Długi po upadłości nie do potrącenia

Bank nie może potrącić należności przysługujących od niego upadłej spółce na rzecz swoich wierzytelności z tytułu udzielonych jej kredytów, jeżeli jego dług powstał dopiero po ogłoszeniu upadłości spółki - orzekł Sąd Najwyższy.

Syndyk masy upadłościowej spółki T. wytoczył przeciwko jednemu z banków spółdzielczych powództwo o zapłatę 340 tys. zł. Kwota ta stanowiła łączną sumę wpłat na udziały w banku. Spółka bowiem przystąpiła do członkostwa w banku jako spółdzielni. Po uzyskaniu członkostwa zaciągnęła kredyty na kwotę blisko 8 mln zł. Po kilkunastu miesiącach popadła jednak w tarapaty. W efekcie w końcu września 2009 r. wypowiedziała członkostwo w banku spółdzielni. Ponieważ przepisy przewidywały 3-miesięczny okres wypowiedzenia, ustało ono ostatecznie z końcem roku 2009 r. Ale miesiąc wcześniej, w listopadzie, zarząd spółki zgłosił wniosek o upadłość likwidacyjną, który sąd uwzględnił, ustanawiając syndyka.

Sprawozdanie finansowe i bilans banku zostały sporządzone w marcu 2010 r., a zgodnie ze statutem, miesiąc po zatwierdzeniu sprawozdania spółka jako były członek mogła już domagać się zwrotu wpłat na udziały. Jednak bank odmówił wypłaty, zgłaszając potrącenie ich na poczet udzielonych jej wcześniej kredytów. Syndyk nie zgodził się z tą decyzją i skierował do sądu pozew.

Powództwo oddalił jednak sąd I instancji uznając, że bank prawidłowo zgłosił zarzut potrącenia. Wyrok ten zmienił sąd II instancji, który stwierdził, że wprawdzie wierzytelności wzajemne (banku z tytułu kredytów, spółki z tytułu udziałów) były bezsporne, to jednak wierzytelność spółki wobec banku powstała już po ogłoszeniu upadłości. Tym samym wykluczone było jej potrącenie na poczet kredytów. Z tym rozstrzygnięciem nie zgodził się z kolei bank, kierując skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego.

SN skargę oddalił. Przypomniał, że art. 21 Prawa spółdzielczego (Dz.U. z 1982 r. nr 30, poz. 210 ze zm.) stanowi, że członek spółdzielni co do zasady nie może przed ustaniem członkostwa żądać zwrotu wpłat na udziały. Ten może nastąpić dopiero po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego spółdzielni za rok, w którym członek wystąpił z żądaniem. Tym samym roszczenie powstało dopiero w kwietniu 2010 r. - prawie 5 miesięcy po ogłoszeniu upadłości.

A zgodnie z art. 95 prawa upadłościowego i naprawczego (Dz.U. z 2003 r. nr 60, poz. 535 ze zm.) potrącenie nie jest dopuszczalne, jeżeli wierzyciel stał się dłużnikiem upadłego po dniu ogłoszenia upadłości.

Michał Culepa

dgp@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyrok SN, sygn. akt I CSK 535/13.

www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia