Jak wyłączyć wspólnika ze spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Postępowanie o wyłączenie wspólnika wszczyna się poprzez złożenie pozwu w sądzie gospodarczym, właściwym ze względu na siedzibę spółki. Zgodnie z art. 266 par. 1 kodeksu spółek handlowych (k.s.h.) powództwo wytoczyć mogą, z ważnych przyczyn dotyczących danego wspólnika, wszyscy pozostali wspólnicy, pod warunkiem że ich udziały stanowią co najmniej połowę kapitału zakładowego spółki. Powyższy wymóg może zostać złagodzony w umowie spółki poprzez przyznanie prawa wystąpienia z takim powództwem także mniejszej liczbie wspólników, pod warunkiem jednak że reprezentują oni ponad połowę kapitału zakładowego spółki.

Przyczyny uzasadniające wyłączenie wspólnika muszą być ważne i dotyczyć tego wspólnika. Mogą być to zarówno okoliczności będące skutkiem świadomych i celowych działań wspólnika (np. działanie na szkodę spółki, nadużywanie uprawnień, łamanie postanowień umowy spółki), jak również okoliczności przez niego niezawinione (np. długotrwała choroba). W orzecznictwie Sądu Najwyższego za ważną przyczynę uzasadniającą wyłączenie wspólnika ze spółki uznano również niemożność bezkonfliktowego współdziałania z wspólnikiem, będącą następstwem relacji interpersonalnych wewnątrz spółki z o.o.

W przypadku zaistnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie wspólnika jest możliwość zawieszenia wspólnika w wykonywaniu jego praw udziałowych w spółce. Zgodnie z treścią art. 268 k.s.h., w celu zabezpieczenia powództwa sąd może, z ważnych powodów, zawiesić wspólnika w wykonywaniu wszystkich lub niektórych jego praw udziałowych. Zabezpieczenie powództwa w postaci zawieszenia wspólnika w wykonywaniu praw w spółce jest o tyle istotne, że umożliwia pozostałym wspólnikom skuteczne prowadzenie spraw, bez względu na ostateczny wynik postępowania o wyłączenie wspólnika. Ponadto wszelkie czynności podjęte przez pozostałych wspólników w czasie trwania zawieszenia praw jednego wspólnika pozostają w mocy, bez względu na wynik sprawy. W takiej sytuacji wspólnikowi zawieszonemu w prawach, który ostatecznie nie zostanie wyłączony ze spółki na mocy orzeczenia sądu, przysługiwała będzie ochrona jego praw i interesów wyłącznie w drodze roszczenia o odszkodowanie z tytułu naprawienia szkody wyrządzonej wykonaniem takiego zabezpieczenia.

Zgodnie z treścią art. 266 par. 3 k.s.h., udziały wyłączonego wspólnika muszą być przejęte przez wspólników lub osoby trzecie, przy czym cenę przejęcia udziałów ustala sąd na podstawie rzeczywistej wartości w dniu doręczenia pozwu. Orzekając o wyłączeniu, sąd wyznacza termin, w ciągu którego wyłączonemu wspólnikowi ma być zapłacona cena przejęcia wraz z odsetkami, naliczanymi od dnia doręczenia pozwu. Z chwilą zapłaty ceny przejęcia udziałów w wyznaczonym przez sąd terminie wspólnik zostaje ostatecznie wyłączony ze spółki. Jeśli natomiast w terminie wyznaczonym przez sąd powyższa kwota nie zostanie zapłacona albo złożona do depozytu sądowego, orzeczenie o wyłączeniu wspólnika staje się bezskuteczne, a bezskutecznie wyłączonemu wspólnikowi przysługuje prawo żądania od pozywających naprawienia szkody.

Omawiana instytucja stanowi istotny i potrzebny mechanizm przywracania prawidłowego funkcjonowania spółki poprzez wyłączenie wspólnika, w sytuacji gdy wspólnik nie godzi się na dobrowolne zbycie swoich udziałów bądź ich umorzenie. Zamierzając wyłączyć danego wspólnika, pozostali wspólnicy powinni jednak odpowiednio przygotować się do podjęcia takich działań, w szczególności poprzez zgromadzenie odpowiednich środków finansowych bądź znalezienie osoby trzeciej, która zapłaci cenę przejęcia udziałów należną wyłączanemu wspólnikowi.

@RY1@i02/2010/076/i02.2010.076.087.002b.001.jpg@RY2@

dr Katarzyna Domańska-Mołdawa, adwokat, partner w BSJP Taylor Wessing

dr Katarzyna Domańska-Mołdawa

adwokat, partner w BSJP Taylor Wessing

Art. 266-269 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 ze zm.).