W jakim trybie nakładany jest mandat za wykroczenia skarbowe

Naruszenie ustawowych nakazów dotyczących respektowania obowiązku podatkowego skutkuje odpowiedzialnością karną skarbową. Przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe przeciwko obowiązkom podatkowym i rozliczeniom z tytułu dotacji lub subwencji opisane zostały w rozdziale 6 kodeksu karnego skarbowego (dalej: k.k.s.). To, na jakich zasadach odpowiadać będzie nieuczciwy podatnik i jakie kary grożą mu za popełnione przewinienia, zależy przede wszystkim od kwalifikacji czynu - czy będzie to wykroczenie, czy przestępstwo skarbowe. W tym pierwszym przypadku postępowanie może toczyć się na uproszczonych zasadach - w trybie mandatowym, co pozwala uniknąć aktu oskarżenia i skierowania sprawy do sądu. Postępowanie mandatowe charakteryzuje się tym, że jest wszczynane i kończy się przed organem podatkowym, a ujmując ściśle - finansowym organem postępowania przygotowawczego, którym jest urząd skarbowy, urząd celny oraz inspektor kontroli skarbowej.

Trzy rodzaje

Grzywna w drodze mandatu karnego może być nałożona wyłącznie za wykroczenia skarbowe. O tym, kiedy mamy do czynienia właśnie z taką kwalifikacją czynu, decydują przepisy k.k.s. Zasadniczo dotyczy to trzech sytuacji. Po pierwsze, gdy wartość uszczuplonego lub narażonego na uszczuplenie podatku nie przekracza tzw. ustawowego progu. Wyznacza go pięciokrotna wysokość minimalnego wynagrodzenia, a zatem w 2012 roku jest to 7500 zł (minimalne wynagrodzenie wynosi 1500 zł). Jeżeli wartość uszczuplenia należności nie przekracza tej kwoty, mamy do czynienia z wykroczeniem skarbowym. W przeciwnym wypadku czyn będzie stanowił przestępstwo. Jednak kwalifikacja wykroczenia na podstawie ustawowego progu nie zawsze ma zastosowanie. To zależy od konkretnego czynu. Typowym przykładem wykroczenia ze względu na nieprzekroczenie ustawowego progu jest uchylanie się podatnika od opodatkowania czy zatajenie prowadzenia działalności, przez co podatnik naraża Skarb Państwa na uszczuplenie.

Po drugie, wykroczeniem są takie czyny, które k.k.s. wprost w ten sposób kwalifikuje, np. złożenie z opóźnieniem deklaracji podatkowej czy też innych oświadczeń wymaganych przez przepisy podatkowe (np. informacji podsumowujących w VAT), brak aktualizacji danych objętych NIP (obecnie dotyczy tylko firm).

I po trzecie, czynem określanym jako wykroczenie jest tzw. wypadek mniejszej wagi. Chodzi tu o głównie o sytuację, gdy działanie podatnika ma niski stopień społecznej szkodliwości, w szczególności uszczuplona lub narażona na uszczuplenie kwota nie przekracza ustawowego progu, a sposób i okoliczności popełnienia czynu nie wskazują na rażące lekceważenie porządku finansowo-prawnego lub reguł ostrożności wymaganych w danych okolicznościach. Przykładem takich wykroczeń jest sprzedaż z pominięciem kasy fiskalnej, niewydanie paragonu, a także naruszenie obowiązków w zakresie dokumentacji podatkowej.

Wysokość kary

Karą za wszystkie wykroczenia skarbowe może być wyłącznie grzywna określona kwotowo. Taki też charakter ma grzywna wymierzana w postępowaniu mandatowym. Jej wysokość jest jednak ograniczona limitem - nie może przekroczyć podwójnej wysokości minimalnego wynagrodzenia (art. 48 par. 2 k.k.s.). Obecnie więc maksymalna wysokość grzywny nałożonej mandatem wynosi 3000 zł.

W postępowaniu mandatowym odrębnie ustalona została jedynie górna granica kary grzywny. Natomiast najniższą wysokość mandatu określa się jak minimalną karę grzywny za wykroczenie skarbowe. Zgodnie z art. 48 par. 1 k.k.s. jest to jedna dziesiąta minimalnego wynagrodzenia, a zatem w tym roku najniższy mandat wynosi 150 zł.

Warunki nałożenia

Postępowanie mandatowe to jedyny przypadek, kiedy do orzekania winy i kary podatnika uprawnione zostały organy podatkowe. Zasadą jest bowiem, że we wszystkich sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe rozstrzygają sądy powszechne. Kwalifikacja czynu jako wykroczenie skarbowe nie oznacza jeszcze, że upoważniony pracownik, np. urzędu skarbowego, może automatycznie nałożyć mandat. Aby to nastąpiło, spełnionych musi być kilka warunków.

Zgodnie z art. 137 par. 1 k.k.s., w postępowaniu mandatowym (jeżeli kodeks nie stanowi inaczej) karę grzywny można nałożyć jedynie wówczas, gdy osoba sprawcy i okoliczności popełnienia wykroczenia skarbowego nie budzą wątpliwości, a nie zachodzi potrzeba orzeczenia kary surowszej od tej, która jest przewidziana w art. 48 par. 2 k.k.s. (czyli obecnie 3000 zł). Niedopuszczalne jest zatem ukaranie podatnika grzywną w drodze mandatu, jeżeli zachodzą jakiekolwiek wątpliwości co do osoby sprawcy albo co do okoliczności popełnienia wykroczenia.

Jeśli te zasadnicze kryteria są spełnione, konieczna jest zgoda sprawcy na mandat. Zgodę tę odnotowuje się na dokumencie mandatu karnego (137 par. 2 k.k.s.). Jednocześnie upoważniony organ postępowania przygotowawczego lub jego przedstawiciel, wymierzając karę grzywny w drodze mandatu karnego, obowiązany jest określić wykroczenie skarbowe zarzucane sprawcy.

Wyłączenia

Postępowania mandatowego nie można prowadzić, gdy w związku z wykroczeniem skarbowym nastąpiło uszczuplenie należności publicznoprawnej, a sprawca nie uiścił uszczuplonej należności publicznoprawnej do chwili przyjęcia mandatu. Oznacza to, że w przypadku wykroczeń polegających na uszczupleniu podatku ulgowe zasady odpowiedzialności mają zastosowanie, jeśli sprawca zapłaci zaległość przed nałożeniem mandatu.

Nie jest ponadto dopuszczalne nałożenie mandatu, gdy w stosunku do danego czynu zachodzi zbieg przepisów o wykroczeniach z przepisami dotyczącymi przestępstwa skarbowego, a także gdy za wykroczenie skarbowe należałoby orzec przepadek przedmiotów. Wynika to z tego, że tylko sąd może orzec przepadek przedmiotów w wypadkach przewidzianych w kodeksie, a orzeka, jeżeli kodeks tak stanowi.

Kto jest uprawniony

Do nakładania kary grzywny w drodze mandatu karnego za wykroczenia skarbowe są uprawnione podmioty wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z 28 kwietnia 2011 r. w sprawie nakładania kary grzywny w drodze mandatu karnego za wykroczenia skarbowe. Są to:

● upoważnieni pracownicy urzędów skarbowych,

● inspektorzy kontroli skarbowej,

● upoważnieni funkcjonariusze celni.

Upoważnienie wydaje funkcjonariuszom naczelnik właściwego urzędu skarbowego lub celnego. Powinno ono zawierać oznaczenie podmiotu wydającego upoważnienie, numer upoważnienia, datę wydania i termin ważności, podstawę prawną jego wydania, imię i nazwisko oraz numer legitymacji służbowej lub numer identyfikacyjny upoważnionego funkcjonariusza, określenie obszaru, na którym upoważnienie jest ważne. Warto pamiętać, że urzędnik nakładający karę grzywny, na żądanie sprawcy wykroczenia skarbowego, musi okazać mu dokument uprawniający go do nałożenia kary grzywny w drodze mandatu karnego.

Dwa rodzaje

Przepisy k.k.s. regulują dwa rodzaje mandatów:

● mandat wydany ukaranemu po uiszczeniu kary grzywny bezpośrednio upoważnionemu podmiotowi, który ją nałożył,

● mandat kredytowy, wydawany za potwierdzeniem odbioru ukaranemu.

Mandatem wydawanym po uiszczeniu kary może być nałożona kara grzywny jedynie na osobę czasowo tylko przebywającą na terytorium Polski lub niemającą stałego miejsca zamieszkania lub stałego miejsca pobytu. To samo dotyczy osób stale przebywających na terytorium Polski, które czasowo opuszczają to terytorium. Taki mandat karny staje się prawomocny z chwilą uiszczenia kary upoważnionemu podmiotowi, który ją nałożył. Pobraną grzywnę funkcjonariusz wpłaca do kasy lub na rachunek bankowy urzędu.

Natomiast na osoby stale zamieszkujące w Polsce nakładany jest mandat kredytowany, który staje się prawomocny z chwilą jego podpisania przez sprawcę. Mandat karny kredytowany powinien zawierać pouczenie o obowiązku uiszczenia nałożonej kary grzywny w terminie siedmiu dni od daty przyjęcia mandatu oraz o skutkach jej nieuiszczenia w tym terminie. W razie niewywiązania się z tego obowiązku grzywna zostaje ściągnięta w trybie uregulowanym przepisami postępowania egzekucyjnego w administracji, co wynika z art. 187 k.k.s.

Mandat karny kredytowany wydaje się ukaranemu za pokwitowaniem odbioru, które upoważniony funkcjonariusz przekazuje niezwłocznie: do właściwego urzędu skarbowego, urzędu kontroli skarbowej lub izby celnej, w zależności od tego, jakiego organu pracownik wydał mandat.

Przed wydaniem mandatu karnego funkcjonariusz informuje sprawcę wykroczenia skarbowego również o możliwych sposobach uiszczenia kary grzywny, a w przypadku możliwości uiszczenia kary grzywny w formie bezgotówkowej za pomocą karty płatniczej - również o takiej możliwości, a także o wysokości opłat i prowizji pobieranych przez podmioty dokonujące autoryzacji transakcji i rozliczeń finansowych związanych z przekazaniem kary grzywny na właściwy rachunek bankowy.

Ukarany karą grzywny nałożoną w drodze mandatu karnego kredytowanego może ją uiścić w następujący sposób:

● przelewem środków pieniężnych na rachunek bankowy lub wpłatą gotówki do kasy urzędu (skarbowego, celnego lub urzędu kontroli skarbowej;

● przelewem środków pieniężnych na rachunek bankowy właściwej izby celnej lub wpłatą gotówki do kasy właściwej izby celnej albo do kasy właściwego urzędu celnego, jeżeli karę grzywny nałożył funkcjonariusz celny.

Karę grzywny nałożoną zarówno mandatem gotówkowym, jak i kredytowanym ukarany może uiścić również w formie bezgotówkowej za pomocą karty płatniczej, jeżeli funkcjonariusz ją nakładający lub finansowy organ postępowania przygotowawczego albo

kasa właściwego urzędu są wyposażeni w odpowiednie urządzenie do autoryzacji transakcji rozliczeń bezgotówkowych.

Na specjalnym formularzu

Do nakładania kary grzywny w drodze mandatu karnego za wykroczenia skarbowe używany jest specjalny formularz. Składa się on z 3 odcinków (A, B i C). Na pierwszym wpisywane są:

● rodzaj mandatu oraz wysokość nałożonej kary grzywny,

● dane dotyczące sprawcy,

● kwalifikacja prawna wykroczenia skarbowego wraz z jego dokładnym określeniem,

● numer legitymacji służbowej lub numer identyfikacyjny, data wydania mandatu, podpis i pieczęć imienna.

Zgoda sprawcy wykroczenia skarbowego na przyjęcie mandatu i potwierdzenie jego odbioru są odnotowywane przez złożenie przez sprawcę czytelnego podpisu na odcinku A formularza. Dwa kolejne odcinki (B i C) otrzymuje odpowiednio ukarany mandatem oraz właściwy organ egzekucyjny, w przypadku gdy kara grzywny nałożona w drodze mandatu karnego kredytowanego nie została uiszczona w terminie 7 dni od daty przyjęcia tego mandatu.

Urzędy skarbowe, urzędy celne i urzędy kontroli skarbowej prowadzą ewidencję grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego. Ewidencje te mogą być prowadzone w formie elektronicznej. Zawierają one następujące dane:

● serię i numer mandatu oraz jego rodzaj;

● wysokość grzywny;

● datę ukarania;

● datę uiszczenia grzywny;

● dane ukaranego zgodnie z mandatem;

● kwalifikację prawną wykroczenia skarbowego wraz z jego dokładnym określeniem;

● rodzaje i kwoty należności publicznoprawnych uszczuplonych lub narażonych na uszczuplenie w związku z wykroczeniem skarbowym;

● datę wniosku o uchylenie mandatu;

● datę i treść orzeczenia sądu w sprawie uchylenia mandatu;

kwotę grzywny do zwrotu.

Ewidencje prowadzone przez urzędy kontroli skarbowej zawierają ponadto datę skierowania do organu egzekucyjnego tytułu wykonawczego wraz z określeniem organu i numeru tego tytułu.

Nadzór nad ewidencjami sprawują naczelnicy urzędów skarbowych, naczelnicy urzędów celnych i dyrektorzy urzędów kontroli skarbowej.

Czynny żal

Warto wskazać, że mandatu można uniknąć składając tzw. czynny żal. Zgodnie z art. 16 k.k.s. nie podlega karze sprawca, który po popełnieniu czynu zabronionego zawiadomił o tym organ powołany do ścigania, ujawniając istotne okoliczności tego czynu, w szczególności osoby współdziałające w jego popełnieniu. Przepis ten, który ma zastosowanie zarówno do wykroczeń, jak i przestępstw skarbowych, umożliwia zatem zaniechanie ukarania podatnika, który sam zawiadomił urząd skarbowy o popełnionym przewinieniu. Zawiadomienie powinno być dokonane na piśmie (nie musi spełniać wymogu pisma procesowego) lub ustnie do protokołu. Nie ma przy tym znaczenia, jakie były przyczyny ujawnienia się sprawcy czynu zabronionego.

Zastosowanie czynnego żalu uzależnione jest od spełnienia dwóch podstawowych warunków. Po pierwsze, organ podatkowy nie miał wyraźnie udokumentowanej wiadomości o popełnieniu wykroczenia lub przestępstwa skarbowego. Po drugie, w wyznaczonym przez uprawniony organ postępowania przygotowawczego terminie sprawca uiści w całości wymaganą należność publicznoprawną.

Złożenie zawiadomienia w czasie, kiedy organ podatkowy miał już wyraźnie udokumentowaną informację o popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia skarbowego, jest bezskuteczne. Oprócz złożenia zawiadomienia sprawca czynu zabronionego w wyznaczonym przez organ podatkowy terminie powinien zapłacić uszczuplony podatek. Jeżeli czyn zabroniony nie polega na uszczupleniu należności publicznoprawnej, a gdy orzeczenie przepadku przedmiotów jest obowiązkowe, sprawca powinien złożyć te przedmioty, a gdy nie jest to możliwe - uiścić ich równowartość pieniężną.

Podatnik nie podlega karze w przypadku skutecznego złożenia korekty deklaracji (zeznania podatkowego). W takim przypadku nie podlega karze za złożenie błędnego formularza. Warunkiem koniecznym jest, aby podatnik zapłacił należność wynikającą z korekty.

Odmowa przyjęcia

Bezwzględnym warunkiem nałożenia kary grzywny w drodze mandatu karnego jest wyrażenie przez sprawcę wykroczenia skarbowego zgody na przyjęcie mandatu. Po przyjęciu mandatu i uiszczeniu kary kończy się postępowanie karne skarbowe. W przypadku braku zgody sprawa będzie podlegać rozpoznaniu w postępowaniu karnym skarbowym na zasadach ogólnych, o czym podatnik powinien być pouczony. Urzędnik nakładający mandat ma bowiem obowiązek nie tylko określić zarzucane podatnikowi wykroczenie, ale również pouczyć go o skutkach braku zgody na przyjęcie mandatu.

Rozpoznanie sprawy na zasadach ogólnych w praktyce oznacza, że w razie odmowy przyjęcia mandatu karnego należy przeprowadzić konieczne czynności postępowania przygotowawczego, a w rezultacie - wnieść do właściwego miejscowo sądu akt oskarżenia, z adnotacją o odmowie przyjęcia mandatu.

Odnośnie do postępowania przygotowawczego warto wskazać, że zgodnie z art. 152 k.k.s. w sprawach o wykroczenia skarbowe prowadzi się dochodzenie. Ogranicza się ono do przesłuchania podejrzanego oraz w razie potrzeby także do innych czynności w zakresie niezbędnym do wniesienia aktu oskarżenia lub innego zakończenia postępowania. W przypadku wniesienia aktu oskarżenia sprawa podatnika podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych przez właściwy miejscowo sąd powszechny.

Skutkiem odmowy przyjęcia mandatu może też być tymczasowe zajęcie mienia ruchomego. Ma to na celu umożliwienie realizacji postanowienia o zabezpieczeniu, gdy postanowienie takie nie zostało jeszcze wydane, a zachodzi obawa pozbycia się tego mienia. Czasowe zajęcie mienia ruchomego uregulowane zostało w art. 295 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz.U. nr 89, poz. 555 z późn. zm.). Przepis ten ma zastosowanie w postępowaniu karnym skarbowym z uwagi na brzmienie art. 113 par. 1 k.k.s. Zgodnie z nim w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania karnego, jeżeli przepisy k.k.s. nie stanowią inaczej.

Weryfikacja sądu

Jak wskazano, orzekanie o winie i karze za wykroczenia skarbowe przez organy podatkowe jest wyjątkiem od zasady, że w sprawach o przestępstwa i wykroczenia skarbowe orzekają sądy powszechne (albo sądy wojskowe). Także i ten szczególny, uproszczony tryb postępowania podlega jednak kontroli sądowej. Stanowi o tym art. 140 k.k.s., który reguluje możliwość wnioskowania o uchylenie prawomocnego mandatu.

Prawomocny mandat karny podlega niezwłocznie uchyleniu, jeżeli karę grzywny nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie skarbowe. Uchylenie następuje na wniosek ukaranego złożony w terminie 7 dni od daty przyjęcia mandatu lub z urzędu. Natomiast uprawniony do uchylenia prawomocnego mandatu karnego jest sąd właściwy do rozpoznania sprawy, na którego obszarze działania została nałożona kara grzywny. Przed wydaniem postanowienia sąd może zarządzić stosowne czynności w celu sprawdzenia podstaw do uchylenia mandatu. W sprawie uchylenia sąd orzeka na posiedzeniu. W posiedzeniu ma prawo uczestniczyć ukarany, organ, który lub którego funkcjonariusz nałożył karę grzywny w drodze mandatu.

Wniosek o uchylenie mandatu, złożony w trybie art. 140 par. 1 k.k.s., jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, bowiem może być wniesiony jedynie od prawomocnej decyzji o nałożeniu mandatu. Orzekający w tym trybie sąd może jedynie uchylić prawomocny mandat albo nie uwzględnić wniosku, a wówczas postanowienie to nie narusza prawomocności decyzji o nałożeniu mandatu.

Uchylając mandat karny, sąd nakazuje podmiotowi, na rachunek którego pobrano grzywnę, niezwłoczny zwrot uiszczonej kwoty. Nie dotyczy to sytuacji, gdy czyn zarzucany sprawcy wyczerpuje znamiona przestępstwa skarbowego, przestępstwa lub wykroczenia. W takim przypadku uiszczoną kwotę zatrzymuje się do zakończenia postępowania jako zabezpieczenie majątkowe grożących mu kar, środków karnych lub innych środków oraz kosztów postępowania.

Inne możliwości

Należy podkreślić, że możliwość zakończenia postępowania karnego skarbowego w trybie postępowania mandatowego, w drodze nałożenia mandatu karnego nie jest obowiązkiem finansowego organu postępowania przygotowawczego. Postępowanie mandatowe jest jedną z dodatkowych, ugodowych form zakończenia dochodzenia, obok m.in. dobrowolnego poddania się odpowiedzialności. Wyjaśnijmy, że w sytuacji wszczęcia przez urząd skarbowy postępowania przygotowawczego w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe (przy spełnieniu określonych warunków) podatnik ma prawo zgłosić wniosek o dobrowolne poddanie się odpowiedzialności. W przypadku udzielenia zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności przez sąd, prawomocny wyrok o zezwoleniu na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności nie podlega wpisowi do Krajowego Rejestru Karnego.

Prawa podatnika

Podatnik występujący w charakterze podejrzanego, w postępowaniu karnym skarbowym, które może być zakończone nałożeniem kary grzywny w drodze mandatu karnego, sporządzeniem wniosku o zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności lub sporządzeniem i skierowaniem aktu oskarżenia do właściwego sądu rejonowego, ma prawo do: składania wyjaśnień; odmowy składania wyjaśnień lub odmowy odpowiedzi na pytania; składania wniosków dowodowych; korzystania z pomocy obrońcy.

Podatnik nie ma obowiązku dowodzenia swojej niewinności ani obowiązku dostarczania dowodów na swoją niekorzyść. W postępowaniu mandatowym sprawca wykroczenia skarbowego ma w szczególności prawo do niewyrażenia zgody na przyjęcie mandatu karnego. [przykład 1]

Postępowanie przygotowawcze

Wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania karnego skarbowego w sprawie o wykroczenie skarbowe nie stanowi przeszkody do ewentualnego zakończenia dochodzenia w trybie przepisów o postępowaniu mandatowym (art. 136 par. 1 k.k.s.).

Przykład 1

Sprzedaż z pominięciem kasy

Przedsiębiorca dokonał dwukrotnie sprzedaży z pominięciem kasy fiskalnej. Świadkiem zdarzenia był pracownik urzędu skarbowego, który wymierzył sprzedawcy mandat karny w wysokości 200 zł. Zgodnie z art. 62 par. 4 kodeksu karnego skarbowego, kto wbrew przepisom ustawy dokona sprzedaży z pominięciem kasy rejestrującej albo nie wyda dokumentu z kas rejestrującej, stwierdzającego dokonanie sprzedaży, podlega karze grzywny do 180 stawek dziennych. Czyn ten więc z zasady traktowany jest jako przestępstwo skarbowe. Zgodnie jednak z par. 5 tego samego przepisu w wypadku mniejszej wagi, sprawca takiego czynu będzie podlegał karze grzywny za wykroczenie skarbowe. Taka sytuacja miała najprawdopodobniej miejsce w tym przypadku. Z uwagi na wartość niezaewidencjonowanego na kasie obrotu czyn podatnika stanowił wykroczenie skarbowe, dlatego upoważniony pracownik urzędu skarbowego nałożył mandat. W sytuacji gdy urzędnik był świadkiem wykroczenia podatnika, nie było możliwości złożenia czynnego żalu. Nie było też wątpliwości co do sprawcy i okoliczności zdarzenia. Zasadne było zatem nałożenie na podatnika mandatu.

Kroki

Jak wystąpić o uchylenie

Wniosek o uchylenie prawomocnego mandatu karnego w postępowaniu karnym skarbowym może złożyć osoba, na którą nałożono mandat karny za czyn niebędący wykroczeniem skarbowym. W takim przypadku mandat podlega niezwłocznie uchyleniu, przy czym konieczny jest wniosek ukaranego.

Termin zgłoszenia wniosku wynosi siedem dni od daty uprawomocnienia się mandatu i jest nieprzekraczalny. Mandat karny kredytowany (nakładany na osoby stale mieszkające w Polsce), wydany za potwierdzeniem odbioru, jest prawomocny od chwili pokwitowania jego odbioru. Natomiast mandat karny gotówkowy (nakładany na osoby czasowo tylko przebywające na terytorium Polski lub niemające stałego miejsca zamieszkania lub stałego miejsca pobytu w naszym kraju), wydany po uiszczeniu kary grzywny przez ukaranego, jest prawomocny od chwili uiszczenia grzywny.

Wniosek o uchylenie prawomocnego mandatu karnego można złożyć osobiście, np. w urzędzie skarbowym, który nałożył mandat, lub za pośrednictwem poczty (w tym przypadku termin uważa się za zachowany, jeśli dokumenty zostaną nadane do ostatniego dnia terminu). Wniosek z uzasadnieniem należy złożyć na piśmie. Można też stawić się osobiście w celu złożenia wniosku ustnie do protokołu. Nie obowiązują urzędowe wzory formularzy wniosków o uchylenie mandatów karnych. Złożenie wniosku nie podlega żadnym opłatom.

Złożony w urzędzie wniosek o uchylenie prawomocnego mandatu karnego przekazywany jest bez zbędnej zwłoki wraz z aktami postępowania mandatowego do właściwego sądu rejonowego (na którego obszarze nałożona została kara grzywny). Przed wydaniem postanowienia sąd może zarządzić stosowne czynności w celu sprawdzenia podstaw do uchylenia mandatu karnego. O uchyleniu mandatu karnego orzeka właściwy miejscowo sąd w składzie jednoosobowym, na posiedzeniu. Sąd uchylając mandat karny, nakazuje organowi, na rachunek którego pobrano grzywnę, zwrot ukaranemu uiszczonej przez niego kwoty, chyba że zarzucany sprawcy czyn stanowi przestępstwo skarbowe.

W takim przypadku uiszczoną kwotę zatrzymuje się do zakończenia postępowania jako zabezpieczenie grożących mu kar, środków karnych oraz kosztów postępowania. Sprawa podlega wówczas rozpoznaniu na zasadach ogólnych.

Ważne

Przed nałożeniem kary grzywny w drodze mandatu karnego funkcjonariusz poucza sprawcę wykroczenia skarbowego o prawie niewyrażenia zgody na przyjęcie mandatu i o skutkach prawnych braku takiej zgody

Ważne

Osoba, która przyjmuje mandat, nie jest rejestrowana w Krajowym Rejestrze Karnym, czyli pozostaje osobą niekaraną, a sprawa prawomocnie zakończona nie podlega w zasadzie wzruszeniu

@RY1@i02/2012/111/i02.2012.111.07100080a.804.jpg@RY2@

Wzór formularza mandatu karnego

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.). Rozporządzenie Rady Ministrów z 28 kwietnia 2011 r. w sprawie nakładania kary grzywny w drodze mandatu karnego za wykroczenia skarbowe (Dz.U. nr 94, poz. 552 z późn. zm.).