Wierzyciel szybciej odzyska swoje należności

Od 3 maja 2012 roku zaczną obowiązywać nie tylko obszerne zmiany w procedurze cywilnej, ale także w prawie karnym. To za sprawą ustawy z 16 września 2011 r. nowelizującej kodeks postępowania cywilnego oraz inne ustawy - w tym kodeks karny. Mają one zwiększyć ochronę wierzycieli przed krzywdzącymi działaniami ich dłużników.

Zakres penalizacji

Po wejściu w życie nowelizacji więcej niż dotychczas czynów polegających na udaremnianiu egzekucji będzie karanych. Dzisiaj - zgodnie z art. 300 par. 2 kodeksu karnego - przestępstwo popełnia każdy dłużnik, który w celu uniemożliwienia wykonania orzeczenia sądu lub innego organu państwowego udaremnia lub uszczupla zaspokojenie swojego wierzyciela. Takie zachowanie może polegać na usuwaniu, ukrywaniu, zbywaniu, darowaniu innej osobie albo też niszczeniu składników swojego majątku, które są już zajęte, bądź istnieje duże prawdopodobieństwo, że nastąpi to w nieodległej przyszłości.

Udaremnienie lub uszczuplanie swoich możliwości finansowych może polegać również na rzeczywistym lub pozornym obciążaniu (np. oddanie w zastaw, obciążanie hipoteką) albo uszkadzaniu swojego dobytku. Osoba, która dopuszcza się takich czynów, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Przestępcze zachowanie

Od 3 maja do przestępczych zachowań dłużnika - zagrożonych taką samą karą - będzie zaliczało się również usuwanie znaków zajęcia z mienia zajętego przez komornika lub zagrożonego taką sytuacją. Zajęcie ruchomości następuje poprzez wpisanie jej do protokołu, w którym komornik oznacza wartość każdej zajętej ruchomości.

Jeżeli komornik uzna, że w celu oszacowania należy wezwać biegłego, albo jeżeli wierzyciel lub dłużnik podnoszą w skardze zarzuty na oszacowanie, dokonuje go biegły przy samym zajęciu. Gdyby natomiast nie było to możliwe - zrobi to w terminie późniejszym, aż do dnia licytacji.

Zgodnie z art. 854 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 1964 r. nr 43, poz. 296 z późn. zm.) na każdej zajętej ruchomości komornik umieszcza znak ujawniający na zewnątrz jej zajęcie, a jeżeli to nie jest możliwe, ujawni je w inny sposób.

Zgodnie z procedurą egzekucyjną umieszczenie znaku zajęcia na wszystkich zajętych rzeczach jest obowiązkowe. Znaki zajęcia są istotnym elementem wskazującym prowadzenie przez komornika egzekucji z ruchomości. Ich zniszczenie ułatwia usunięcie spod egzekucji zajętej rzeczy. Włączenie takiego zachowania dłużnika do katalogu ujętego w art. 300 par. 2 k.k. ma sprzyjać usprawnieniu i większej skuteczności egzekucji.

Rozbieżne interpretacje

Przy stosowaniu nowego przepisu istotne może okazać się precyzyjne wskazanie osób, które mogą dopuścić się przestępstwa, usuwając komornicze znaki zajęcia. W doktrynie i orzecznictwie toczą się spory na temat tego, czy podmiotem czynu z art. 300 par. 2 kodeksu karnego mogą być tylko przedsiębiorcy (przepis ten chroni bowiem bezpieczeństwo obrotu gospodarczego), czy również może służyć on ochronie zobowiązań pomiędzy osobami niezwiązanymi z profesjonalnym obrotem.

W uchwale z 26 listopada 2003 r. Sąd Najwyższy stwierdził, że użyte w art. 300 par. 2 kodeksu karnego określenie "orzeczenia sądu lub innego organu państwowego" nie jest ograniczone tylko do orzeczeń dotyczących wierzytelności wynikających ze stosunku prawnego, którego jedną ze stron jest podmiot obrotu gospodarczego (sygn. akt I KZP 32/2003). Oznacza to, że zgodnie za wskazaną przez niego wykładnią przepis ten może służyć ochronie roszczeń osób prywatnych, z których żadna nie jest przedsiębiorcą.

Ważne

Zajęte ruchomości komornik pozostawia we władaniu osoby, u której je zajął. Jednak z ważnych powodów może on w każdym stanie postępowania oddać zajęte ruchomości pod dozór innej osobie - także wierzycielowi, choćby to było połączone z koniecznością ich przeniesienia. Osoby te pełnią obowiązki dozorcy. Komornik doręcza im protokół zajęcia

Karnoprawna ochrona

Działania dłużnika podejmowane względem jego majątku i zarazem na szkodę wierzyciela, które będą karane od 3 maja, to:

● usuwanie,

● ukrywanie,

● zbywanie,

● darowanie,

● niszczenie,

● rzeczywiste lub pozorne obciążanie,

● uszkadzanie składników,

● usuwanie znaków zajęcia.

Łukasz Kucharski

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 4 ustawy z 16 września 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r. nr 233, poz. 1381).

Art. 300 par. 2 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. z 1997 r. nr 88, poz. 553 z późn. zm.).