Odwołanie z zarządu nie rozwiązuje automatycznie umowy o pracę

Członek zarządu, powołany do pełnienia tej funkcji uchwałą stosownego organu, jest związany ze spółką szczególnym stosunkiem prawnym. Generalne obowiązki i prawa członka zarządu wynikają z umowy spółki opartej na przepisach kodeksu spółek handlowych. Mogą jednak - i tak często dzieje się w praktyce - zostać skonkretyzowane w ramach osobnej umowy cywilnoprawnej lub umowy o pracę, pomiędzy spółką i członkiem zarządu. Dla podkreślenia charakteru przypisanych im zadań i zakresu odpowiedzialności członkowie zarządu mogą zatem pozostawać ze spółką w stosunku pracy (na podstawie umowy o pracę) i wykonywać obowiązki np. dyrektora naczelnego, dyrektora ds. finansowych, dyrektora ds. personalnych itp.

Umowa o pracę (podobnie jak w przypadku innych umów) pomiędzy spółką a członkiem zarządu zawierana jest w imieniu spółki przez radę nadzorczą lub pełnomocnika powołanego uchwałą zgromadzenia wspólników. Powstały stosunek pracy i wynikające z niego prawa i obowiązki członka zarządu, jako pracownika spółki, stanowi odrębny stosunek prawny od tego, który jest podstawą członkostwa w zarządzie (uchwała o powołaniu). Świadomość tego jest istotna zwłaszcza wówczas, gdy spółka ma zamiar odwołania członka zarządu z pełnionej funkcji i pozbawienia go wpływu na sprawy spółki.

W wyroku z 6 kwietnia 2011 r. Sąd Najwyższy (II PK 255/10, M.MPr. 2011/8/426) wyjaśnił, że uchwała o odwołaniu z funkcji członka zarządu spółki z o.o. powoduje natychmiastowe ustanie korporacyjnego stosunku członkostwa w zarządzie spółki. Nie prowadzi jednak do automatycznego rozwiązania stosunku pracy będącego podstawą zatrudnienia na tym stanowisku, o czym często się zapomina, i wraz z odwołaniem członka zarządu powołuje się na tę funkcję nową osobę. Tymczasem decyzja właściwego organu (w powołanej sprawie uprawnienie do powołania zarządu miała rada nadzorcza) może być skoncentrowana wyłącznie na stosunku korporacyjnym i podyktowana wolą jego niezwłocznego rozwiązania. W takiej sytuacji odwołany członek zarządu pozostaje wyłącznie w stosunku pracy ze spółką. Pracodawcą dla niego jest wówczas spółka reprezentowana przez zarząd i to zarząd właśnie powinien podjąć decyzję o ewentualnym rozwiązaniu umowy o pracę.

Z reguły w umowach o pracę z członkami zarządu zawarte są postanowienia, z których wynika, że odwołanie z zarządu jest bezpośrednią podstawą do wypowiedzenia umowy o pracę. W powołanym orzeczeniu SN wyjaśnił, że rada nadzorcza spółki z o.o. może wypowiedzieć umowę o pracę odwołanemu prezesowi jej zarządu przez podjęcie na tym samym posiedzeniu jednej lub najwyżej dwóch kolejnych i bezpośrednio powiązanych ze sobą związkiem czasowo-przyczynowo-skutkowym uchwał, w następstwie których z chwilą odwołania z funkcji pełnionej w zarządzie spółki ustaje korporacyjny stosunek członkostwa, jeżeli czynność ta zostaje bezpośrednio połączona z podjęciem uchwały o wypowiedzeniu z tej przyczyny umowy o pracę, co prowadzi do rozwiązania stosunku pracy z upływem okresu wypowiedzenia. Gdyby jednak takiego bezpośredniego związku w konkretnych uchwałach rady nadzorczej nie było i podczas posiedzenia rady nadzorczej nie podjęto uchwały o wypowiedzeniu umowy o pracę odwołanemu członkowi zarządu, wówczas stosunek pracy trwałby nadal i wymagałby podjęcia dodatkowej decyzji o jego rozwiązaniu. Ta jednak powinna zostać podjęta przez inny właściwy organ, mianowicie zarząd spółki.

@RY1@i02/2012/008/i02.2012.008.21700020e.101.jpg@RY2@

Dariusz Gawron-Jedlikowski, radca prawny

Dariusz Gawron-Jedlikowski

radca prawny