Nawet 5 tys. zł grzywny grozi za handel prowadzony poza miejscami wyznaczonymi przez gminę

Do niedawna strażnicy gminni (miejscy) nie mogli sami karać mandatami osób handlujących w miejscach, które nie były do tego przeznaczone. Musieli zwracać się o nałożenie kary do zarządców dróg, co jednak okazało się rozwiązaniem nieskutecznym.

Nowy art. 60³ par. 1 kodeksu wykroczeń, który obowiązuje od 19 listopada br., stanowi, że osoba prowadząca sprzedaż na terenie należącym do gminy lub będącym w jej zarządzie poza miejscami do tego wyznaczonymi przez właściwe organy gminy podlega karze grzywny. Nowelizacja kodeksu wykroczeń spowodowała konieczność dokonania zmian w przepisach wykonawczych, czyli w rozporządzeniu ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie wykroczeń, za które strażnicy straży gminnych są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego. Przepisy wykonawcze umożliwiające strażnikom gminnym karanie mandatami za handel prowadzony w niedozwolonych miejscach powinny były zacząć obowiązywać tego samego dnia, jednak trzeba było czekać na ich wydanie. Zmienione przepisy rozporządzenia zostały opublikowane dopiero 30 listopada, a wejdą w życie po upływie 7 dni, a więc dopiero jutro, tzn. 8 grudnia. Przez ten czas strażnicy mogli jedynie stosować pouczenia i kierować wnioski do sądu.

Jak podkreślono w uzasadnieniu do zmian w przepisach, handel w miejscach do tego nieprzeznaczonych wiąże się z łamaniem prawa związanego z porządkiem i spokojem publicznym, ochroną środowiska i czystością w miejscach publicznych, a także z bezpieczeństwem na drogach i ulicach. Stanowi także zakłócenie estetyki przestrzeni publicznej, co niekorzystnie wpływa na wizerunek polskich miast. W przypadku sprzedaży towarów spożywczych niewiadomego pochodzenia albo ich sprzedaży z naruszeniem norm sanitarnych, a także sprzedaży towarów, które nie spełniają polskich norm bezpieczeństwa, w tym dotyczących ochrony dzieci, nielegalny handel może się wiązać z zagrożeniem życia i zdrowia. Wreszcie narusza on również zasady uczciwej konkurencji na rynku. Osoby zajmujące się nielegalnym handlem mogą bowiem stosować niższe ceny, gdyż nie ponoszą kosztów opłaty targowej i podatków opłacanych przez te osoby, które handlują w miejscach do tego wyznaczonych. Z reguły nie płacą również składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.

Tym samym osoby zajmujące się nielegalnym handlem pozbawiają gminy należnych im dochodów. Wprowadzone zmiany powinny zatem przynieść zwiększenie dochodów gmin poprzez zmniejszenie skali szarej strefy.

Osoby zajmujące się sprzedażą towarów poza targowiskiem muszą się też liczyć z możliwością utraty towarów, którymi handlowały. Paragraf 2 w nowym art. 60³ kodeksu wykroczeń stanowi, że w przypadku nielegalnego handlu można orzec przepadek towarów przeznaczonych do sprzedaży, chociażby nie stanowiły własności sprawcy.

Wprowadzenie tego zapisu wiąże się z faktem, iż w praktyce kara grzywny nie zawsze odnosi skutek porządkowy i prewencyjny, szczególnie wtedy gdy handel jest prowadzony na dużą skalę. Dopiero zagrożenie karą utraty towarów przeznaczonych do nielegalnej sprzedaży może przynieść oczekiwany efekt.

Za nielegalny handel uliczny strażnicy będą mogli ukarać mandatem karnym w wysokości od 20 do 500 zł, a jeżeli czyn będzie wyczerpywał znamiona wykroczeń określonych w dwóch lub więcej przepisach kodeksu wykroczeń - do 1 000 zł. Sąd może natomiast nałożyć karę sięgającą nawet 5 tysięcy złotych.

Wysokość mandatu będzie zależeć głównie od tego, jakiego rodzaju towarem będzie handlował sprawca, i od tego, czy został przyłapany po raz pierwszy, czy zdarzyło się to już kolejny raz.

● zawierać oznaczenie organu wydającego upoważnienie;

● zawierać datę wydania upoważnienia i jego termin ważności;

● zawierać podstawę prawną wydania;

● zawierać imię, nazwisko i stanowisko służbowe upoważnionego strażnika oraz numer znaku identyfikacyjnego;

● określać obszar, na którym upoważnienie jest ważne;

● wskazywać, czy strażnik jest uprawniony także do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego za wykroczenia dotyczące ruchu drogowego;

● być podpisane przez organ, który je wydał;

● być opatrzone odciskiem pieczęci urzędowej.

Julita Karaś-Gasparska

julita.karas@infor.pl

Ustawa z 31 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks wykroczeń (Dz.U. nr 224, poz. 1340). Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 24 listopada 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykroczeń, za które strażnicy straży gminnych są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego (Dz.U. nr 259, poz. 1554). Ustawa z 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 133, poz. 848 z późn. zm.).