Jak podważyć uchwałę podjętą przez spółdzielnię mieszkaniową

Czy naruszenie statutu jest podstawą do uchylenia decyzji

@RY1@i02/2012/114/i02.2012.114.18300150e.813.jpg@RY2@

Prawo spółdzielcze ogranicza podstawy do zaskarżenia uchwał walnego zgromadzenia do kilku sytuacji. Członek spółdzielni może uczynić to, o ile uchwała jest sprzeczna z postanowieniami statutu (np. niezachowanie przyjętego trybu zawiadamiania członków o walnym zgromadzeniu) bądź dobrymi obyczajami. Powodem skierowania uchwały na drogę kontroli sądowej jest także uzasadnione twierdzenie, że godzi ona w interesy spółdzielni albo ma na celu pokrzywdzenie jej członka. Może tak być w sytuacji, gdy walne zgromadzenie zdecyduje się na sprzedaż gruntu po zaniżonej cenie albo przyzna zyski ze wspólnych lokali użytkowych tylko wybranej grupie spółdzielców. W momencie składania pozwu nie jest istotne, czy twierdzenia spółdzielcy są słuszne. Ważne jest jedynie jego przeświadczenie o istnieniu podstaw do podważenia uchwały. Powództwo o uchylenie uchwały dąży do ukształtowania prawa lub stosunku prawnego. Wyrok uchylający uchwałę walnego zgromadzenia powoduje skutek, jakby uchwała w ogóle nie została podjęta. Do czasu wydania takiego orzeczenia dokument wydany przez walne zgromadzenie jest aktualny i nie można uchylać się od jego skutków, powołując się na zaskarżenie go na drodze sądowej. Orzeczenie uchylające uchwałę ma moc prawną względem wszystkich członków spółdzielni oraz wszystkich jej organów.

Powództwo o uchylenie uchwały z powodu jej sprzeczności ze statutem spółdzielni ma zastosowanie do tych wypadków sprzeczności uchwały z postanowieniami tych uregulowań, które nie są jednocześnie sprzecznością uchwały z przepisami prawa. Jeżeli natomiast taka zbieżność zachodzi, zastosowanie ma powództwo o ustalenie nieważności uchwały. Podstawą jego wniesienia nie jest wówczas art. 42 prawa spółdzielczego, lecz art. 189 kodeksu postępowania cywilnego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 7 stycznia 2009 r., sygn. akt I ACa 681/2008).

Podstawa prawna

Art. 42 par. 3 i 9 ustawy z 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz.U. z 2003 r. nr 188, poz. 1848 z późn. zm.).

Czy mam uprawnienie do zaskarżenia uchwały

@RY1@i02/2012/114/i02.2012.114.18300150e.814.jpg@RY2@

Prawo do zaskarżenia uchwały walnego zgromadzenia mają wszystkie osoby, które są członkami spółdzielni w dniu, kiedy została ona podjęta. Jest to legitymacja czynna, która daje każdemu spółdzielcy prawo do występowania przeciwko spółdzielni w charakterze powoda. Inne zasady obowiązują tylko w przypadku uchwał w sprawie wykluczenia członka ze spółdzielni. Taką decyzję może zaskarżyć jedynie członek, który traci członkostwo, ale już nie inne osoby ze spółdzielni, które choćby były żywotnie zainteresowane jego sprawą. W pewnych przypadkach prawo do wytoczenia powództwa zaskarżającego uchwałę spółdzielni ma prokurator. Może to zrobić, jeżeli wymaga tego ochrona praworządności, praw obywateli lub interesu społecznego. Możliwość skierowania uchwały walnego zgromadzenia na drogę kontroli sądowej ma także zarząd spółdzielni. W takiej sytuacji spółdzielnię w sądzie będzie reprezentował pełnomocnik ustanowiony przez radę nadzorczą, a spółdzielnię, w której nie powołuje się rady nadzorczej, pełnomocnik ustanowiony przez walne zgromadzenie.

Podstawa prawna

Art. 42 par. 4 ustawy z 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz.U. z 2003 r. nr 188, poz. 1848 z późn. zm.).

Czy mogę zaskarżyć uchwałę podjętą w zeszłym roku

@RY1@i02/2012/114/i02.2012.114.18300150e.815.jpg@RY2@

Uchwały podejmowane przez walne zgromadzenia wytyczają kierunki działania spółdzielni i są formą podejmowania decyzji w najważniejszych sprawach związanych z funkcjonowaniem całej struktury. Dlatego prawo spółdzielcze gwarantuje członkom spółdzielni możliwość podważenia wadliwych uchwał i poddania ich kontroli sądowej. Uchwała walnego zgromadzenia sprzeczna z ustawą jest nieważna, co oznacza, że może być kwestionowana w każdym czasie na drodze sądowej. Ustawodawca odwołuje się w tym przypadku do najostrzejszej sankcji przewidzianej w polskim prawie dla wadliwych czynności prawnych, czyli nieważności bezwzględnej. Polega ona na tym, że czynność prawna nie wywołuje żadnych konsekwencji w sferze cywilnoprawnej, od początku z mocy prawa.

Sankcję nieważności bezwzględnej pociągają czynności sprzeczne z przepisami ustawy bezwzględnie obowiązującymi. Chodzi o wszystkie obowiązujące ustawy, a nie tylko o prawo spółdzielcze lub ustawę o spółdzielniach mieszkaniowych. Odpowiednie zastosowanie ma tutaj art. 189 kodeksu postępowania cywilnego. Przewiduje on, że powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.

Podstawa prawna

Art. 42 ustawy z 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz.U. z 2003 r. nr 188, poz. 1848 z późn. zm.).

Czy uchwała przedstawicieli jest nieważna

@RY1@i02/2012/114/i02.2012.114.18300150e.816.jpg@RY2@

Od kilku lat toczą się spory dotyczące tego, czy zebranie przedstawicieli członków (zpcz) może być nadal organem spółdzielni mieszkaniowej. To dlatego, że w świetle obowiązujących od 31 lipca 2007 r. przepisów o spółdzielniach mieszkaniowych walne zgromadzenie nie może zostać zastąpione przez zpcz.

Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych zobowiązała spółdzielnie do dokonania uwzględniających tę zasadę zmian statutów. Musiały one to zrobić nie później niż do 30 listopada 2007 r. oraz zgłosić znowelizowane statuty do Krajowego Rejestru Sądowego w ciągu 30 dni od dnia podjęcia uchwały, nie później jednak niż do 30 grudnia 2007 r. Do czasu zarejestrowania zmodyfikowanych dokumentów postanowienia dotychczasowych statutów regulujące funkcjonowanie zebrania przedstawicieli członków pozostają jednak w mocy. Wykorzystuje to wiele spółdzielni, w konsekwencji czego w wielu spółdzielniach obowiązek zmiany statutów nie został zrealizowany do dzisiaj.

W dniu 10 maja 2012 r. Sąd Najwyższy podjął uchwałę, w której po raz kolejny wskazał, że zgromadzenia przedstawicieli członków spółdzielni mieszkaniowej mogą być w dalszym ciągu zwoływane legalnie. Podkreślił on jednocześnie, że takie zgromadzenie jest organem spółdzielni mieszkaniowej tylko w sytuacji, gdy jej władze nie dopełniły obowiązków wynikających z uchwalonej w 2007 r. nowelizacji ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych (uchwała składu 7 sędziów SN z 10 maja 2012 r., sygn. akt III CZP 84/11).

Podstawa prawna

Art. 9 ustawy z 14 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 125, poz. 873 z późn. zm.).

Czy mogę wnieść pozew sądowy po terminie

@RY1@i02/2012/114/i02.2012.114.18300150e.817.jpg@RY2@

Uchwała sprzeczna z postanowieniami statutu bądź dobrymi obyczajami, godząca w interesy spółdzielni albo mająca na celu pokrzywdzenie członka może być zaskarżona do sądu w trybie powództwa o uchylenie uchwały, które należy wnieść w terminie sześciu tygodni od dnia odbycia walnego zgromadzenia. Jeżeli zaś powództwo wnosi członek nieobecny na walnym zgromadzeniu na skutek jego wadliwego zwołania, termin ten powinien być liczony od dnia powzięcia wiadomości przez tego członka o uchwale, nie później jednak niż przed upływem roku od dnia odbycia walnego zgromadzenia. W przypadku gdy przepis ustawy lub statut spółdzielni mieszkaniowej wymaga zawiadomienia członka o uchwale, termin sześciotygodniowy biegnie natomiast od dnia tego zawiadomienia dokonanego w sposób wskazany w statucie. W wyjątkowych przypadkach sąd może uchylić uchwalę nawet po wniesieniu pozwu z przekroczeniem 6-tygodniowego terminu. Jest to dopuszczalne w sytuacji, gdy utrzymanie uchwały walnego zgromadzenia w mocy wywołałoby dla członka szczególnie dotkliwe skutki, a opóźnienie w zaskarżeniu tej uchwały jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami i nie jest nadmierne.

Podstawa prawna

Art. 42 par. 6 - 8 ustawy z 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz.U. z 2003 r. nr 188, poz. 1848 z późn. zm.).

Czy uchwała o powołaniu rady jest nieważna

@RY1@i02/2012/114/i02.2012.114.18300150e.818.jpg@RY2@

Zwołanie walnego zgromadzenia członków spółdzielni (zebrania przedstawicieli) przez osobę lub organ nieuprawniony, kiedy istniały przewidziane w ustawie lub statucie okoliczności obligujące właściwy organ do jego zwołania, należy uznać za wadliwość jego zwołania. Nie daje ona jednak podstaw do uznania podjętych uchwał o powołaniu rady nadzorczej za nieistniejące. Daje za to podstawy do ich uchylenia na podstawie art. 42 par. 2 prawa spółdzielczego. Jak podkreślił Sąd Najwyższy, w tym wypadku bez wątpienia nie mamy do czynienia z wyrażeniem woli przez uczestników przypadkowego spotkania członków spółdzielni, ale z posiedzeniem uprawnionych do uczestnictwa w walnym zgromadzeniu osób, zwołanym w celu podejmowania uchwał i w sytuacji, gdy zwołanie to było obligatoryjne.

Podstawa

Wyrok Sądu Najwyższego z 29 kwietnia 2005 r., sygn. akt V CK 488/2004

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl