunału Konstytucyjnego naprawi zatem istotny błąd w prawie, które nie gwarantuje – choć powinno – prawa do sądu osobom niesłusznie kierowanym do izb wytrzeźwień. Nowe rozwiązania mogą też przyspieszyć rozpatrywanie skarg.