Przedawnienie po czterech latach

@RY1@i02/2009/239/i02.2009.239.087.003b.001.jpg@RY2@

Agata Adamczyk, radca prawny, Kancelaria Prawna Agata Adamczyk & Współpracownicy

To częste pytanie stawiane przez przedsiębiorców, którzy prowadzą działalność eksportową w Unii Europejskiej lub poza nią. Może ono nastręczać szczególnych trudności, gdy strony nie zawarły w formie pisemnej umowy sprzedaży, w której wskazały prawo właściwe, a dokumentacja kontraktowa obejmuje zaledwie druk zamówienia i dowód wydania towaru.

Dotychczas kwestię prawa właściwego dla zobowiązań umownych regulowała konwencja rzymska z 19 czerwca 1980 r. Od 17 grudnia 2009 r. do materii tej zastosowanie znajdą przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (potocznie zwanego Rzym I). Zgodnie z art. 4 ust 1 lit. a) rozporządzenia Rzym I w zakresie, w jakim nie dokonano wyboru prawa właściwego dla umowy, umowa sprzedaży towarów podlega prawu państwa, w którym sprzedawca ma siedzibę organu zarządzającego lub miejsce zwykłego pobytu. W szczególności, zgodnie z art. 12 ust. 1 lit. d). rozporządzenia, ustalone w ten sposób prawo właściwe dla umowy ma zastosowanie do kwestii przedawnienia. Tym samym, w przypadku gdy sprzedającym jest spółka polska, a nabywcą spółka francuska, umową rządzi prawo polskie. Jakie zatem przepisy regulują w tym przypadku stosunek prawny?

Zgodnie z przepisem art. 554 polskiego kodeksu cywilnego roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie przedsiębiorstwa sprzedawcy przedawniają się z upływem dwóch lat. Jednak w przypadku kontraktów międzynarodowych regulacja ta nie znajdzie zastosowania. W przypadku braku szczegółowych dokumentów kontraktowych (jak w sytuacji opisanej wyżej) do łączącego strony stosunku prawnego z pierwszeństwem przed kodeksem cywilnym znajdą zastosowanie przepisy konwencji wiedeńskiej z 11 kwietnia 1980 r. o międzynarodowej sprzedaży towarów, a ponadto przepisy konwencji nowojorskiej z dnia 14 czerwca 1974 r. o przedawnieniu w międzynarodowej sprzedaży towarów. W myśl przepisu art. 3 konwencji nowojorskiej ma ona zastosowanie przede wszystkim w sytuacji, gdy obie strony umowy sprzedaży mają siedziby w państwach będących sygnatariuszami konwencji. Jednak znajduje on zastosowanie również w przypadku, gdy normy prawa międzynarodowego prywatnego powodują, że do umowy właściwe jest prawo państwa sygnatariusza.

Polska jest stroną konwencji nowojorskiej. Tym samym wszystkie kontrakty międzynarodowej sprzedaży towarów poddane prawu polskiemu objęte są normami statuowanymi przez konwencję nowojorską. Nawet zatem w przypadku kontraktu polsko-francuskiego znajdzie ona zastosowanie, mimo iż Francja nie jest sygnatariuszem konwencji. Skoro bowiem umową sprzedaży rządzi prawo polskie, to w konsekwencji stosuje się przepisy konwencyjne.

Zgodnie z przepisem art. 8 konwencji nowojorskiej termin przedawnienia wynosi cztery lata, a nie tak jak to przewiduje polski kodeks cywilny - dwa lata.

Inna sytuacja zachodziłaby w razie, gdyby spółka polska występowała po stronie kupującego. W takim przypadku, skoro sprzedający miałby siedzibę we Francji, to w konsekwencji umowa, w myśl przepisu art. 4 ust 1. lit. a) rozporządzenia Rzym I podlegałaby prawu francuskiemu. Tym samym konwencja nowojorska w ogóle nie znalazłaby zastosowania, a termin przedawnienia regulowany byłby wewnętrznym prawem francuskim, które począwszy od czerwca 2008 r. dla takiego roszczenia przewiduje termin przedawnienia pięć lat.

radca prawny, Kancelaria Prawna Agata Adamczyk & Współpracownicy

Podstawa prawna

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Dz.U. Unii Europejskiej L z 2008 r. nr 177, poz. 6)

Konwencja wiedeńska z 11 kwietnia 1980 r. o międzynarodowej sprzedaży towarów (Dz.U. z 1997 r. nr 45, poz. 286)

Konwencja nowojorska z 14 czerwca 1974 r. o przedawnieniu w międzynarodowej sprzedaży towarów (Dz.U. z 1997 r. nr 45, poz. 282)