Drukarz, LGBT i pozorny paradoks kolizji zasad prawa

Na pewnym poziomie rozstrzygania spraw nie da się oddzielić sfery czysto prawnej od ideologicznie uwarunkowanej aksjologii" - napisał kiedyś prof. Marek Safjan. Kwestia ta jest doskonale znana w teorii prawa. W nowszych pracach podkreśla się, że na efekt procesu decyzyjnego organu rozstrzygającego, w którym zasiadają przecież ludzie, w jakimś stopniu mają miejsce czynniki nie tylko stricte prawne (w rodzaju tekstu prawnego), lecz także czynniki predeterminacyjne, czyli przekonania, nabyte doświadczenie życiowe, zawodowe oraz nieuświadomione postawy psychologiczne. Z kolei ich przeciwwagą - już całkowicie od nas zależną - są czynniki naddeterminacyjne. Te są zawsze w pełni świadome i co do zasady mogą się sprowadzać do wyboru takiej alternatywy interpretacyjnej, która jest związana z określoną ideologią, polityką, a przede wszystkim świadomie wybieranym systemem wartości. Oczywiście dąży się do tego, by te pierwsze czynniki redukować albo wręcz odrzucać (co czyni doświadczony sędzia, a na co zwykle nie może się zdobyć emocjonalny komentator lub wolny od uwarunkowań zawodowych pracownik naukowy). O ile jednak czynników predeterminacyjnych nie jesteśmy się w stanie pozbyć i zawsze, choćby najbardziej marginalnie, warunkują one proces interpretacji, o tyle świadomy wybór alternatywy znaczeniowej tekstu prawnego i wtórnie takiej, a nie innej treści decyzji stosowania prawa może - i w demokratycznym państwie prawnym powinien - być wolny od czynników światopoglądowych. Wydaje się to tak oczywiste, że przypominanie o tym jest zbędne, acz przeczy temu dyskusja nad ostatnim kazusem pewnego drukarza. Wiemy o nim jedynie tyle, że zapadł wobec niego wyrok nakazowy i że został on uznany winnym popełnienia wykroczenia z art. 138 kodeksu wykroczeń. Więcej jest w tej sprawie emocji uwarunkowanych właśnie czynnikami naddeterminacyjnymi niż analizą stanu faktycznego i prawnego.