Grzywny za nielegalną pracę wzrosły nawet trzykrotnie

Podwyższenie grzywien za nielegalne zatrudnianie cudzoziemców (tzn. bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia) oraz nowe typy czynów zabronionych to zmiany, które wprowadziła uchwalona w lipcu ubiegłego roku nowelizacja ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Weszły one w życie 1 stycznia 2018 r.

Co nowego

W przypadku niektórych typów czynów zabronionych wysokość możliwych do nałożenia grzywien została podniesiona do 30 tys. zł - podczas gdy do końca 2017 r. groziła za nie grzywna w wysokości maksymalnie 10 tys. zł. Z kolei bardzo wysoką sankcję przewidziano względem osób, które bez wpisu do rejestru agencji zatrudnienia prowadzą działalność w zakresie pracy tymczasowej lub pośrednictwa pracy polegającą na kierowaniu osób do pracy za granicą u pracodawców zagranicznych. Można nałożyć na nie grzywnę w wysokości nawet 100 tys. zł. Dotychczas nie mogła być ona wyższa niż 5 tys. zł.

Rozszerzeniu uległ także katalog wykroczeń. Nowe typy czynów zabronionych to przykładowo:

wniedopełnienie obowiązków związanych z zakwaterowaniem cudzoziemca pracującego w roli pracownika sezonowego,

wniepowiadomienie pisemnie w ciągu 7 dni starosty, który wydał zezwolenie na pracę sezonową, przez prowadzących agencję pracy tymczasowej lub działających w jej imieniu, m.in. o zmianie siedziby czy przejściu zakładu pracy,

wpowierzenie pracy cudzoziemcowi na podstawie oświadczenia i niepoinformowanie o tym pisemnie właściwego powiatowego urzędu pracy (PUP),

wprzekazanie PUP nieprawdziwych informacji o podjęciu, niepodjęciu lub zakończeniu pracy przez cudzoziemca na podstawie oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy,

wniezawarcie z cudzoziemcem umowy w formie pisemnej.

Kiedy możliwe

Nałożenie grzywny musi być konsekwencją stwierdzenia, że prowadzona przez dany podmiot działalność jest niezgodna z przepisami dotyczącymi zatrudnienia cudzoziemców. Dokonuje się tego podczas kontroli legalności zatrudnienia. Do jej przeprowadzenia uprawnione są Państwowa Inspekcja Pracy i Straż Graniczna.

Tryb nakładania kary w postępowaniu wykroczeniowym może być dwojaki. Organy PIP oraz Straży Granicznej są uprawnione do nałożenia grzywny w wysokości do 2 tys. zł. Jeżeli do tego nie dochodzi - kierują do sądu wniosek o ukaranie, a ten może skazać obwinionego na grzywnę w wysokości określonej w ustawie.

Czy jest się czego bać

Trudno jednoznacznie określić, czy wzrost wysokości ustawowego zagrożenia karą przełoży się na wysokość grzywien nakładanych w praktyce. Zmiany dotyczą bowiem w szczególności tych typów czynów zabronionych, za których popełnienie dotychczas groziły grzywny w wysokości od 20 zł do 10 tys. zł (a od 1 stycznia 2017 r. - do 30 tys. zł). W dotychczasowej praktyce często natomiast zdarzało się, że nałożona kara nie przekraczała wysokości 3 tys. zł.

Począwszy od nowego roku, w przypadku wymienionej kategorii czynów zabronionych, grzywna nie może już zostać nałożona poniżej tej ostatniej wysokości. Można też założyć - z dość dużą dozą pewności - że podwyższenie dopuszczalnych limitów grzywien pociągnie za sobą realny wzrost w wysokościach nakładanych kar. Przy czym oczywiście sąd może nałożyć grzywnę tylko w granicach wskazanych w przepisie, tj. pomiędzy minimalną a maksymalną wysokością potencjalnej kary (według swojego uznania, oceniając stopień społecznej szkodliwości czynu i biorąc pod uwagę cele kary).

Nie należy także tracić z pola widzenia, że przedsiębiorca, który złośliwie lub uporczywie narusza prawa pracownika (w tym w zakresie naruszania przepisów o zatrudnianiu cudzoziemców), może także podlegać surowszej odpowiedzialności - nie wykroczeniowej, a karnej. I tu musi się liczyć z karą pozbawienia wolności do lat 2 włącznie. Przestępstwo to jest ścigane z oskarżenia publicznego, tj. prokurator nie potrzebuje żadnego wniosku, by wszcząć postępowanie. Wprost przeciwnie - może to zrobić na podstawie własnych, indywidualnych ustaleń.

Kto i za co może zostać ukarany

Za nielegalne powierzenie pracy cudzoziemcowi	Kara grzywny dla pracodawcy od 3000 zł do 5000 zł	Kara grzywny od 1000 zł do 30 000 zł
Za nielegalną pracę w Polsce	Kara grzywny dla pracownika nie niższa niż 1000 zł	Bez zmian
Za doprowadzenie cudzoziemca do nielegalnego wykonywania pracy poprzez wprowadzenie go w błąd, wyzyskanie błędu, wykorzystanie zależności służbowej lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania	Kara grzywny od 20 zł do 10 000 zł	Kara grzywny od 3000 zł do 30 000 zł
Za żądanie od cudzoziemca korzyści majątkowej w zamian za podjęcie działań zmierzających do uzyskania zezwolenia na pracę lub innego dokumentu uprawniającego do wykonywania pracy	Kara grzywny od 3000 zł do 5000 zł	Kara grzywny od 3000 zł do 30 000 zł
Za doprowadzenie innej osoby do powierzenia cudzoziemcowi nielegalnego wykonywania pracy poprzez wprowadzenie jej w błąd, wyzyskanie błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania	Kara grzywny do 10 000 zł	Bez zmian
Za niedopełnienie obowiązku pisemnego poinformowania wojewody w ciągu 7 dni o zmianach w zakresie wykonywania pracy przez cudzoziemca	Kara grzywny od 100 zł do 5000 zł	Bez zmian
Za powierzanie zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej cudzoziemcowi, który został skierowany przez podmiot niebędący agencją zatrudnienia	Kara grzywny nie niższa niż 3000 do 5000 zł	Bez zmian
Dla prowadzących agencję pracy tymczasowej lub działających w jej imieniu, za nie powiadomienie pisemnie w ciągu 7 dni starosty, który wydał zezwolenie na pracę sezonową, min. o zmianie siedziby czy przejściu zakładu pracy	Brak	Kara grzywny od 200 zł do 2000 zł
Za nie dopełnienie obowiązków związanych z zakwaterowaniem cudzoziemca pracującego w roli pracownika sezonowego	Brak	Kara grzywny od 200 zł do 2000 zł
Dla pracodawcy, który powierza pracę cudzoziemcowi na podstawie oświadczenia i nie poinformuje pisemnie właściwego PUP o podjęciu lub niepodjęciu pracy przez cudzoziemca bądź przekazuje nieprawdziwe informacje o podjęciu, niepodjęciu lub zakończeniu pracy przez cudzoziemca na podstawie oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi	Brak	Kara grzywny od 20 zł do 5000 zł
Dla pracodawcy, który nie zawrze z cudzoziemcem umowy w formie pisemnej	Brak	Kara grzywny od 200 zł do 2000 zł

@RY1@i02/2018/003/i02.2018.003.217000300.801.jpg@RY2@

Karolina Schiffter

adwokat z kancelarii Raczkowski Paruch

@RY1@i02/2018/003/i02.2018.003.217000300.802.jpg@RY2@

Jakub Lasek

prawnik z kancelarii Raczkowski Paruch

Podstawa prawna

Ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1065 ze zm.).

Ustawa z 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1543).