Warto sprawdzać umocowanie wspólnika zawierającego umowę

Jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej, w spółce cywilnej każdy wspólnik jest umocowany do reprezentowania spółki w granicach, w jakich jest uprawniony do prowadzenia jej spraw. Co do zasady, każdy wspólnik może prowadzić sprawy nieprzekraczjące zakresu zwykłych czynności spółki. Do podjęcia innych czynności, przekraczających ten zakres, potrzebna jest wcześniejsza uchwała wspólników. Tu pojawia się praktyczne pytanie, jak ocenić, czy dana czynność nie mieści się w katalogu zwykłych czynności spółki. Otóż zawsze należy brać pod uwagę wielkość majątku spółki, a także charakter i rozmiar realizowanej przez nią działalności. Przykładowo - zawarcie umowy dotyczącej nabycia nieruchomości przez spółkę prowadzącą działalność w zakresie obrotu nieruchomościami można zaliczyć do kategorii spraw mieszczących się w zakresie zwykłych czynności spółki. Natomiast dokonania tej samej czynności przez spółkę zajmującą się np. sprzedażą samochodów nie sposób zakwalifikować jako zwykłą. Dla kontrahenta, który pierwszy raz zawiera umowę z konkretną spółką, uzyskanie wiedzy na jej temat ma niebagatelne znaczenie i może nastręczyć wiele problemów. Co do zasady, za zobowiązania spółki cywilnej wspólnicy odpowiadają solidarnie. Powszechnie uznaje się, że nie mogą oni zmienić zakresu tej odpowiedzialności ani jej uchylić ze skutkiem wobec osób trzecich. Wierzyciel może zatem żądać zaspokojenia swoich roszczeń z majątku wspólnego wspólników, a także z ich majątków osobistych. Nie ma znaczenia przy tym kolejność zaspokojenia się wierzyciela. Może on najpierw skierować swe żądania do wspólnego majątku spółki, a dopiero potem sięgnąć do kieszeni wspólników, jak i na odwrót. Jednak gdy wspólnik zaciągnie zobowiązanie bez umocowania lub z jego przekroczeniem, za zobowiązanie będzie odpowiedzialny tylko on sam. Dla przykładu wspólnik zaciągnął duży dług na kupno pięciu samochodów dostawczych i wystawił na zabezpieczenie wierzytelności z umowy weksel in blanco. Wspólnicy bronią się jednak, że osoba ta w ogóle nie była umocowana do prowadzenia spraw spółki przekraczających zakres zwykłych czynności (czynnościami takimi - ich zdaniem - było zawarcie umowy kupna tych samochodów oraz wystawienie weksla in blanco). Wystawienie weksla jedynie jako zabezpieczenia wykonania umowy nie jest czynnością przekraczającą zakres zwykłych czynności. Natomiast w określonej sytuacji zaciągnięcie znacznego długu może być kwalifikowane jako czynność, która nie należy do kategorii zwykłych czynności spółki. Jeśli faktycznie wspólnik przekroczył zakres swego umocowania i na przykład zaciągnął bez zgody innych wspólników zobowiązanie, pozwana spółka cywilna może się uwolnić od odpowiedzialności. Wówczas odpowiadać swym majątkiem będzie jedynie wspólnik, który zaciągnął zobowiązanie bez umocowania lub z przekroczeniem jego zakresu. Tak więc warto przed przystąpieniem do podpisania umowy ze wspólnikiem reprezentującym spółkę cywilną poznać przedmiot i zakres jej działalności. I jeśli kontrahent ów uzna, że transakcja przekroczy zakres zwykłych czynności spółki, powinien żądać okazania umowy spółki cywilnej oraz uprzedniej uchwały wspólników, wyrażającej zgodę na podjęcie takiej czynności.

@RY1@i02/2009/244/i02.2009.244.087.0005.101.jpg@RY2@

Marek Sawicki, radca prawny z warszawskiej kancelarii CMS Cameron McKenna

Marek Sawicki

radca prawny z warszawskiej kancelarii CMS Cameron McKenna