Zniesienie kary za ujawnienie tajemnicy budzi niepokój banków

Sama idea związana z ograniczeniem prawa karnego w sferze obrotu gospodarczego zasługuje na uwzględnienie, ale jednocześnie powinna być wdrażana ze szczególną ostrożnością - pamiętać o tym należy zwłaszcza w przypadku dyskusji nad zniesieniem sankcji karnej (depenalizacją) odnośnie do niektórych zachowań, co do których racjonalnemu ustawodawcy powinno szczególnie zależeć, aby chronić społeczeństwo przed jego negatywnym skutkami.

Z powyższego względu duże obawy środowiska bankowego rodzi projekt ministra sprawiedliwości, który zakłada depenalizację wielu przepisów karnych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - m.in. wyłączenie odpowiedzialności karnej za naruszenie tajemnicy bankowej, jednej z najważniejszych tajemnic chronionych prawem. Obwarowanie tajemnicy bankowej przepisami karnymi sankcjonującymi jej naruszenie wynika z potrzeby ochrony depozytów, a także wiarygodności i zaufania do banku, co ma krytyczne znaczenie dla bezpieczeństwa sektora bankowego.

Obowiązek zachowania tajemnicy bankowej wynika w sposób bezpośredni z art. 104 ust. 1 prawa bankowego. W przepisie tym ustawodawca rozstrzygnął, że zakaz ujawniania informacji stanowiących tajemnicę bankową obowiązuje trzy kategorie podmiotów: bank, osoby zatrudnione w banku oraz osoby, za których pośrednictwem bank wykonuje czynności bankowe. Jednocześnie ustawodawca wskazał na beneficjenta tajemnicy bankowej - jest to osoba, której dotyczą informacje objęte tajemnicą, czyli klient banku. Oznacza to, że obowiązek dyskrecji nie obowiązuje banku wyłącznie na rzecz drugiej strony czynności bankowej, czyli klienta banku, którego informacje dotyczą. Każda inna osoba lub podmiot może uzyskać dostęp do informacji objętych tajemnicą bankową tylko na podstawie ustawy i w zakresie ściśle określonym przez ustawę. Przepis ustawy posługuje się zamkniętym katalogiem podmiotów, którym bank jest uprawniony do udostępnienia informacji stanowiących tajemnicę bankową (m.in. nadzór bankowy, sąd, prokurator, komornik, urząd skarbowy), jednakże i w tym zakresie prawo bankowe przewiduje niezwykle restrykcyjne przesłanki udzielania tych informacji.

Uchylenie przepisu art. 171 ust. 4 i 5 prawa bankowego penalizującego zachowania stanowiące naruszenie obowiązków związanych z tajemnicą bankową może prowadzić do całkowitego obniżenia rygoru jednego z zasadniczych obowiązków każdego banku. Wskazać należy, iż bank jako instytucja zaufania publicznego zarządzająca powierzonymi depozytami klientów winien funkcjonować w ścisłych ramach prawnych odnoszących się do ochrony informacji uzyskanych w związku z wykonywaniem czynności bankowych, w tym również danych osobowych swoich klientów. Każdy klient powierzający bankowi środki, stanowiące niekiedy dorobek całego życia, musi mieć absolutną pewność, iż jego dane osobowe, w tym informacja dotycząca m.in. statusu majątkowego czy źródeł dochodów, nie zostaną przekazane innym podmiotom bez jednoznacznej podstawy prawnej.

Usunięcie sankcji karnej za ujawnienie informacji stanowiącej tajemnicę bankową de facto powoduje brak jakichkolwiek konsekwencji karnych związanych z ujawnieniem lub wykorzystywaniem informacji pozyskiwanych w związku z wykonywaniem czynności bankowych. Sama groźba odpowiedzialności cywilnoprawnej (możliwości dochodzenia odszkodowania) wiążąca się z ujawnieniem informacji stanowiących tajemnicę bankową nie jest w stanie zapewnić należytej ochrony tym informacjom.

Konsekwencją depenalizacji przestępstwa ujawnienia informacji stanowiącej tajemnicę bankową będzie w istocie marginalizacja charakteru prawnego przepisu ustanawiającego tajemnicę bankową, bowiem za ujawnienie tych informacji przez osoby zobowiązane do zachowania ich w poufności nie będzie groziła żadna sankcja karna. Dlatego Związek Banków Polskich opowiada się za utrzymaniem obecnie obowiązującej regulacji w tym zakresie.

@RY1@i02/2012/085/i02.2012.085.07000070h.802.jpg@RY2@

Jerzy Bańka radca prawny, wiceprezes Związku Banków Polskich

Jerzy Bańka

radca prawny, wiceprezes Związku Banków Polskich