Możliwe warunkowe umorzenia

Za około pół roku należy spodziewać się wejścia w życie niedawno uchwalonych zmian w kodeksie karnym, które zapowiadają także łagodniejsze kary za fałszowanie dokumentów. Dokładna data ich obowiązywania będzie znana z chwilą ich ogłoszenia. Vacatio legis określono bowiem na sześć miesięcy od publikacji nowych przepisów w Dzienniku Ustaw.

Uchwalone w listopadzie zmiany w kodeksie karnym dotyczą art. 270 par. 1 i 2, a dokładniej przestępstw podrobienia lub przerobienia dokumentu w celu jego użycia za autentyczny, a także używania takiego dokumentu jak autentycznego, oraz przestępstw składania na wypełnianym blankiecie cudzego podpisu, niezgodnie z wolą podpisanego i na jego szkodę albo używania takiego dokumentu. Za takie czyny grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od trzech miesięcy do pięciu lat. Po wejściu w życie zmian wprowadzonych przez ustawodawcę do kodeksu karnego, w przypadku mniejszej wagi takich występków ich sprawcy będą podlegać grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat dwóch. Szczególnie istotny jest czas trwania kary więzienia - nie maksymalnie pięć lat, ale dwa, co w praktyce otwiera przed sądami możliwość łagodnego traktowania sprawców czynów, których skala i skutki nie zasługują na wysoki wymiar kar.

Jak podkreślano w uzasadnieniu do projektu nowelizacji omawianych tu przepisów, taka ich zmiana wynika z doświadczeń praktyki sądowej, wskazujących, że wśród czynów wypełniających znamiona występku z art. 270 par. 1 kodeksu karnego (czyli przerabiania i podrabiania dokumentów) niejednokrotnie występują sprawy błahe, w przypadku których wystarczającą reakcją prawnokarną mogłoby być zastosowanie wobec sprawcy warunkowego umorzenia postępowania karnego. Obecnie takich możliwości nie ma - barierę dla takich rozstrzygnięć stanowi wysoki górny próg zagrożenia karą pozbawienia wolności czynów określonych w art. 270 k.k. Wprowadzenie wypadku mniejszej wagi, z zagrożeniem karą pozbawienia wolności do lat dwóch, wyeliminuje tę barierę. Ustawodawca, jak widać, przyjął tę argumentację, pozostawiając przy tym bez zmian obowiązującą zasadę, że ten, kto czyni przygotowania do przestępstw przerabiania, podrabiania i używania tak sfałszowanych dokumentów, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat dwóch.

W przypadku błahych spraw o fałszerstwo dokumentów sądy będą mogły zatem skorzystać z prawa do zastosowania jednego z przewidzianych w kodeksie karnym środków poddania sprawcy próbie. Należy do nich wspomniane warunkowe umorzenie postępowania karnego. Jest ono możliwe, jeżeli zostaną spełnione jednocześnie następujące przesłanki:

● wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne,

● okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości,

● sprawcy nie karano wcześniej za przestępstwo umyślne,

● postawa sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa.

Warunkowego umorzenia nie stosuje się do sprawcy przestępstwa zagrożonego karą przekraczającą trzy lata pozbawienia wolności. Wprowadzona do kodeksu karnego granica kary więzienia w sprawach mniejszej wagi do lat dwóch spełnia zatem warunek uprawniający sądy do orzekania o warunkowym umorzeniu postępowania.

Warunkowe umorzenie postępowania nie jest orzekane na czas nieokreślony. Następuje ono na okres próby i wynosi od roku do dwóch lat. Okres ten biegnie od uprawomocnienia się orzeczenia. Ponadto sąd, decydując się na warunkowe umorzenie postępowania karnego, może nałożyć na sprawcę czynu pewne ograniczenia i obowiązki. Może w okresie próby oddać go pod dozór kuratora lub osoby godnej zaufania, stowarzyszenia, instytucji albo organizacji społecznej, do której działalności należy troska o wychowanie, zapobieganie demoralizacji lub pomoc skazanym.

Ponadto sąd zobowiązuje sprawcę do naprawienia szkody w całości lub w części. Może też nałożyć na niego obowiązek:

● informowania sądu lub kuratora o przebiegu okresu próby,

● przeproszenia pokrzywdzonego,

● wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie innej osoby,

● powstrzymania się od nadużywania alkoholu lub używania innych środków odurzających,

● powstrzymywania się od kontaktowania się z pokrzywdzonym lub innymi osobami w określony sposób.

Sąd może także orzec:

● zakaz prowadzenia pojazdów (do dwóch lat),

● świadczenie pieniężne na rzecz instytucji, fundacji albo organizacji społecznej.

@RY1@i02/2009/231/i02.2009.231.185.004a.001.jpg@RY2@

Skazani za fałszerstwo dokumentów

Ważne

Warunkowo umorzonego postępowania nie można podjąć później niż w ciągu 6 miesięcy od zakończenia okresu próby

Iwona Jackowska

iwona.jackowska@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 66-68 i 270-2777 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. nr 88, poz. 553 z późn.zm.).

Art. 1 pkt 29 ustawy z 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy - Kodeks postępowania karnego, ustawy - Kodeks karny wykonawczy, ustawy - Kodeks karny skarbowy oraz niektórych innych ustaw. Ustawa wejdzie w życie po upływie 6 miesięcy od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.