Zasady wykluczania z procesu czynią go niesprawiedliwym

Postanowienie o wyłączeniu oskarżyciela posiłkowego z udziału w postępowaniu powinno być zaskarżalne. Obecna regulacja nieprzewidująca takiej drogi budzi wątpliwości konstytucyjne - uważa prof. Irena Lipowicz, rzecznik praw obywatelskich. Złożyła właśnie wniosek o zbadanie zgodności z ustawą zasadniczą art. 56 par. 3 kodeksu postępowania karnego. W myśl tego przepisu oskarżyciel posiłkowy nie może brać udziału w postępowaniu, jeżeli sąd orzeknie, że nie jest osobą uprawnioną. Sęk w tym, że postanowienie sądu - mimo że pozbawia oskarżyciela posiłkowego statusu strony - jest niezaskarżalne. W ocenie RPO taka redakcja przepisu godzi w konstytucyjne prawo do sądu.

"Prawo do działania w charakterze oskarżyciela posiłkowego ubocznego nie może być prawem fasadowym, iluzorycznym, a takowym się staje, jeżeli pokrzywdzony, działający w charakterze oskarżyciela posiłkowego, pozbawiony jest możliwości złożenia zażalenia na postanowienie sądu w przedmiocie wyłączenia go z udziału w postępowaniu, co czyni proces karny nierzetelnym i niesprawiedliwym" - czytamy we wniosku.

W piśmie RPO odwołuje się do ratio przepisu: miał on zapobiec blokowaniu postępowania przez przeciągający się spór o prawo udziału w nim. "Jak podkreśla się jednakże w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, »dążenie do załatwienia sprawy w możliwie najkrótszym czasie nigdy nie powinno być bezwzględnym priorytetem«, ponieważ »szybkość rozpoznania sprawy nie jest wartością, na rzecz której można poświęcić ochronę praw podmiotowych«" - podkreśla profesor Lipowicz.

Postanowienie o wyłączeniu oskarżyciela posiłkowego powinno być zaskarżalne

Anna Krzyżanowska

anna.krzyżanowska@infor.pl