Kiedy firma może ogłosić upadłość

Sąd gospodarczy nie może z urzędu wszcząć postępowania upadłościowego nawet wówczas, gdy zadłużonego przedsiębiorcy nie stać na opłacenie kosztów postępowania przed sądem, a nie zostanie od nich zwolniony. Postępowanie upadłościowe może zostać wszczęte tylko na wniosek dłużnika lub każdego z jego wierzycieli.

Wnioskodawcą może więc być niewypłacalny przedsiębiorca, który jest osobą fizyczną, który prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową albo jest osobą prawną bądź jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której jednak została przyznana zdolność prawna.

Z wnioskiem o upadłość zadłużonej firmy prowadzonej w formie spółki powinni też wystąpić wspólnicy osobowych spółek handlowych, którzy odpowiadają za ich zobowiązania całym swoim majątkiem oraz wspólnicy spółek partnerskich.

Natomiast w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej wniosek o ogłoszenie upadłości może złożyć każdy, kto go reprezentuje sam albo z innymi osobami.

Gdyby jednak taka spółka znajdowała się już w stanie likwidacji, to wówczas z wnioskiem ma prawo wystąpić każdy z likwidatorów.

Każdy ze wspólników zadłużonej firmy działającej w formie spółki jawnej w ciągu dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, powinien wystąpić do sądu z wnioskiem o jej ogłoszenie i uściślić, czy chodzi mu o upadłość likwidacyjną czy z możliwością zawarcia układu z wierzycielami.

Spółka jawna staje się niewypłacalna, wówczas gdy zaprzestała wykonywania swoich zobowiązań pieniężnych. Ma to miejsce wówczas, gdy nie zapłaciła w terminie określonym umową lub ustawą drugiego z kolei zobowiązania. Gdyby jednak nie uregulowała tylko jednego zobowiązania, nawet dużego, to wówczas nie jest niewypłacalna.

Natomiast dłużnik będący osobą prawną lub jednostką organizacyjną staje się niewypłacalny nawet wówczas, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość majątku, mimo że wykonuje je na bieżąco.

Wspólnik, który ma obowiązek wystąpić z wnioskiem o upadłość niewypłacalnego dłużnika, a nie zrobi tego w określonym w prawie upadłościowym i naprawczym terminie, naraża się na konsekwencje cywilne oraz karnoprawne i ponosi odpowiedzialność za wyrządzoną ten sposób szkodę.

W razie śmierci przedsiębiorcy, który jednoosobowo prowadził działalność gospodarczą, wierzyciel może wystąpić o jego upadłość, ale tylko likwidacyjną. Natomiast nie może zostać przeprowadzone postępowanie z opcją zawarcia układu w wierzycielami.

Wierzyciel powinien zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości w ciągu roku od dnia jego śmierci. Taki wniosek o upadłość może złożyć również spadkobierca, małżonek, dziecko lub rodzic zmarłego, nawet wówczas gdy nie dziedziczą po nim spadku.

Postępowanie nie może być jednak prowadzone po śmierci dłużnika, który był wspólnikiem handlowej spółki osobowej. Mimo że za zobowiązania spółki odpowiadał on całym majątkiem, to nie miał przed śmiercią statusu przedsiębiorcy. Przedsiębiorcami są jedynie wspólnicy spółki cywilnej.

Wniosek napisany przez dłużnika powinien spełniać jeszcze pewne dodatkowe wymogi, których nie ma wówczas gdyby sporządził go wierzyciel. Natomiast część wiadomości podanych we wniosku jest taka sama bez względu na to, kto go składa.

Zawsze wniosek musi wskazywać dłużnika, podając jego nazwisko, nazwę albo firmę, miejsce zamieszkania albo siedzibę. Natomiast wnioskując o upadłość spółki osobowej lub osoby prawnej, trzeba wskazać jej reprezentantów lub likwidatorów, a także dane wspólników odpowiadających za zobowiązania spółki bez ograniczenia. Wymóg ten dotyczy jednak tylko osobowych spółek handlowych.

Oprócz tego zawsze we wniosku oznacza się miejsce, w którym znajduje się przedsiębiorstwo lub inny majątek dłużnika, oraz wskazuje i uprawdopodabnia okoliczności, które uzasadniają wniosek.

Wniosek musi zawierać informację, czy dłużnik jest uczestnikiem systemu płatności lub systemu rozrachunku papierów wartościowych. Natomiast tej informacji nie musi podawać wierzyciel składający wniosek o upadłość swojego dłużnika.

We wniosku trzeba natomiast poinformować, czy dłużnik jest spółką publiczną.

Dołącza się do niego odpis z właściwego rejestru, ale tylko wówczas, gdy dłużnik jest do niego wpisany.

Jeżeli wniosek składa dłużnik, to powinien dodatkowo określić, czy wnosi o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej, czy z możliwością zawarcia układu.

Niewypłacalny przedsiębiorca, który chce wystąpić o ogłoszenie upadłości swojej firmy, może sam sporządzić wniosek i złożyć go w sądzie. Wprawdzie nie ma przy tym obowiązku korzystania z pomocy adwokata, to jednak wniosek musi spełniać określone w ustawie prawo upadłościowe i naprawcze wymogi formalne, więc wnioskodawca nie może go napisać w sposób dowolny.

Wniosek należy złożyć w sądzie rejonowym gospodarczym do spraw upadłościowych właściwym miejscowo dla przedsiębiorstwa głównego dłużnika. Gdyby zaś miał zakłady w obszarach właściwych dla różnych sądów i trudno byłoby ustalić, który z nich jest zakładem głównym, to wówczas każdy z tych sądów jest właściwy do złożenia wniosku.

Sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości, wówczas gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania. Sąd może też oddalić jego wniosek, wówczas gdy stwierdzi, że majątek firmy został obciążony hipoteką, hipoteką morską, zastawem, zastawem rejestrowym lub skarbowym w takim stopniu, że pozostały jego majątek nie wystarczy na zaspokojenie kosztów postępowania.

Dłużnik musi pokryć koszty postępowania, ponieważ w stosunku do niego nie stosuje się przepisów o zwolnieniu od kosztów sądowych. Pokrywa też koszty sądowe wówczas gdy wykonał zobowiązania i z tego powodu wierzyciel cofnął wniosek o ogłoszenie upadłości albo sąd oddalił wniosek, bo majątku dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania bądź opóźnienie w wykonaniu zobowiązań nie przekraczało trzech miesięcy, a suma niewykonanych zobowiązań nie przekraczała 10 proc. wartości bilansowej.

Gdyby jednak zostało uprawdopodobnione, że dłużnik w sposób bezskuteczny pozbył się majątku albo dokonał obciążeń majątku w celu pokrzywdzenia wierzycieli, to wówczas sąd nie oddala wniosku o ogłoszenie upadłości.

Jeżeli z wnioskiem o upadłość firmy występuje dłużnik, to powinien do niego dołączyć następujące dokumenty:

● aktualny wykaz majątku z szacunkową wyceną jego składników,

● bilans sporządzony dla celów tego postępowania nie później niż trzydzieści dni przed złożeniem wniosku,

● spis wierzycieli (z ich adresami, wysokością wierzytelności każdego, terminem zapłaty, listą zabezpieczeń dokonanych na jego majątku przez wierzycieli i datami ich ustanowienia),

● oświadczenie o spłacie wierzytelności i innych długów w ciągu sześciu miesięcy przed dniem złożenia wniosku,

● spis podmiotów zobowiązanych majątkowo wobec dłużnika z adresami i określeniem wierzytelności, daty ich powstania i terminów zapłaty,

● wykaz tytułów egzekucyjnych oraz wykonawczych przeciwko dłużnikowi,

● informację o postępowaniach dotyczących ustanowienia na majątku dłużnika hipotek zastawów, zastawów rejestrowych i skarbowych oraz innych obciążeń wpisywanych do księgi wieczystej lub rejestrów, oraz prowadzonych w innych postępowaniach sądowych lub administracyjnych,

● informację o miejscu zamieszkania reprezentantów spółki lub osoby prawnej oraz likwidatorów, jeżeli zostali ustanowieni.

Dodatkowo jeszcze musi złożyć oświadczenie na piśmie co do prawdziwości danych zawartych we wniosku. W razie braku takiego oświadczenia sąd zwróci mu wniosek bez wzywania do jego uzupełnienia.

Natomiast wierzyciel, który składa wniosek o upadłość dłużnika, powinien uprawdopodobnić swoją wierzytelność, a gdyby domagał się ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu, to dołącza wstępne propozycje układowe.