O właściwości sądu decyduje siedziba rzecznika konsumentów

Rzecznik konsumentów w sprawach o wykroczenia przeciwko interesom konsumenta jest oskarżycielem publicznym. Zgodnie z art. 42 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 4 ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej: u.o.o.k.i.k.) rzecznik ma prawo występować do przedsiębiorców w sprawach ochrony praw i interesów konsumentów, a przedsiębiorca, do którego zwrócił się rzecznik, ma obowiązek udzielić wyjaśnień i informacji będących przedmiotem wystąpienia oraz ustosunkować się do uwag i opinii rzecznika.

Przepisy konsumenckie (art. 114 u.o.o.k.i.k.) przyznają rzecznikom konsumentów uprawnienie do nakładania grzywny na przedsiębiorców, którzy nie udzielą odpowiedzi na ich wystąpienia. Kara grzywny wynosi od 2 tys. zł do 5 tys. zł, a orzekanie następuje w trybie kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.

W praktyce powstają spory dotyczące właściwości miejscowej sądu, rozstrzygającego sprawy o ukaranie przedsiębiorcy, który nie odpowiedział na pismo rzecznika.

Zgodnie z art. 4 par. 2 kodeksu wykroczeń wykroczenie uważa się za popełnione w miejscu, gdzie sprawca działał lub zaniechał działania, do którego był obowiązany, albo gdzie skutek nastąpił lub miał nastąpić.

Istota sporu sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia, czy zaniechanie udzielenia odpowiedzi rzecznikowi stanowi wykroczenie, którego skutek następuje na terenie właściwości miejscowej siedziby przedsiębiorcy czy też według siedziby rzecznika. Przepisy definiują miejsce popełnienia wykroczenia jako obszar, w którym skutek działania miał nastąpić. Skutkiem działania jest odpowiedź na wystąpienie rzecznika, doręczona do jego siedziby. Jej brak lub przekroczenie terminu narusza obowiązek udzielenia wyjaśnień i informacji.

Sąd Okręgowy w Poznaniu wydał ostatnio postanowienie, w którym stwierdził, że właściwy do merytorycznego rozpoznania zagadnienia jest sąd rejonowy według siedziby rzecznika konsumentów. Czyn przedsiębiorcy z art. 114 ust. 1 (u.o.o.k.i.k.) stanowi wykroczenie materialne - za skutek należy uznać naruszenie obowiązku, który ciążył na obwinionym. Powinien on być spełniony w miejscu, w którym ma swoją siedzibę rzecznik konsumentów, gdyż obwiniony był zobowiązany do udzielenia odpowiedzi na jego pismo.

Artykuł 4 k.w. wprowadza definicję miejsca popełnienia przestępstwa skutkowego - wykroczenie uważa się za popełnione w miejscu, gdzie sprawca działał lub zaniechał działania, do którego był zobowiązany, albo gdzie skutek nastąpił lub miał nastąpić. Oczywiste jest więc, że przy wykroczeniu o charakterze skutkowym miejscem popełnienia czynu jest siedziba rzecznika konsumentów.