Lepsza ochrona przed przedłużaniem tymczasowego aresztowania

Senat przyjął bez zmian uchwaloną przez Sejm nowelizację kodeksu postępowania karnego wynikającą z dwóch wyroków Trybunału Konstytucyjnego. Pierwsza zamiana polega na dodaniu do procedury karnej przepisu, wypełniającego lukę prawną w sytuacji, gdy dochodzi do zbiegu tymczasowego aresztowania z wykonaniem kary pozbawienia wolności. Obecne regulacje przewidują, że do dwuletniego okresu maksymalnego stosowania tymczasowego aresztowania do chwili wydania pierwszego wyroku przez sąd I instancji nie wlicza się okresów, w którym tymczasowo aresztowany odbywa równocześnie karę pozbawienia wolności orzeczoną w innej sprawie. Taki sposób liczenia okresu tymczasowego aresztowania w sytuacji zbiegu stosowania tego środka i wykonywania kary pozbawienia wolności w innej sprawie wobec jednej osoby ma wpływ na właściwość sądu, gdy zachodzi konieczność przedłużenia stosowania tymczasowego aresztu. W praktyce oznaczało to, że mimo upływu dwuletniego terminu do przedłużenia aresztu uprawniony był sąd rejonowy lub okręgowy, a nie sąd apelacyjny. Zdaniem TK konsekwencją zastosowania reguł ogólnych do przedłużania okresu tymczasowego aresztowania jest brak należytej ochrony przed zbyt długim i arbitralnym stosowaniem tego środka zapobiegawczego (wyrok z 10 czerwca 2008 r., sygn. akt SK 17/07).

Nowelizacja zmieniła także brzmienie w art. 247 par. 1 k.p.k. uprawniającego prokuratora do zarządzenia zatrzymania i przymusowego doprowadzenia osoby podejrzanej. Prokurator, według zakwestionowanego przez Trybunał przepisu, może zarządzić zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie osoby podejrzanej. Jednak przepis nie określa przyczyn, dla których zatrzymanie może nastąpić. Na podstawie nowych przepisów będzie to możliwe tylko wtedy, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że nie stawi się ona na wezwanie w celu przeprowadzenia czynności procesowej (np. przesłuchanie, okazanie) albo jeżeli zachodzi potrzeba niezwłocznego zastosowania środka zapobiegawczego (np. tymczasowy areszt, poręczenie, dozór). Negatywną konsekwencją zbyt późnego wprowadzenia omawianej zmiany jest utrata od 20 lutego 2009 r. możliwości zatrzymania osoby podejrzanej przez prokuratora. Do czasu wejścia w życie nowych przepisów prokuratorzy o zatrzymanie takiej osoby będą musieli prosić policję.