Odwołanie w mailu niezgodne z procedurą

Brak możliwości wnoszenia do sądów karnych pism procesowych w formie elektronicznej to efekt obowiązujących rozwiązań przyjętych dzisiaj w procedurze karnej i wykroczeniowej.

Przekonał się o tym Piotr B., którego za utrudnianie ruchu na drodze publicznej sąd grodzki ukarał 300-złotową grzywną. Niecały miesiąc później obwiniony przesłał na elektroniczną skrzynkę podawczą sądu rejonowego apelację od wyroku. Dokument był opatrzony bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu zgodnie z wymogiem ustawy o podpisie elektronicznym (u.p.e.). Nadesłane pismo wydrukowano i załączono do akt sprawy. Ważność złożonej w ten sposób apelacji nie zrodziła zastrzeżeń ani przewodniczącego wydziału sądu grodzkiego, ani sędziego sądu okręgowego, który wyznaczył później rozprawę apelacyjną. Przesłanie odwołania drogą elektroniczną wzbudziło dopiero wątpliwości sędziego rozpoznającego sprawę w II instancji. Nie był on pewien, czy przesłanie odwołania drogą elektroniczną spełnia wynikający z kodeksu postępowania w sprawie o wykroczenia wymóg pisemnej formy tego środka odwoławczego. Z takim też pytaniem zwrócił się do Sądu Najwyższego.

Sąd Najwyższy stwierdził, że zgodnie z wymogami ustawy o podpisie elektronicznym oświadczenie procesowe strony przesłane w formie dokumentu elektronicznego nie wywołuje skutku procesowego w postaci wniesienia środka odwoławczego. Takiej możliwości nie przewidziano bowiem zarówno w procedurze wykroczeniowej, jak i w procedurze karnej.

Jak przypomniał SN u.p.e. wprowadziła, co prawda, tzw. zasadę równoważności, zgodnie z którą dokument w postaci elektronicznej opatrzony bezpiecznym podpisem elektronicznym złożonym na podstawie ważnego kwalifikowanego certyfikatu wywołuje te same skutki prawne co dokument opatrzony podpisem własnoręcznym. Nie jest to jednak zasada bezwzględnie obowiązująca, gdyż odmienne regulacje mogą zawsze przewidywać przepisy szczególne. Ograniczenia w zastąpieniu dokumentów tradycyjnych dokumentami podpisanymi bezpiecznym podpisem elektronicznym może równie dobrze wynikać z braku odpowiednich przepisów.

Wnikając w przepisy kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (k.p.w.) znajdziemy regulację, która dopuszcza doręczenie pisma za pośrednictwem poczty elektronicznej (art. 132 par. 3 k.p.k. w zw. z art. 38 par. 1 k.p.w.). Jednakże przepisy dotyczące doręczeń zawarte w rozdziale 15 k.p.k. adresowane są do organów procesowych, a nie do stron, a więc nie odnoszą się do zasad wnoszenia przez stronę pisma procesowego. Możliwości elektronicznego doręczania pism nie należy wiązać z czynnościami procesowymi stron, ale czynnościami organizacyjno-administracyjnymi dokonywanymi przed sąd w znaczeniu instytucjonalnym.

W postępowaniu w sprawach o wykroczenia strony mogą składać oświadczenia procesowe na piśmie albo ustnie do protokołu. Apelację i zażalenie wnosi się na piśmie, z tym że ten ostatni środek można wnieść też ustnie do protokołu rozprawy lub posiedzenia, zaś pismo procesowe powinno zawierać podpis składającego pismo. Treść tych przepisów prowadzi do wniosku, że apelacja musi mieć postać pisemnego dokumentu opatrzonego własnoręcznym podpisem osoby go sporządzającej.